Što budzie značyć dla Biełarusi, kali jaje pryznajuć krainaj pad časovaj vajennaj akupacyjaj
Pahutaryli z Paŭłam Łatuškam pra značnaść i nastupstvy hetaha kroku.
Pavieł Łatuška patłumačyŭ, čamu zajavu z zaklikam pryznać Biełaruś krainaj pad časovaj vajennaj akupacyjaj zrabili tolki praz try tydni paśla pačatku vajny:
«Tema, źviazanaja ź mižnarodna-pravavoj acenkaj akupacyi terytoryi Biełarusi rasijskimi vojskami, užo daŭno abmiarkovałasia i była raspracavana NAU. Nam treba było zrabić analiz z punktu hledžańnia nacyjanalnaha zakanadaŭstva, mižnarodnaha prava i palityčnaj situacyi».
Palityk kaža, što jak by supiarečliva heta ni hučała, ale taki krok pavinien zabiaśpiečyć niezaležnaść Biełarusi, bo na jaje terytoryi znachodziacca zamiežnyja vojski.
«U Biełarusi isnuje maryjanietkavy ŭrad na čale z Łukašenkam, jaki paśla žniŭnia 2020 hoda zachapiŭ uładu. Heta ŭrad, jaki całkam padparadkoŭvajecca Maskvie.
Praź instrumienty mižnarodnaha charaktaru my pavinny namahacca vyvadu rasijskich vojskaŭ ź Biełarusi. Heta taksama daje padstavy ŭsprymać usie dziejańni, jakija buduć ažyciaŭlacca biełarusami suprać akupacyi, elemientami nacyjanalna-vyzvalenčaha ruchu. I inśpiravać taki ruch, paznačyŭšy jaho kankretnyja mety, značeńnie i sens.
Ja ŭpeŭnieny ŭ tym, što bolšaść biełarusaŭ nie choča, kab vojski RF nadalej zastavalisia na terytoryi našaj krainy. I ŭžo zaraz my bačym, što supraciŭ ich prysutnaści nabyvaje samyja roznyja formy. Tym važniej danosić biełarusam, što ŭsie dziejańni, nakiravanyja na hety supraciŭ, — heta baraćba z akupacyjaj, supraćdziejańnie vajnie z Ukrainaj, jakaja viadziecca z našaj terytoryi, baraćba za svabodu, suvierenitet i niezaležnaść našaj krainy, jak absalutnyja kaštoŭnaści. I mienavita takim čynam dadzienaja baraćba pavinna i budzie ŭsprymacca ŭ śviecie.
My faktyčna kanstatujem parušeńnie Kanstytucyi ŭ suviazi sa znachodžańniem vojskaŭ RF na terrytoryi Biełarusi i vykarystańniem jaje terytoryi dla ažyćciaŭleńnia ahresii ŭ bok Ukrainy. A taksama parušeńnie vajskovaj daktryny Biełarusi».
Hety krok važny i dla taho, kab znoŭ uźniać biełaruskuju temu ŭ mižnarodnym paradku dnia.
«Usie ličać, što mienavita Biełaruś ažyćciaŭlaje ahresiju suprać Ukrainy, ale heta nie tak. Ahresiju ažyćciaŭlaje režym Łukašenki. Heta vielmi važna adroźnivać. Heta daje nam mahčymaść taksama pravieści liniju padziełu pamiž tym, što robić maryjanietkavy ŭrad i jak da hetaha stavicca biełaruskaje hramadstva.
Vyzvaleńnie Biełarusi na dadzieny momant mahčymaje praz vyzvaleńnie jaje ad rasiejskaj akupacyi i maryjanietkavaha ŭrada, jaki dapuściŭ jaje. I adpraŭnym punktam tut pavinna stać pryznańnie prablemy».
Što budzie značyć dla Biełarusi pryznańnie jaje časova akupavanaj terytoryjaj? Pavieł Łatuška pryvodzić asnoŭnyja momanty, jakija źjaŭlajucca pryjarytetnymi ŭ stratehii NAU.
1) Lubyja mahčymyja dziejańni akupantaŭ pa źmienie jurydyčnaha statusu akupavanaj terytoryi nie buduć mieć nijakaj siły z punktu hledžańnia mižnarodnaha prava, jakoje abaviazvaje ich biezumoŭna pakinuć krainu.
2) Praduchileńnie raźmiaščeńnia na terytoryi Biełarusi rasijskaj jadziernaj zbroi i stvareńnia pahroz rehijanalnaj biaśpieki.
3) Acenka luboj aktyŭnaści hramadzian Biełarusi pa supraćstajańni ŭładam i rasijskaj akupacyi jak dziejańniaŭ, jakija ździajśniajucca ŭ ramkach nacyjanalna-vyzvalenčaha ruchu pa abaronie suvierenitetu i niezaležnaści krainy.
4) Pazbaŭleńnie ŭrada Łukašenki mižnarodna-pravavoj subjektnaści i prypynieńnie členstva Biełarusi ŭ mižnarodnych arhanizacyjach (AAN, MVF i inšych) — da spynieńnia akupacyi i demakratyčnaha farmiravańnia novaha ŭrada. A taksama pryciahnieńnie dziejnaj ułady da adkaznaści za ŭdzieł u vajennych złačynstvach.
5) Sinchranizacyja sankcyj u dačynieńni da Rasiei i Biełarusi i likvidacyja mahčymaściaŭ dla Rasiei abychodzić sankcyi praź Biełaruś.
Jakim moža być raźvićcio situacyi vakoł Biełarusi ŭ vypadku, kali Ukraina pieramoža ŭ vajnie, a mižnarodnaja supolnaść paśpieje pryznać fakt akupacyi našaj krainy?
«Pa sutnaści, pryncypova ničoha nie źmienicca ŭ tym vypadku, kali rasijskija vojski nie buduć vyviedzienyja paśla hetaha z terytoryi Biełarusi, a Łukašenka praciahnie naminalna ŭtrymlivać uładu pry padtrymcy Kramla, — kaža Pavieł Łatuška. — Heta značyć, kali akupacyja nie spynicca. A značyć i pryncypovyja pytańni pa abaronie našaha suvierenitetu, niezaležnaści zachavajuć svaju aktualnaść.
Pry hetym paražeńnie krainy-akupanta ŭ vajnie, biezumoŭna, stanie važnym faktaram dla jašče bolšaha ŭzmacnieńnia jak unutranaha cisku biełarusaŭ, tak i źniešniaha. Instrumienty supraćdziejańnia my akreślili vyšej, i ich možna pašyrać. Ale los Biełarusi zaležyć tolki ad biełarusaŭ».
Kamientary