Літоўская стаматалогія за гадзіну адгукнулася дапамагчы беларусам. Невядомыя гісторыі першага дня вызваленых палітвязняў
Расказваем, што адбывалася з палітвязнямі пасля прыезду ў Вільню.
Першыя гадзіны на волі
Каля паловы чацвёртай дня мікрааўтобус з 25 вызваленымі беларускімі палітвязнямі прыехаў у Вільню. Іх сустракалі журналісты, былыя палітвязні, прадстаўнікі дэмакратычных сіл і арганізацый, якія дапамагаюць рэпрэсаваным. Былі першыя абдымкі, кветкі, кароткія размовы і званкі тым, чые галасы некаторыя не чулі гадамі.
Але і праз пяць з паловай гадзін пасля прыезду гэты дзень для вызваленых яшчэ не скончыўся.
Каля 21‑й гадзіны ў шэлтары працягвалі афармляць дакументы, запісваць, каму патрэбны лекар, хто мае праблемы з зубамі, каму неабходнае абследаванне або аперацыя.
«Толькі цяпер заканчваюцца ўсе працэдуры па запісе звестак пра людзей і іх патрэбы. Камусьці патрэбная аперацыя, камусьці — дапамога з зубамі», — расказаў «Нашай Ніве» дарадца Святланы Ціханоўскай па дыпламатыі Дзяніс Кучынскі.
Сярод тых, хто 16 верасня выйшаў на волю, — журналіст і медыяменеджар Андрэй Аляксандраў і ягоная жонка Ірына Злобіна, былы следчы Яўген Юшкевіч, заснавальнік Symbal.by і «Арт Сядзібы» Павел Белавус, выдавец Зміцер Колас, былая генеральная дырэктарка Tut.by Людміла Чэкіна, былы дырэктар БелаПАН Дзмітрый Наважылаў, палітолаг Таццяна Кузіна, а таксама музыкі Tor Band Яўген Бурло, Зміцер Галавач і Андрэй Ярэмчык.
Шмат хто з іх атрымаў вялікія тэрміны. Андрэя Аляксандрава асудзілі на 14 гадоў калоніі, Ірыну Злобіну — на дзевяць, Паўла Белавуса — на 13. Удзельнікам Tor Band прысудзілі ад сямі з паловай да дзевяці гадоў. Іхныя песні «Мы не народзец», «Жыве», «Кто, если не ты?» гучалі падчас пратэстаў 2020 года, а пазней былі прызнаныя ў Беларусі «экстрэмісцкімі».
Для большасці з іх вызваленне стала нечаканасцю.
«Вельмі розныя эмоцыі, бо кожны палітвязень выходзіць у розным стане. Некаторыя — у сапраўднай эйфарыі. Для большасці гэта было абсалютна нечакана. Яны ведалі ў турме пра візіт спадара Коўла, пра мінулае вызваленне. Безумоўна, усе вельмі радыя, што апынуліся на волі», — кажа Дзяніс Кучынскі.
«У яго два мільёны падпісчыкаў, і ён пра цябе піша»
Святлана Ціханоўская, якая прыехала ў Вільню, змагла асобна пагаварыць амаль з кожным з вызваленых.
Напрыклад, з Андрэем Аляксандравым згадалі гісторыю, якая пачалася яшчэ ў 2021 годзе. Журналіст даўно заўзее за футбольны клуб «Ліверпуль» і нават пераклаў на беларускую мову яго знакаміты гімн You’ll Never Walk Alone — «Ты ніколі не будзеш ісці адзін». Пасля затрымання ён спяваў гэтую песню ў СІЗА, каб трымацца за кратамі.
Паводле Дзяніса Кучынскага, падчас адной з сустрэч з мэрам Ліверпуля Ціханоўская расказала пра беларускага журналіста і яго любоў да клуба. Адзін з дарадцаў мэра быў знаёмы з былым футбалістам «Ліверпуля», а цяпер вядомым каментатарам Джэймі Карагерам. Таго папрасілі падтрымаць Аляксандрава. Карагер адгукнуўся: напісаў пра беларускага палітвязня і заклікаў вызваліць яго.
Цяпер высветлілася, што навіна пра гэтую падтрымку дайшла да Аляксандрава і за краты.
«Андрэю перадалі: «Мы не ведаем, хто такі гэты Карагер, у яго два мільёны падпісчыкаў, але ён пра цябе піша», — расказвае Дзяніс Кучынскі.
Стаматалагічная клініка адгукнулася праз гадзіну
Побач з вызваленымі ў Вільні былі і тыя, хто сам яшчэ нядаўна знаходзіўся ў калоніі: Ігар Лосік, Эдуард Пальчыс, Зміцер Дашкевіч, Уладзімір Мацкевіч. Некаторыя сядзелі разам з людзьмі, якія выйшлі на волю сёння.
Адначасова вырашаюцца самыя прыземленыя пытанні. Не ва ўсіх вызваленых былі пашпарты. Частку людзей фактычна выслалі з Беларусі, не пакінуўшы ім магчымасці самім вырашыць, дзе яны будуць жыць.
Паводле Кучынскага, літоўскія ўлады загадзя дапамагалі падрыхтаваць прыём групы. Перад вызваленнем ішлі кансультацыі з прэзідэнтурай, Міністэрствам замежных спраў, міграцыйнай службай і іншымі ведамствамі.
«Вялікі дзякуй, што зноў дапамаглі з легалізацыяй і дакументамі», — адзначае ён.
З 25 вызваленых 15 пакуль застануцца ў Вільні. Яшчэ дзесяць плануюць пераехаць у Польшчу. Восем з іх ужо маюць там сям’ю, працу або іншыя падставы для пераезду. Па двух чалавеках працягваюцца кансультацыі з польскім бокам. Гэтую частку працы каардынуе Павел Латушка, які падтрымлівае сувязь з Міністэрствам замежных спраў Польшчы.
Да дапамогі далучыліся «Краіна для жыцця», «Вольныя», Freedom House, Цэнтр беларускай салідарнасці і іншыя арганізацыі. Яны займаюцца жыллём, дакументамі, медыцынскай і псіхалагічнай рэабілітацыяй.
Часам дапамога знаходзіцца літаральна за гадзіну. Днём Дзяніс Кучынскі ў інтэрв’ю Літоўскаму радыё расказаў, што многія былыя палітвязні выходзяць з сур’ёзнымі праблемамі з зубамі. Літаральна праз гадзіну з ім звязалася літоўская стаматалагічная клініка і прапанавала сваю дапамогу, зніжкі на лячэнне і аднаўленне зубоў для нашых вызваленых. Гэта яшчэ раз паказвае салідарнасць Літвы.
А ў шэлтары тым часам працягвалі званіць тэлефоны. Ужо былыя палітвязні размаўляюць з бацькамі, дзецьмі, мужамі, жонкамі і сябрамі, спрабуючы за некалькі хвілін расказаць пра галоўнае: яны ўжо на волі.
«Трэба даць ім трохі часу прыйсці ў сябе. Наперадзе яшчэ шмат працы: аднавіць здароўе, скончыць легалізацыю. Мы стараемся, каб усё адбывалася максімальна хутка і камфортна», — кажа Дзяніс Кучынскі.
Вызваленне стала вынікам перамоваў спецпасланніка прэзідэнта ЗША Джона Коўла з Аляксандрам Лукашэнкам. У адказ Злучаныя Штаты пагадзіліся зняць санкцыі з «Лакафарбы» і канцэрна «Беллеспаперапрам». Коўл заявіў, што разлічвае на вызваленне яшчэ сотняў людзей падчас наступнага візіту ў Мінск прыкладна праз месяц. Пры гэтым у беларускіх турмах па-ранейшаму застаюцца сотні палітвязняў, а затрыманні працягваюцца.
Цяпер чытаюць
Беларуска, якую лічылі зніклай у Непале, жывая. Яна ў ізалятары ў Тайвані8
Каментары