Voś jak vyhladajuć novyja padručniki pa zamiežnych movach dla škoł — z kadetami i pijanierami
Na prykładzie novaha padručnika pa niamieckaj movie dla 8 kłasa pahladzieli, jak biełaruskaja dziaržava pierafarmatoŭvaje vyvučeńnie zamiežnych moŭ u škołach pad svaje aktualnyja ideałahičnyja patreby.
U pačatku žniŭnia paviedamlałasia, što ŭ navučalnym hodzie 2025/2026 budzie pieravydadzieny šerah padručnikaŭ, u tym liku pa zamiežnych movach.
«Vialikaja ŭvaha nadadziena navučalnym dapamožnikam pa zamiežnych movach. Jany dapoŭnieny infarmacyjaj, jakaja dazvalaje navučencam sfarmiravać mahčymaść pradstaŭlać našu krainu i jaje kulturu va ŭmovach inšamoŭnaj mižkulturnaj kamunikacyi», — adznačyła načalnica mietadyčnaha centra Akademii adukacyi Ludmiła Ramanoŭskaja.
Pakul što adzinym abnoŭlenym vydańniem padručnika pa zamiežnych movach, jakoje źjaviłasia ŭ anłajn-dostupie, staŭ padručnik pa niamieckaj movie za 8 kłas. Heta druhoje, «pierahledžanaje i dapoŭnienaje» vydańnie padručnika, jaki vyjšaŭ u 2018 hodzie pad aŭtarstvam Antaniny Budźko i Iny Urbanovič. U novym vydańni aŭtarkaj paznačanaja tolki Budźko.
Pieršaje, što kidajecca ŭ vočy, heta vokładka, dzie kazačny kaladny niamiecki haradok byŭ zamienieny na kałaž z pravasłaŭnym saboram u panaramie Minska, kurhanam Słavy, partretam Francyska Skaryny dy arnamientam z aficyjnaha ściaha.
Hetuju knihu možna aceńvać užo pa vokładcy, bo jana adlustroŭvaje ton usiaho padručnika — kulturna-palityčny izalacyjanizm.
Kali raniej pieršymi ilustracyjami na staronkach padručnika byli ščaślivyja dzieci, jakija z uśmieškami išli ŭ škołu ŭ pieršy dzień novaha navučalnaha hoda, to ciapier pieršyja staronki sustrakajuć fotazdymkami kadetaŭ, jakija słuchajuć vieterana, i strajavoha maršu školnikaŭ-kadetaŭ u čyrvonych bieretach.
Varta adznačyć, što my nie znajšli ničoha padobnaha ŭ Biełarusi, ale takaja forma, jak na fota, charakternaja dla kadetaŭ MNS Rasii.
Pobač — fotazdymki padviazvańnia pijanieram halštuka ŭ kolerach dziaržaŭnaha ściaha i dziaŭčyna kala doški z płakatam 17 Vieraśnia — novaha Śviata narodnaha adzinstva.
Praź niekalki staronak znoŭ padborka: školniki ź MNSnikam, dziaŭčynki ŭ piłotkach, dziaržaŭny hierb nad kartaj Biełarusi. Dalej — skoki ŭ psieŭdanarodnych kaściumach na fonie «Minsk — horad-hieroj», niejki vystup na scenie, dzie bolšuju častku kadra zajmaje tranślacyja aficyjnaj dziaržaŭnaj simvoliki. Asobny tekst pryśviečany dziaržaŭnym śviatam Biełarusi i ilustravany płakatami da 17 Vieraśnia i 9 Maja, pomnikam u Chatyni dy dziaržaŭnaj simvolikaj. Jość asobny tekst pra Dažynki z «młynam» z sałamianych ciukoŭ.
U raździele pra kino — savieckija filmy Biełaruśfilma, apošniaja prapahandysckaja navinka «Na inšym bierazie», film «Na śpinie ŭ čornaha kata», u jakim źniałasia ŭnučka Łukašenki, i mienš viadomy film pra partyzan «Čas viarnucca» 2024 hoda.
Siarod vydatnych biełaruskich akcioraŭ pobač sa Stefanijaj Staniutaj — pucinist Uładzimir Haściuchin.
Možna znajści simvał Tavarystva ratavańnia na vadzie, vokładku Pracoŭnaha kodeksa Biełarusi, što vyhladaje niedarečna ŭ kantekście padručnika pa zamiežnaj movie.
Ničoha hetaha ŭ papiarednim vydańni padručnika nie było. Nie treba tłumačyć, što naŭrad ci što-niebudź z hetaha naturalnym čynam prysutničaje ŭ žyćci biełaruskich školnikaŭ, a nie naviazana źvierchu, i tamu
składana ŭjavić, kab, sustreŭšysia ź niemcam, biełarus pačaŭ raskazvać jamu pra pijanieryju i filmy pra partyzan.
Jość, viadoma, i pra biełaruskija narodnyja tradycyi, kuchniu, Kupału, Kołasa, Bahdanoviča, Bykava, pra Skarynu, pra «Pieśniaroŭ», pra Dzień biełaruskaha piśmienstva, ale vyhladaje heta infarmacyja ŭ padručniku vyklučna jak supraćvaha ideałahičnamu składniku i sproba prychavać, što ź niamieckaha padručnika vykinuli niamieckuju kulturu.
Viadoma, my nie možam dakładna apisać kožnuju źmienu ŭ padručniku, ale vidavočna, što jon staŭ inšym, istotna mienš niamieckim i istotna bolš ideałahičnym. Heta bačna i pa ilustracyjach, i pa tekstavych ustaŭkach: stała značna mienš infarmacyi pra viadomych niemcaŭ, pra niamieckija tradycyi, litaraturu, muzyku, kino, śviaty i kuchniu.
Peŭnaje ŭjaŭleńnie pra toje, jak źmianiŭsia padručnik, moža dać paraŭnańnie častotnych śpisaŭ słoŭ z dvuch vydańniaŭ.
U novym vydańni stali čaściej užyvacca słovy i vytvornyja ad ich Belarus (286 suprać 210), Tradition — (116 suprać 70), Heimat — Radzima (17 suprać 8), Krieg — vajna (13 suprać 7), Disziplin — dyscyplina (9 suprać 5),
Russia (14 suprać 10), Sieg — pieramoha (8 suprać 0), a taksama pašyryłasia ŭžyvańnie słoŭ Erinnerung — pamiać, Kampf — baraćba, Pflicht — doŭh, Respekt — pavaha.
Temy vajny, hałoŭnaha apiryšča ideałohii režymu Łukašenki, sapraŭdy stała adčuvalna bolš u tekstach: ad tvoraŭ Bykava da muziejnaha pakoja ŭ škole.
I na hetym fonie adbyvajecca skaračeńnie takich słoŭ jak: Deutschland — Hiermanija (usiaho 31 zhadka ŭ novym vydańni suprać 108 u starym!), Berlin — Bierlin (16 suprać 31), Dresden — Drezden (0 suprać 8), Österreich — Aŭstryja (3 suprać 7), Wien — Viena (0 suprać 6),
Schweiz — Šviejcaryja (3 suprać 6), Europa — Jeŭropa (9 suprać 13), Goethe — Hiote (16 suprać 27), Beethoven — Bietchovien (3 suprać 15), Schiller — Šyler (1 suprać 8), Mozart — Mocart (1 suprać 4) i hetak dalej. Mnohija važnyja elemienty niamieckamoŭnaj kulturnaj prastory byli istotna skaročany abo całkam vykinuty z novaha vydańnia.
Vyvučeńnie movy niemahčymaje biez vyvučeńnia kantekstu historyi i kultury krain i narodaŭ, jakija razmaŭlajuć na hetych movach, bo ŭzajemarazumieńnie adbyvajecca nie tolki na ŭzroŭni słoŭ i hramatyčnych kanstrukcyj, ale i z ulikam hetaha kantekstu.
Ujavicie niemca, jaki vyvučyŭ biełaruskuju movu, ale ničoha nie daviedaŭsia pra draniki i chaładnik. Biełaruskaja sistema ličyć, što moža abyścisia biez hetaha, pieratvarajučy vyvučeńnie movy ŭ prafanacyju, jakaja maskiruje ideałahičnuju apracoŭku.
Hledziačy na hetyja źmieny, składvajecca ŭražańnie, što metaj vyvučeńnia zamiežnaj movy stała nie mižnacyjanalnaja kamunikacyja, a nieabchodnaść rastłumačyć pałonnamu niemcu, čamu Belarussischer Ordnung — najlepšy paradak u śviecie.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Vital z-pad Vilejki, jaki padpaliŭ chatu z ułasnymi dziećmi, zavierbavaŭsia ŭ rasijskaje vojska. I prapaŭ na pieršym ža bajavym zadańni5
Kamientary