Alaksandar Łukašaniec: «Nia viedaju, ci zabaroniać «taraškievicu»...
Kab vyśvietlić usie pytańni adnosna ŭdaskanaleńnia biełaruskaha pravapisu, «Naša Niva» źviarnulisia da dyrektara instytutu movaznaŭstva imia Jakuba Kołasa Alaksandra Łukašanca. «Słova «prezydent» budzie pisacca ź vialikaj litary», -- paćvierdziŭ jon.
«Naša Niva»: Dyk što nas usio ž čakaje – reforma pravapisu ci niešta inšaje?
«NN»: Biełaruś užo piatnaccać hadoŭ niezaležnaja dziaržava, źmieny ŭ pravapisie adbyvajucca tolki ciapier. Čamu?
«NN»: Čamu padrychtoŭkaj źmienaŭ zajmajecca Ministerstva adukacyi, a nie instytut movaznaŭstva?
«NN»: Ci buduć źmieny ŭ pravapisie vyniesienyja na abmierkavańnie šyrokaj hramadzkaści?
AŁ: Ich užo nieadnarazova abmiarkoŭvali. Jašče abmierkavańni mohuć tolki pahoršyć varyjant, jaki ŭžo isnuje, abmiarkoŭvać možna biaskonca. My dasyłali varyjanty na abmierkavańnie va ŭsie ustanovy adukacyi.
«NN»: Ci budzie jaki-niebudź padručnik z usimi źmienami pravapisu?
«NN»: Ci zaminaje isnavańnie ŭ biełaruskaj movy dvuch pravapisaŭ?
AŁ: Liču, što zaminaje. Patrebnaja stabilnaść pravapisnych normaŭ movy, raznaboj pieraškadžaje pracesu navučańnia biełaruskaj movie ŭ škole i vykarystańniu jaje ŭ roznych sferach kamunikacyi. Tolki strohaje adzinstva pravapisnych normaŭ moža zabiaśpiečyć biełaruskaj movie vykarystańnie ŭ tych ci inšych sferach žyćcia. Kali budzie isnavać taki raznaboj, to heta moža pastavić pad pahrozu vyžyvańnie biełaruskaj movy. Piśmovaja mova pavinna być adzinaj i adnastajnaj.
«NN»: A jak vy adnosiciesia da syntezu dvuch pravapisaŭ, jaki vykarystoŭvaje na svaich staronkach časopis «Dziejasłoŭ»?
«NN»: Darečy, jak pravilna pisać «narkamaŭkaj» «lider», jak napisana ŭ padručnikach, ci «lidar», jak piša «Źviazda»?
AŁ: Nie ŭžyvajcie, kali łaska, hetaje słova «narkamaŭka», ja nie prymaju jaho, jak i «taraškievica». Na siońniašni dzień pravilna pisać «lider», ale prapanujem u hetym varyjancie pravapisu pisać «lidar». U hetym i prajaŭlajecca raznaboj, jaki my musim likvidavać. Taksama pašyrajecca ŭžyvańnie litary «ŭ» u słovach inšamoŭnaha pachodžańnia. Va ŭłasnych imionach vialikaja litara «Ŭ» užyvacca nia budzie. Buduć vielmi sproščany praviły pieranosu. Słova «prezydent» budzie pisacca ź vialikaj litary.
«NN»: A što rabić, što pisać u takich vypadkach školniku, jaki piša centralizavanaje testavańnie na rodnaj movie?
«NN»: Dyk ci zmohuć vychodzić hazety, časopisy ci knihi na klasyčnym pravapisie?
AŁ: Ja nie mahu hetaha znać. Kali b heta zaležała ad mianie, to ja b zabaraniŭ užyvańnie takoha pravapisu, adnak, što budzie, ja nia viedaju.
«NN»: Alaksandar Alaksandravič, kažuć, što ciapier pa-biełarusku treba budzie abaviazkova pisać imia Mikałaj, a nie Mikoła, hetak sama i z astatnimi biełaruskimi imionami.
Fota na pieršaj staroncy Andrusia Špakava
Fota Andreja Lankieviča
Kamientary