Kijeŭ hatovy pašyryć moŭnyja pravy nacyjanalnych mienšaściaŭ. Uzamien Budapiešt abiacaje razbłakavać pieramovy ź ES. Heta moža pakłaści kaniec chałodnamu pieryjadu ich adnosin, jaki hadami tarmaziŭ jeŭraintehracyju Ukrainy.
Budapiešt abiacaje źniać błakavańnie dvuch nastupnych etapaŭ pieramoŭ pra ŭstupleńnie Ukrainy ŭ Jeŭrasajuz. Umova — pašyreńnie adukacyjnych i moŭnych pravoŭ nacyjanalnych mienšaściaŭ, pieradusim vienhraŭ Zakarpaćcia. Viarchoŭnaja Rada maje razhledzieć adpaviedny zakonaprajekt 12 kastryčnika.
Jak piša VVS, hałasavańnie ŭ Viarchoŭnaj Radzie zapłanavanaje na 12 kastryčnika. Zakonaprajekt zarehistravali 1 kastryčnika śpikier Rusłan Stefančuk i deputaty roznych frakcyj, u tym liku apazicyjnych. Profilny kamitet padtrymaŭ jaho adnahałosna.
Dakumient niekalki miesiacaŭ uzhadniali z Budapieštam i vienhierskaj supolnaściu Zakarpaćcia. Premjer-ministr Vienhryi Pieter Madźjar užo stanoŭča adhuknuŭsia pra prapanavanyja źmieny.
Pavodle VVS, u abmien na ich pryniaćcie Vienhryja abiacaje razbłakavać adkryćcio dvuch pieramoŭnych kłastaraŭ — błokaŭ pytańniaŭ, pa jakich kraina ŭzhadniaje ŭmovy ŭstupleńnia ŭ ES. Havorka pra «Unutrany rynak» i «Kankurentazdolnaść i inkluziŭny rost». Ich adkryćcio čakajecca na nastupnym tydni ŭ Brusieli.
Heta budzie nastupny krok paśla červieńskaj damoŭlenaści: tady Vienhryja razbłakavała pieršy kłastar — «Asnovy» — u abmien na abaviazacielstva Kijeva źmianić zakanadaŭstva ab nacyjanalnych mienšaściach.
Hałoŭnaja navina zakonaprajekta — uviadzieńnie śpiecyjalnaha statusu škoły nacyjanalnaj mienšaści. Jak udakładniaje Ministerstva adukacyi i navuki Ukrainy, jaho zmohuć atrymać škoły, dzie bolš za pałovu vučniaŭ navučajucca na movie mienšaści, jakaja źjaŭlajecca aficyjnaj movaj ES. Pavodle raźlikaŭ ministerstva, pretendavać na status zmohuć 149 škoł — kala 1,2% usich ustanoŭ ahulnaj siaredniaj adukacyi krainy.
Dla zachavańnia statusu dola vučniaŭ, jakija navučajucca na movie mienšaści, pavinna składać nie mienš za 20%. Praduhledžvajecca taksama mahčymaść dublavać na movie mienšaści šyldy, školnuju dakumientacyju i, na zajavu baćkoŭ, dakumienty ab adukacyi.
Dadatkovyja pravy buduć datyčycca aficyjnych moŭ ES i moŭ karennych narodaŭ Ukrainy. Na ruskuju movu jany nie raspaŭsiudžvajucca.
Pavodle VVS, vypuskniki zmohuć paprasić pierakład zadańniaŭ ustupnych vyprabavańniaŭ na rodnuju movu. Vyklučeńnie — zadańni pa ŭkrainskaj movie i litaratury, a taksama zamiežnych movach.
Pry hetym ukrainskaja mova zastajecca abaviazkovaj častkaj adukacyi. Dla pašyreńnia pieraliku pradmietaŭ, jakija vykładajucca na joj u adpaviednym kłasie, spatrebicca piśmovaja padtrymka nie mienš jak dźviuch tracin baćkoŭ.
Sprečka vakoł movy navučańnia vienhraŭ Zakarpaćcia ciahniecca z časoŭ premjerstva Viktara Orbana. U 2023 hodzie Ukraina ŭžo pašyryła pravy mienšaściaŭ, dazvoliŭšy navučańnie na ich movach razam ź dziaržaŭnaj. Ale Budapiešt paličyŭ hetyja źmieny niedastatkovymi. Patrabavańni zachavalisia i paśla prychodu da ŭłady Madźjara.
Novy zakonaprajekt moža źniać hałoŭnuju pretenziju Vienhryi, adnak va Ukrainie zastajucca aściarohi adnosna moŭnaj palityki. Deputat ad «Jeŭrapiejskaj salidarnaści» Uładzimir Viatrovič prapanuje adnačasova padtrymać u pieršym čytańni kompleksny zakonaprajekt ab padtrymcy ŭkrainskaj movy.
Pavodle jaho, Ukraina pavinna «nie tolki śpiecham prymać frahmientarnyja rašeńni ab movach mienšaściaŭ pad źniešnim ciskam, ale i vieści paśladoŭnuju i sistemnuju moŭnuju palityku».
Kamientary