Атака на НПЗ у Маскве — як «найлепшая СПА ў Расіі» прапусціла ўдар па сталіцы?
Накрыўка нафтавага рэзервуара, падкінутая ў неба выбухам, стала яркім сімвалам налёту ўкраінскіх дронаў на Маскву. Усяго некалькі беспілотнікаў змаглі даляцець да цэлі — НПЗ у Капотні — і паразіць яе, аднак дым ад пажараў над сталіцай Расіі выклікаў вялікі рэзананс.
Масква, як сцвярджаюць многія блогеры і эксперты, з’яўляецца адным з найбольш абароненых месцаў у Расіі. Да яе сцягнулі вялікую колькасць сістэм супрацьпаветранай абароны. Таму ўдар, які дасягнуў цэлі — нафтаперапрацоўчага завода — у гэтак абароненым месцы, выклікаў абурэнне з боку некаторых прарасійскіх блогераў. Каналы з вялікай колькасцю падпісчыкаў альбо не крытыкавалі працу СПА, альбо выдалялі свае запісы, але ў невялікіх крытыкі хапала, піша ВВС.
«Учора і сёння беспілотнікі зноў даляцелі да Масквы і Падмаскоўя. Разам з імі вярнулася і галоўнае пытанне пра тое, дзе абяцаная непранікальная сістэма СПА сталіцы дзяржавы, якая пяты год уцягнута ў найбуйнейшы ваенны канфлікт у Еўропе?» — піша канал «Кремлевская матрешка».
Ацаніць якасць СПА Масквы няпроста. Колькі менавіта беспілотнікаў было запушчана па Маскве, невядома. Міністэрства абароны Расіі ў чацвер раніцай заявіла, што за суткі над тэрыторыяй Расіі, у якую яны ўключаюць анексаваны Крым, былі збіты 992 дроны і чатыры крылатыя ракеты.
Мэр Масквы Сяргей Сабянін сказаў, што паводле даных на 9:40 раніцы 18 чэрвеня на падлёце да горада былі збіты 194 беспілотнікі.
«Сапраўды, дронавыя атакі працягваюцца. Прымаюцца адпаведныя меры па ліквідацыі наступстваў. Высокія паказчыкі сістэм СПА, нягледзячы ні на што», — так пракаментаваў наступствы налёту прэс-сакратар расійскага прэзідэнта Дзмітрый Пяскоў.
Колькі менавіта беспілотнікаў даляцела да цэлі, таксама невядома. Судзіць пра гэта па слупах дыму, што падымаліся над Масквой, нельга, бо ў адзін і той жа аб’ект маглі прыляцець некалькі дронаў.
Генштаб УСУ паведаміў, што ў выніку налёту на НПЗ утварылася «не менш за пяць пунктаў гарэння»: «Паводле папярэдняй геалакацыі, гараць камбінаваная ўстаноўка перапрацоўкі нафты, устаноўкі другаснай перапрацоўкі і рэзервуарны парк».
На кадрах налёту, зробленых відавочцамі, бачны беспілотнікі, якія пасля трапляння ў іх ракеты падаюць і выбухаюць на зямлі. Нарэшце, версія, згодна з якой рэзервуар з накрыўкай, што ўзляцела ў неба, магла падарваць ракета СПА, якая патрапіла туды па памылцы, набірае папулярнасць сярод каментатараў.
СПА Масквы
У каментарыях і навінавых паведамленнях пра налёт часцей за ўсё гаворыцца, што НПЗ у Капотні паразілі «некалькі» дронаў. Гэта слова не пазначае дакладную лічбу, але ў гутарковай мове яго часта выкарыстоўваюць для пазначэння ад аднаго да дзесяці.
І калі СПА Масквы сапраўды збіла 192 дроны, а да цэлі прарваліся нават 10, то гэты паказчык эфектыўнасці СПА і праўда можна лічыць высокім. Украінская супрацьпаветраная абарона, паводле ацэнак украінскіх вайскоўцаў, перахаплівае каля 90% цэляў, а па далёкіх беспілотніках гэты паказчык дасягае 92%. Гэта лічыцца добрым вынікам. Такога выніку можна дасягнуць, напрыклад, высокай канцэнтрацыяй сродкаў супрацьпаветранаай абароны, якая ёсць у Маскве і Маскоўскай вобласці.
Масква традыцыйна лічылася самым абароненым месцам ад атак з паветра. Гэта тычылася ўдараў міжкантынентальных балістычных ракет (наколькі ад іх наогул можна абараніцца), крылатых ракет і звычайных баявых самалётаў.
Аднак дроны ўяўляюць сабой па сутнасці лёгкаматорны самалёт, які павольна ляціць на невялікай вышыні ў дзясяткі метраў і не вельмі добра бачны на радары. Заўважыць яго няпроста, збіць таксама: ён знаходзіцца ў зоне дзеяння сістэмы СПА нядоўгі час. Таму вельмі важна своечасова заўважыць дрон, адсачыць кірунак яго палёту і папярэдзіць сродкі перахопу пра тое, што ён хутка з’явіцца ў зоне іх дзеяння.
За час вайны з Украінай вакол Масквы былі створаны пазіцыі ЗРК блізкага радыуса дзеяння — такіх, як «Тор» або «Панцыр». Акрамя таго, з дронамі змагаюцца стралковай зброяй і пераноснымі зенітнымі комплексамі. Акрамя іх, з дронамі можна змагацца і авіяцыяй — для гэтага добра падыходзяць ударныя і звычайныя шматмэтавыя верталёты. Але іх небяспечна выкарыстоўваць паблізу наземных сістэм, паколькі вялікая верагоднасць памылкі — агню па сваіх.
Аднак якой бы насычанай ні была супрацьпаветраная абарона, колькасць апаратаў, якую яна можа перахапіць, абмежаваная. Яна не можа перавысіць колькасць ракет у зенітных устаноўках. Таму нават тэарэтычна можна разлічыць тую колькасць беспілотнікаў, якая пераадолее СПА. На практыцы, мяркуючы па кадрах, зробленых падчас налёту на Капотню, бачна, што даволі шмат ракет, пушчаных па дронах, прамахваюцца, павялічваючы верагоднасць прарыву.
Тактыка
Масіраванае прымяненне ваеннай тэхнікі — аснова ўдарнай тактыкі. Але Украіна траціць шмат намаганняў не толькі на вытворчасць ударных дронаў, але і на падрыхтоўку саміх удараў.
Выданне Politico апублікавала 19 чэрвеня, гэта значыць на наступны дзень пасля налёту на Капотню, вялікі матэрыял, у якім распавяло пра падрыхтоўку налётаў беспілотнікаў на Расію.
У ім гаворыцца, што ўкраінскія вайскоўцы імкнуцца ў кожным налёце выкарыстоўваць розныя сродкі — беспілотнікі-камікадзэ вялікай дальнасці, дроны-прынады і БПЛА ракетнага тыпу, гэта значыць, па сутнасці, — крылатыя ракеты.
Такую тактыку выкарыстоўваюць і расіяне, якія часта запускаюць разам з «Шахедамі» крылатыя і балістычныя ракеты — разнастайны склад сродкаў паражэння цяжка перахапіць.
УСУ прымяняюць для падрыхтоўкі і правядзення атак спецыяльную сістэму кіравання «Прызма», якая ўключае ў сябе штучны інтэлект, гаворыцца ў матэрыяле Politico. Яна збірае і аналізуе аператыўныя даныя, пасля чаго з яе дапамогай плануецца чарговы ўдар.
«Мы ведаем, як яны перамяшчаюць свае сістэмы СПА і сродкі радыёэлектроннай барацьбы кожны дзень і кожную гадзіну. Кожную ноч мы выкарыстоўваем розныя маршруты палётаў. Мы ніколі іх не паўтараем», — цытуе выданне ўкраінскага афіцэра з пазыўным «Вектар».
«Народная СПА»
Адзін з расійскіх ваенных блогераў — «рэпарцёр Філатаў» — пасля налёту напісаў гнеўны пост, у якім раскрытыкаваў сістэму закупак Міністэрства абароны Расіі.
«Усё, што ляцела па Мск — «лайно і палкі», якія былі вядомыя гады 2 як. Гэтыя «лайно і палкі» марнуюць найлепшыя ў свеце СПА-ракеты за шмат мільёнаў, разраджаюць СПА і як вынік відэа вышэй. 3 гады ўсе, хто ў тэме, казалі пра неабходнасць развіцця «малой СПА» з «лайна і палак», г. зн. якая ствараецца ў гаражах», — гаворыцца ў яго публікацыі.
У Расіі многія ваенныя блогеры крытыкуюць грувасткую і непаваротлівую сістэму закупак Мінабароны, якая, паводле іх слоў, занадта павольна рэагуе на новыя пагрозы і формы вайны, якія вельмі хутка змяняюцца.
Расійскае кіраўніцтва спрабуе праявіць гнуткасць, стварае новыя для сябе формы супрацьпаветранай абароны — арганізуе мабільныя агнявыя групы, у канцы мая Мінабароны паспрабавала адрэгуляваць механізм закупкі сістэм СПА прыватнымі прадпрыемствамі.
На кадрах налёту на Капотню было відаць і чуваць працу стралкоў: дроны ляцелі да цэлі пад кананаду стрэлаў з аўтаматаў і кулямётаў. На адным з кадраў, магчыма, збіты беспілотнік быў паражоны стралковым агнём з зямлі.
Але нават калі праца СПА стане яшчэ больш эфектыўнай, у выпадку з Масквой гэта не вырашыць праблемы таго, што дроны на апошніх кіламетрах да цэлі ляцяць над шчыльнай гарадской забудовай.
Калі беспілотнік збіваюць і ён не выбухае ў паветры, то ён падае на зямлю, дзе можа патрапіць у жылы дом або, напрыклад, гандлёвы цэнтр, як гэта здарылася 18 чэрвеня. Тады два дроны ўпалі на рынак «Садавод» і гандлёвы цэнтр «Белая дача».
Як толькі дрон даляцеў да вялікага горада, ён ужо выканаў баявую задачу — нават калі яго саб’юць,
то гэта, хутчэй за ўсё, будзе знята на тэлефон і выкладзена ў інтэрнэт. І як мінімум псіхалагічны эфект ад атакі будзе дасягнуты.
Цяпер чытаюць
Зяленскі назваў, якія рэтранслятары на мяжы і беларускія прадпрыемствы хвалююць Украіну46
Каментары