«Dla nas heta šok, nie možam pavieryć». Žychary vioski pad Smalavičami raskazali, jak pieražyli načny nalot rasijskich padletkaŭ
Na śvitanku 16 lutaha ahraharadok Budahova Smalavickaha rajona trapiŭ u zvodki kryminalnych navin: troje ŭzbrojenych chłopcaŭ napali na haspadaroŭ pryvatnaha doma i žorstka ich źbili. Siužet padajecca recham ź dzievianostych, ale, jak vyśvietliłasia, sprava była nie ŭ kryminalnych razborkach. Napadnikaŭ zatrymali pa haračych śladach, adnak u samim pasieliščy dahetul abmiarkoŭvajuć toje, što zdaryłasia. Žurnalisty vydańnia «Anłajnier» adpravilisia ŭ Budahova, kab pahavaryć ź miascovymi žycharami i adnavić chranałohiju toj ranicy.
Dom, jaki staŭ metaj nalotčykaŭ, staić na samym uskrajku kala lesu. U dvary za sietkaj-rabicaj biehajuć dva sabaki — mienavita jany ŭ tuju ranicu pieršymi adčuli niešta niadobraje. Ich brech razbudziŭ haspadara doma, jaki, ubačyŭšy ŭ ciemry siłuety ludziej, što pakradalisia, paśpieŭ nacisnuć na «tryvožnuju knopku».
Na vyklik pryjechali supracoŭniki Žodzinskaha adździeła Departamienta achovy. Dvaich nalotčykaŭ jany zatrymali na miescy, jašče adnaho — krychu paźniej niedzie niepadalok u lesie. Imi akazalisia troje chłopcaŭ 17—18 hadoŭ, jakija pryjechali z rasijskaha Noŭharada. Paźniej jany dali pakazańni: praź miesiendžar atrymali zadańnie znajści dom achviary, źbić mužčynu i dasłać videaspravazdaču zakazčyku. Za heta im abiacali ŭznaharodžańnie — 300 tysiač rasijskich rubloŭ (krychu bolš za 11 tysiač biełaruskich).
Z saboj u nalotčykaŭ byli bita, nažy, kastet i hazavy bałončyk. Da doma achviary jany pryjechali na karšerynhavym aŭtamabili i amal vykanali zadańnie: paśpieli ŭvarvacca ŭnutr i pačali źbivać haspadara doma, jaho žonku i svajaka. Ale nieŭzabavie ich zatrymali supracoŭniki milicyi. Taksama na miesca zdareńnia vyjazdžaŭ ministr unutranych spraŭ Ivan Kubrakoŭ.
«Da hetaha vypadku navat dźviery nie začyniała»
Siońnia ŭdzień, kali žurnalisty pryjechali ŭ Budahova, u domie nikoha nie było. Ale, pavodle najaŭnych danych, haspadara ŭžo vypisali z balnicy. Pra ŭčarašni napad nahadvali drabina, prystaŭlenaja da akna pieršaha paviercha, i askalopki škła ŭ akonnych ramach. Žurnalisty vyrašyli prahulacca pa ahraharadku, kab daviedacca, što dumajuć nakont taho, što adbyłosia, miascovyja žychary.
Praz sutki paśla rezanansnaha nalotu Budahova jak byccam žyvie ŭ zvykłym rytmie. Vulicy achutanyja maroznaj smuhoj — na hraduśniku minus dvaccać, tamu minakoŭ amal niama. Miascovaja žycharka Alesia pryjšła na poštu adpravić pasyłku. Samo adździaleńnie ź jarka-siniaj šyldaj dzielić budynak Doma kultury z praduktovaj kramaj. Heta, ličycie, centr miascovaha žyćcia, i navina pra napad tut — tema numar adzin.
«My pierajechali siudy z Žodzina dziela cišyni i spakoju, — kaža Alesia, zapaŭniajučy błank pasyłki kalihrafičnym počyrkam. — Tut dobraja infrastruktura: škoła, sad. Kali daviedalisia, što adbyłosia, prosta nie pavieryli».
«Nie pamiataju, kab u nas naohuł kaliści takoje zdarałasia! — uklučajecca ŭ razmovu jašče adna žycharka Budahova. — Darečy, u hetych ža ludziej letam, u červieni ci lipieni, haraž z mašynaj zhareŭ. I voś znoŭ [biada]. Učora hadzinie a čaćviortaj dnia ŭžo ŭvieś TikTok i Instagram u hetych navinach byli».
Abiedźvie žančyny źviartajuć uvahu na važnuju detal: paśla zdareńnia ŭsie stali prymierać situacyju na siabie i abmiarkoŭvać nieabchodnaść ustanoŭki «tryvožnaj knopki».
«Ja raniej navat dźviery nie začyniała, — pryznajecca Alesia. — A ŭčora pasłuchała naviny i lišni raz pravieryła zamok. Ciapier voś dumaju pra hetu knopku. Mamie dakładna treba stavić!»
U praduktovaj kramie, amal pustoj u taki maroz, pachła tolki što pryviezienymi piražkami. Pieryjadyčna dźviery adčynialisia i, puskajučy marozny vichor, na parozie źjaŭlaŭsia chto-niebudź ź miascovych.
«Nikoli ŭ nas takoha nie było! — kaža pradavačka. Sama jana pryjazdžaje siudy na pracu z susiedniaj vioski. — U nas nastolki dobraja, mirnaja vioska. Ludzi takija spahadlivyja, amal usie adzin adnaho viedajuć. Tamu dla nas heta šok. Mała vierycca, što takoje ŭ nas naohuł mahło adbycca. Niezrazumieła, što zaachvociła hetych «dziaciej» — adnamu ž usiaho 17 hadoŭ — pajści na takoje złačynstva».
Pry hetym padrabiaznaściaŭ pra samich paciarpiełych u ahraharadku niamnoha. Pavodle słoŭ miascovych, siamja trymałasia adasoblena, z susiedziami ciesna nie siabravała i navat «u kramu ŭ Domie kultury nie chadziła».
«Zvyčajnyja ludzi, aharodam zajmalisia, domam. Kazali, što jany pryjezdžyja z Rasii, što nibyta haspadar doma — były bankir. Ale chto ž viedaje, jak tam nasamreč. Usio heta na ŭzroŭni čutak», — raskazała adna z naviedvalnic.
Pradavačka paćviardžaje:
«Byvaje i takoje, što pryjdzie ścipła apranuty čałaviek, kamunikuje na roŭnych, žartuje, a potym akažacca niejkim važnym čałaviekam. Usiakaje byvaje, viadoma. Ale hetyja ludzi [paciarpiełyja] dakładna ŭ kramu da nas nie prychodzili».
«Spakojny taki haradok»
Jašče adnaho miascovaha žychara, jaki «prosta zajšoŭ pačytać raskład», žurnalisty zaśpieli na prypynku. Jon raskazaŭ, što pra ŭsio daviedaŭsia z navin i taksama vielmi ździviŭsia, što takoje mahčyma ŭ ich cichim Budahovie.
«Spakojny haradok. Da hetaha chiba što dom zhareŭ minułaj zimoj dy našy miascovyja raźbilisia ŭtraich na mašynie. Voś tam, prosta na ŭjeździe, — machaje jon rukoj u bok trasy. — Cełaja siamja zahinuła. Jon traktarystam pracavaŭ, jana — na fiermie. I svajačka ź imi była. Dobra choć, dačku svaju, małuju hadoŭ dvanaccaci, niezadoŭha da hetaha vysadzili, a to achviar było b bolš…»
Pa darozie da «taho samaha doma» kala lesu sustrakajucca jašče dvoje miascovych. Mužčyny, jak i ŭsie da hetaha, «daviedalisia pra ŭsio pa televizary».
«A čaćviortaj hadzinie ŭ navinach ubačyŭ naša Budahova. Heta była poŭnaja niečakanaść! Heta ž treba: žyvoha čałavieka bitaj bić?! Tak ža i da śmierci možna zabić», — razvažaje adzin ź ich.
Razmova płaŭna pierachodzić da historyi. Raniej Budahova było zvyčajnaj vioskaj, ale paśla 80‑ch rezka pajšło ŭ rost. Siudy aktyŭna vieźli pierasialencaŭ paśla avaryi na Čarnobylskaj AES.
«Tut raniej byŭ saŭhas-milijanier! Haspadarka vielizarnaja, zarobki — kapitalnyja, — uzhadvajuć mužčyny. — Zaraz usio inakš. Apošnim časam stali pryjazdžać i minčuki, i rasijanie. Kuplajuć damy, budujucca…»
Łukašenka pieraabuŭsia: Pozna ŭviečary Minsk pahruzili ŭ ciemru. Navošta? Ja ž ad vas hetaha nie patrabavaŭ20
Kamientary
///////////////
Tut adpačatku na NN nie sumniavalisia, što heta ruski śviet zavitaŭ da biełarusaŭ. Dźvie aŭčarki, tryvožnaja knopka, s miascovymi nie kantačyli, u kramu nie chadzili. Taki typovy ruski "bankir" va uciokach. Pieršy raz spalili mašynu s haražom, mabyć papiaredzili. Nu a druhi raz pasłali sporcikaŭ.