Ілля Шынкарэнка: Проста прыйшоў і сказаў бацькам, што цяпер размаўляю на беларускай мове
Ілля Шынкарэнка ўжо не першы год з’яўляецца галоўным асветнікам і папулярызатарам беларускай мовы ў інтэрнэце. Пра тое, як яму жывецца з гэтым неафіцыйным званнем, як дапамагаць людзям не баяцца пераходзіць на беларускую мову і як можна склеіць дзяўчыну, прачытаўшы верш, размаўляе Onliner.by.
— Дарэчы, а як правільна: «чай» ці «гарбата»?
— Можна і так, і так — у залежнасці ад кантэксту. «Гарбата» — гэта хутчэй зёлкавы збор, напрыклад нешта лекавае. А «чай» — гэта і ёсць чай. З чайнага лісця. Умоўная «Прынцэса Нуры». Або, напрыклад, на каркадэ ты мог заўважыць, што там напісана Herbal tea. Гэта ўсё ад слова herb — «трава».
— А, зразумеў! Атрымліваецца, у Herbalife і нашай «гарбаты» таксама наўпроставая сувязь.
— Ну, тыпу…
Вось вы прыкладна і зразумелі, чым звычайна займаецца Ілля, нават калі вы ніколі не глядзелі яго ролікі.
Аднойчы хлопец вырашыў перайсці на беларускую мову і пачаць весці на ёй блог. Нягледзячы на тое, што ўсё яго атачэнне, уключаючы бацькоў, — рускамоўнае. У гэтага блога зараз больш за 120 тысяч падпісчыкаў, а сам Ілля ператварыўся ў аднаго з галоўных асветнікаў і прапагандыстаў роднай мовы ў інтэрнэце. Цяпер маладыя людзі ўжо пішуць яму падзякі за тое, што дапамог прыняць рашэнне цалкам перайсці на беларускую мову.
— Дарэчы, а як часта пішуць з такімі падзякамі?
— Рэгулярна. Кожны раз гэта вельмі прыемна. Гэта самае важнае пацвярджэнне таго, што я ўсё раблю правільна.
— У цябе некалі разляцеўся ролік, у якім ты заплаціў хлопцу на вуліцы, каб ён патэлефанаваў маме і сказаў, што пераходзіць на беларускую мову. А як у цябе самога прайшоў гэты беларускамоўны «камінг-аўт» перад бацькамі?
— А яны ведалі, што я з 10‑га класа цікаўлюся беларускай культурай, чытаю адпаведную літаратуру, так што ўсё было лагічна. Тым больш, калі так стрэльнуў блог і я стаў галоўным беларускамоўным тыктокерам — ужо неяк сорамна нават на пастаянцы не перайсці на беларускую.
— Як табе жывецца з гэтым званнем «галоўны беларускамоўны тыктокер»? Не муляе і не цісне?
— Ды норм, дзякуй, не скардзімся. (Смяецца.)
— Што для цябе было самым складаным, калі ты пераходзіў на беларускую? Мне вось, калі ў мяне даўно не было практыкі, словы спачатку на англійскай у галаву прыходзяць, а потым я іх ужо перакладаю на беларускую. Мне за гэта трошкі нават сорамна, калі шчыра…
— О, у мяне ёсць знаёмая з іняза з такой жа праблемай. Забаўна. Увогуле, каб загаварыць на беларускай, трэба проста гаварыць. Я таксама спачатку памыляўся, але ніхто цябе не паб’е, калі ты няправільна скажаш слова. Мне яшчэ літаратура дапамагла свабодней пачаць гаварыць і набіць слоўнік. Проста пачынайце: хай гэта будуць два словы і тры прыпынкі, хай гэта будзе трасянка — хутка стане лепш, проста працягвайце.
— Некаторыя людзі і хацелі б, але ўсё роўна не пераходзяць на беларускую мову, бо баяцца, што сябрам і калегам будзе складаней з імі размаўляць. У цябе пасля твайго пераходу не звузілася кола сяброў і знаёмых?
— Не, наадварот: некаторыя мае сябры цяпер лепш па-беларуску шпаркаюць, чым некаторыя выкладчыкі. То-бок наадварот, яны пачынаюць развівацца дзякуючы мне. Хоць я ні на чым не настойваю: са мной можна і па-руску спакойна размаўляць. Але прыемна, што калі мяне сустракаюць на вуліцы — падыходзяць і спрабуюць загаварыць на беларускай мове. Наогул, калі вы пачняце размаўляць па-беларуску і ад вас адвернуцца сябры — гэта значыць, такія сабе сябры яны былі.
Як мы прыдумалі эпічную рэкламу БелАЗа і «Бела-Колы»
На інтэрв’ю Ілля прыехаў у новых разумных акулярах з убудаванай камерай, так што цяпер нават наш дыялог стане для яго кантэнтам. На сустрэчу блогер спазніўся, але гэта можна прабачыць, улічваючы, што на носе Дзень роднай мовы: Іллю цяпер хочуць усе. Кажа, што сёння быў на здымках і да суботы здымецца яшчэ ў мінімум трох рэкламных роліках. Брэнды ад хлопца ў захапленні, асабліва калі набліжаецца якое-небудзь нацыянальнае свята.
— Ёсць адчуванне, што ты ў гэтыя дні ў нейкім сэнсе Дзед Мароз, навальваецца шмат работы.
— На Дзень роднай мовы? Ну так, запрашэнняў і заказаў шмат. Музеі розныя пішуць, брэнды.
— Якая калабарацыя запомнілася найбольш?
— Калі я даваў канцэрт у Mak.by. Было цікава! Столькі людзей прыйшло.
— Ці ёсць у цябе якая-небудзь беларуская калабарацыя мары? Новы беларускамоўны джынгл для Modum запісаць ці для «Бела-Колы» рэкламу зняць? Прыкінь: ты спяваеш, а там чырвоныя МАЗы…
— Так! Толькі БелАЗы тады ўжо! БелАЗы вязуць «Бела-Колу», я спяваю «Свята да нас прыходзіць», вакол бегаюць зубры, удалечыні лятае бусел і выпускае бутэльку «Бела-Колы» замест дзiцяцi — так, нешта ў гэтым ёсць. У іх, дарэчы, класныя эсэмэмшчыкі, яны могуць і не такое арганізаваць.
Школьнае захапленне цяпер даволі добра забяспечвае Іллю. Аснова яго заробку — гэта рэклама з блога, анлайн-курсы па падрыхтоўцы да ЦЭ, якія ладзіць Ілля, і выплаты стрымінг-сэрвісаў за яго музыку. Канешне, таксама беларускамоўную. Цікава, як ён усё гэта паспявае.
— Як у цэлым твой звычайны дзень выглядае?
— Я трачу на падрыхтоўку відэа адзін дзень — звычайна адразу прыкладна дзесяць ролікаў здымаю. Потым на працягу тыдня спакойна сяджу і мантажую. Калі ў мяне курсы, то яшчэ чытаю дзецям лекцыю анлайн. Іншы раз пішу тэксты для песень увечары. Карацей кажучы, рухаемся патроху.
— Як табе пакаленне альфа? Ты яму, здаецца, зараз якраз i выкладаеш беларускую мову. Інтэрнэт зноў крычыць, што «альфы» — самае згубленае пакаленне.
— Так, гэта пра кожнае пакаленне так крычаць. Нармальныя, класныя хлопцы і дзяўчаты — адчапіцеся ад іх. Многія з іх шчыра цікавяцца беларускай культурай самі.
Каго з беларускіх пісьменнікаў ты абавязкова раіш сваім вучням, каб папоўніць іх асабісты слоўнік? Хто самы круты з пункту гледжання мовы?
— У першую чаргу Барадулiн. Акрамя таго што ён геніяльны паэт, ён яшчэ стварыў слоўнік сваёй малой радзімы — «Вушацкi словазбор». Гэта фактычна слоўнік устойлівых выказванняў яго маленькай вёскі ў Віцебскай вобласці — вельмі цікавая праца. Яшчэ Караткевіч — галоўны рамантык беларускай літаратуры. Так, папса, але ён таго варты. Купала і Колас па-за дужкамі, зразумела, — што там гаварыць лішні раз… Так, ну і Багдановіч. Вялікі паэт усё ж. Чаго вартая хаця б «Вераніка»… Калі ён пасадзіў дрэва, напісаў на ім імя каханай і кажа (Ілля раптам пачынае з выражэннем чытаць верш Багдановіча. — Заўв. Onlíner):
Чым болей сходзiць дзён, начэй,
Тым iмя мiлае вышэй…
— Дзяўчат часта так з ног збіваеш, нечакана цытуючы беларускую паэзію? Адчуваецца, што рука ўжо набіта і ты не ўпершыню такой фокус робіш.
— Ха! Ну бывае. А што, прафесійна занадта выглядала?
«Мне не шмат хто падабаецца з сучасных беларускамоўных музыкаў»
Цяпер пагаворым пра музыку. Выпускаць песні Ілля пачаў адносна нядаўна, але адразу паспяхова. Першы яго трэк «На Нямізе» стаў лакальным хітом — вы яго, напэўна, нават чулі (можа быць, нават дзе-небудзь на Нямізе). За плячыма ў хлопца шмат канцэртаў, у тым ліку на такіх вялікіх пляцоўках, як «Рэактар». І наогул, калі размова заходзіць пра музыку, Ілля запальваецца больш за ўсё. Зразумела: ён у музыцы з дзяцінства. Вось і даведаемся, як гэта — прайсці шлях ад ансамбля «Вясёлыя ноткі» да сольнага «Рэактара».
— Давай вось з чаго пачнём: назаві апошні беларускамоўны трэк, які табе сапраўды спадабаўся. Толькі без свайго!
Ілля думае. Доўга думае. Потым выдае:
— Калі я скажу «Будзь здароў, гаспадар» ад ансамбля «Бяседа» — норм будзе? Без жартаў. Калі ўключыць, то гэта качае мацней, чым 90% сучаснай беларускамоўнай музыкі. Тут і басовая партыя класная, і прамая бочка — ну так, прымітыў, але прыліпалка ж якая. Ці «Чарка на пасашок» — ну гэта рэп нашых бацькоў. І дабстэп такі можна было б клёвы зрабіць.
Ілля ўключае абедзве песні з тэлефона. Не, ну так — качае…
— А з сучаснымі музыкамі зусім бяда, па-твойму?
— Я не хачу нікога пакрыўдзіць і, магчыма, усё роўна падамся якімсьці самаўлюбёным, але мне не шмат хто падабаецца з сучасных беларускамоўных музыкаў. Для некаторых не важна, што напісана, не важна, для каго, — толькі б па-беларуску. А тое, што там не тэкст, а лухта можа быць — каго гэта турбуе? Але я буду рады, калі з’явіцца хтосьці новы і круты. Мы ў гэтым плане не канкурэнты. Наадварот, трэба падтрымліваць добрае.
— Як ты думаеш, міжнародны поспех беларускамоўнай песні наогул магчымы?
— Ох, не ведаю. Ну вось «Песняры» ж у свой час пакаталіся па Амерыцы з турам і з Джонам Ленанам сябравалі. Дарэчы, вось у Police In Paris добры рэмікс на «Касіў Ясь канюшыну». Зрабіць трэк, якому амаль 50 гадоў, зноў цікавым для моладзі — гэта ж таксама крута і таленавіта.
— Музыка зараз прыносіць табе грошы?
— Стрымінгі прыносяць у эквіваленце каля 400 даляраў за квартал — гэта хутчэй прыемны бонус. А вось канцэрты на пляцоўках і ў музеях прыносяць больш, канешне. Ну і выступаць — гэта асобнае задавальненне.
— Ты доўга пішаш свае песні?
— Часам так. «Матылёк» вось пісаў паўгода прыкладна. Мне падабаецца, калі складваецца прыгожы сторытэлінг. Там у мяне песня пра вусеня, які так і не стаў матыльком і разумее, што гэта ўжо не здарыцца, бо ён стары. У выніку вусень прыходзіць да высновы, што яго жыццё прайшло марна.
— Наколькі гэта пра цябе? Табе страшна разумець, што ты ўжо пастарэў, але не рэалізаваў сябе?
— Думаю, так, для майго эга не рэалізавацца было б дрэнна.
— Табе ўсяго 22, ты яшчэ малады — адкуль такія думкі?
— Ты што — вунь ужо зморшчынкі з’яўляюцца мімічныя!
З Іллём лёгка і прыемна размаўляць. Ёсць адчуванне, што праз год-два ён нікуды не знікне, бо сапраўдны і шчыры. Перад тым як паціснуць рукі, задаю фінальнае «драматургічна-саплiвае» пытанне. І амаль адразу паўтараю яго на біс, каб Ілля паспеў запісаць адказ на свае разумныя акуляры.
— Уяві, што мы сустрэліся на такім жа інтэрв’ю перад Днём роднай мовы праз пяць гадоў. Якім ты сябе бачыш?
— Хацеў бы стаць чалавекам, які не змяніў свае ідэалы, які ў той ці іншай ступені змог рэалізавацца і не страціць чалавечнасць.
— І «Грэмі» за беларускамоўную песню.
— Ага! І «Оскар» за гэты выпуск блога!
Цяпер чытаюць
У Мінску адбыліся масавыя затрыманні выдаўцоў і кнігараспаўсюднікаў15
Каментары
Некалі пад час паездкі зусім маладая цымбалістка (пасля заканчэння школы ехала паступаць ва універсітэт культуры) мне абвясціла, што Моцарт - гэта папса. Да сей пары мне вельмі смешна.