Chłopiec z-pad Tałačyna staŭ ahientam Maskvy. Žyć jamu zastavałasia tydzień

Savieckaha dypłamata Vasila Bahavoha, paśla pravierki asoby i dypłamatyčnaha pašparta, adpuścili. Dziamkoŭskamu nadzieli kajdanki i adrazu pavieźli na dopyt.

Dakumienty byli nastolki sakretnyja, što ciapier treba było jak maha chutčej vyśvietlić, jakija ź ich Dziamkoŭski paśpieŭ užo pieradać SSSR. Kalandar pakazvaŭ 11 lipienia 1931 hoda.

Piatru Dziamkoŭskamu było 36 hadoŭ. Jon naradziŭsia ŭ 1895 hodze ŭ vioscy Harbačeva pad Tałačynam. I chto viedaje, ci nie praniesłasia pierad Piatrom u momant aryštu jaho biednaje sialanskaje biełaruskaje, ale, napeŭna, ščaślivaje dziacinstva na tahačasnaj Mahiloŭščynie.

Pavialičyć

Dziamkoŭski zrabiŭ ašałamlalnuju karjeru ŭ polskim vojsku: major Hienieralnaha štaba, vieteran vajny z balšavikami, trojčy ŭznaharodžany Kryžami. A ciapier voś jaho vyciahnuli z mašyny savieckaha dypłamata z sakretnymi dakumientami ŭ papcy.

Polskaja kontrvyviedka čakała na hety momant amal dva miesiacy. Płanavaje, štodzionnaje nazirańnie za savieckimi dypłamatami ŭ Varšavie pryniesła cikavuju infarmacyju 20 traŭnia 1931 hoda.

Na adnoj z centralnych varšaŭskich vulic u mašynu savieckaha pasolstva sieŭ dobra składzieny mužčyna ŭ śvietłym kaściumie. Śpiecsłužby vyrašyli daznacca, što heta za spadarožnik u savieckaha dypłamata. Mužčynu ŭziali ŭ raspracoŭku.

A jon asabliva i nie chavaŭsia. Praź dziesiać dzion hety ž mužčyna, ale ŭžo ŭ mundury majora polskaha vojska, z toŭstaj ciomnaj papkaj siadzie ŭ tuju ž mašynu savieckaha pasolstva. Začepka jość!

Polskija apieratyŭniki terminova zaprošvajuć fotazdymki ŭsich majoraŭ, jakija słužać u Varšavie. Nieviadomaha paznajuć — Piotr Dziamkoŭski, major Hienieralnaha štaba, hieroj vajny z balšavikami. I samaje niebiaśpiečnaje: jon maje dostup da najsakretniejšych dakumientaŭ polskaha vojska.

Ciapier kontrvyviedku cikavić usio, što možna daviedacca pra Dziamkoŭskaha. Naradziŭsia ŭ Biełarusi, u Harbačevie, ciapier Tałačynski rajon Viciebskaj vobłaści, tady Mahiloŭščyna. U 1916 hodzie dobraachvotnikam pajšoŭ u rasiejskuju armiju, skončyŭ vajskovuju škołu ŭ Tbilisi, vajavaŭ na aŭstryjskim froncie, vyvučaŭ technałohii hazavaj vajny. Paśla adnaŭleńnia niezaležnaści Polščy dałučyŭsia da polskaha vojska i dalej tolki padymaŭsia pa karjernaj leśvicy. Vyšejšaja vajennaja škoła, čyn majora, narešcie, u 1930 hodzie — Hienieralny štab.

Na pieršy pohlad — bijahrafija paśpiachovaha aficera. Źviartajuć uvahu na toj fakt, što žonka Dziamkoŭskaha, Antanina Miadźviedzieva, była rasiejkaj. Ničoha asablivaha, polskija ziemli jašče niadaŭna byli častkaj Rasiejskaj impieryi. Ale sprabujučy atrymać dazvoł na vyjezd jaje svajakoŭ z SSSR, Dziamkoŭski adnojčy źjaviŭsia ŭ savieckaj ambasadzie ŭ Varšavie.

Tam jon i paznajomiŭsia z namieśnikam savieckaha vajskovaha ataše Vasilom Bahavym.

Siońnia, viedajučy abstaviny spravy, možna kazać, što Dziamkoŭski sam šukaŭ kantakta z Savietami.

«Što ja mušu zrabić, kab vypravić maje raniejšyja hrachi pierad savieckaj uładaj i pačać pracavać dziela jaje?» — mieŭsia zapytać Dziamkoŭski ŭ Bahavoha. I atrymaŭ adkaz: nie treba achviaraŭ, dastatkova budzie vykanać peŭnuju pasłuhu ŭ vajskovaj śfiery. 

Dziamkoŭski pačynaje pieradavać Bahavomu zdabytyja ŭ Hienštabie polskaha vojska dakumienty: ahienturnyja źviestki, stenahramy naradaŭ, schiemy kiravańnia vojskam. Bahavy štoraz zabiraŭ dakumanty ŭ pasolstva, fatahrafavaŭ i jašče ŭ toj samy dzień viartaŭ Dziamkoŭskamu.

Major nie braŭ, nie patrabavaŭ i nie prasiŭ za pasłuhi hrošaj. Na dopycie ŭ dzień zatrymańnia Piotr Dziamkoŭski skaža:

«Kali b vybuchnuła kamunistyčnaja revalucyja, ja, biezumoŭna, staŭ by na baku kamunistaŭ».

Jon biaźlitasna krytykavaŭ arhanizacyju vajskovaj spravy ŭ Polščy, zatoje zachaplaŭsia Čyrvonaj Armijaj: «Tam usio łahična źviazana, razumna zbudavana i padrychtavana da ŭmovaŭ vajny». 

Polskija śpiecsłužby prymajuć rašeńnie — zatrymać Dziamkoŭskaha pry nastupnaj ža sustrečy z voraham.

I hety dzień, jak my ŭžo viedajem, pryjšoŭ 11 lipienia 1931 hoda. Apieratyŭniki sačyli za Dziamkoŭskim ad samaj ranicy. Paśla pracy jon viarnuŭsia dadomu z tuha nabitaj papkaj. Praź niekatory čas vyjšaŭ z domu ŭ cyvilnym, taksama z papkaj. Pajechaŭ u Centralnuju vajskovuju biblijateku, a praź dźvie hadziny vyjšaŭ adtul i tramvajem viarnuŭsia ŭ centr Varšavy. Uvieś čas papka pry im. U hety momant pobač spyniŭsia aŭtamabil savieckaha pasolstva z Vasilom Bahavym za styrnom. Dziamkoŭski ŭskočyŭ u mašynu. U tuju ž siekundu dva aŭto z apieratyŭnikami polskaj kontrvyviedki, jakija sačyli i za savieckaj mašynaj, i za Dziamkoŭskim, zabłakavali darohu.

Sud nad majoram byŭ nadzvyčajny i imklivy — pakarać śmierciu. Advakat źviarnuŭsia pa pamiłavańnie da prezidenta Polščy Ihnacyja Maścickaha, ale ŭ toj ža ž dzień atrymaŭ admovu. 18 lipienia, praz tydzień paśla zatrymańnia, Piatra Dziamkoŭskaha rasstralali.

Za dzień da rastrełu, jaho žonka, rasiejka Antanina Miadźviedzieva, dasłała ŭ presu zvarot, dzie adcurałasia ad muža:

«Ja całkam i nazaŭsiody admiažoŭvajusia ad svajho muža, majora Hienieralnaha štaba Piatra Dziamkoŭskaha, z pryčyny ciažkaha i haniebnaha abvinavačańnia, jakoje było jamu pradjaŭlena».

Saviecki dypłamat-ahient Vasil Bahavy praktyčna adrazu, u režymio ŭciokaŭ, vyjechaŭ praz Dancyh u Maskvu. Hrymasa losu — u 1937 hodzie jaho rasstralajuć za špijanaž i kontrrevalucyjnuju dziejnaść.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0