Što viadoma pra Madžtabu Chamieniei, jakoha abrali viarchoŭnym lidaram Irana?

Madžtaba Chamieniei, syn ajatały Ali Chamieniei, jaki zahinuŭ u vyniku ŭdaraŭ ZŠA i Izraila, abrany jaho pierajemnikam, piša Bi-bi-si.

U adroźnieńnie ad svajho baćki, 56‑hadovy Madžtaba doŭhi čas zastavaŭsia ŭ cieni. Jon nikoli nie zajmaŭ dziaržaŭnych pasad, nie vystupaŭ z publičnymi pramovami i nie davaŭ intervju, a ŭ adkrytym dostupie apublikavana tolki nievialikaja kolkaść jaho fatahrafij i videazapisaŭ.

Adnak na praciahu mnohich hadoŭ chadzili čutki, što za kulisami iranskaj palityki jon vałodaje značnym upłyvam.

Dypłamatyčnyja telehramy ZŠA, apublikavanyja WikiLeaks u kancy 2000‑ch hadoŭ, apisvali jaho jak «uładu za ryzami» — čałavieka, jakoha ŭ kirujučych kołach šyroka ličyli «zdolnym i rašučym», paviedamlaje ahienctva AP.

Tym nie mienš, jaho abrańnie moža apynucca sprečnym. Isłamskaja Respublika była zasnavana ŭ 1979 hodzie paśla źviaržeńnia manarchii, i jaje ideałohija zychodzić z pryncypu, što viarchoŭny lidar pavinien vybiracca za relihijny aŭtarytet i dakazanyja lidarskija jakaści, a nie pa spadčynie.

Padčas svajho praŭleńnia Ali Chamieniei kazaŭ pra budučaje kiraŭnictva Isłamskaj Respubliki tolki ŭ samych ahulnych farmuloŭkach.

Adzin z členaŭ Rady ekśpiertaŭ — duchoŭnaha orhana, jaki vybiraje viarchoŭnaha lidara, — dva hady tamu zajaviŭ, što Ali Chamieniei vystupaŭ suprać idei vyłučeńnia svajho syna ŭ jakaści kandydata na budučuju pasadu. Adnak sam jon nikoli publična nie kamientavaŭ takija zdahadki.

Dyk chto taki Madžtaba Chamieniei?

Madžtaba naradziŭsia 8 vieraśnia 1969 hoda ŭ paŭnočna-ŭschodnim horadzie Miešchied i źjaŭlajecca druhim z šaści dziaciej Chamieniei. Siaredniuju adukacyju jon atrymaŭ u relihijnaj škole «Ałavi» ŭ Tehieranie.

Pavodle danych iranskich ŚMI, u 17 hadoŭ Madžtaba niekalki razoŭ prachodziŭ karotkaterminovuju vajennuju słužbu padčas irana-irakskaj vajny. Hety vaśmihadovy krovapralitny kanflikt zrabiŭ režym jašče bolš padazronym u adnosinach da ZŠA i Zachadu, jakija padtrymlivali Irak.

U 1999 hodzie Madžtaba adpraviŭsia ŭ Kum — śviaty horad, jaki ličycca adnym z najvažniejšych centraŭ šyickaj teałohii, — kab praciahnuć relihijnuju adukacyju. Charakterna, što da hetaha času jon nie nasiŭ duchoŭnaje adzieńnie, i zastajecca niezrazumiełym, čamu jon vyrašyŭ pastupić u relihijnuju sieminaryju ŭ 30 hadoŭ, tady jak zvyčajna heta robiać u bolš maładym uzroście.

Madžtaba zastajecca duchoŭnaj asobaj siaredniaha ranhu, što vyhladaje jak pieraškoda dla jaho prasoŭvańnia na pasadu viarchoŭnaha lidara.

U apošnija dni niekatoryja ŚMI i čynoŭniki, blizkija da centraŭ ułady ŭ Iranie, pačali nazyvać Madžtabu Chamieniei «ajatałoj» — vysokim duchoŭnym tytułam. Na dumku šerahu naziralnikaŭ, heta moža być sprobaj pavysić jaho relihijny status i pradstavić jaho jak pierakanaŭčaha kandydata na rolu lidara.

U sistemie relihijnaj adukacyi atrymańnie zvańnia «ajatała» i vykładańnie na prasunutych uzroŭniach ličacca pakazčykam viedaŭ čałavieka i razhladajecca jak adno z patrabavańniaŭ i ŭmoŭ dla vybaru budučaha lidara.

Adnak padobny precedent užo byŭ. Ali Chamieniei atrymaŭ tytuł «ajatała» nieŭzabavie paśla taho, jak u 1989 hodzie staŭ druhim viarchoŭnym lidaram.

Abvinavačvańni va ŭmiašańni ŭ palityku

Imia Madžtaby ŭpieršyniu akazałasia ŭ centry ŭvahi hramadskaści padčas prezidenckich vybaraŭ 2005 hoda, jakija zaviaršylisia pieramohaj papulista-kansiervatara Machmuda Achmadziniežada.

U adkrytym liście Chamieniei kandydat-refarmatar Miechdzi Karubi abvinavaciŭ Madžtabu va ŭmiašańni ŭ hałasavańnie praz struktury Korpusa vartavych isłamskaj revalucyi (KVIR) i apałčeńnia «Basidž», jakija, pavodle jaho słoŭ, razdavali hrošy relihijnym hrupam, kab dapamahčy Achmadziniežadu atrymać pieramohu.

Praz čatyry hady Madžtabie znoŭ pradjavili takija ž abvinavačvańni. Pieravybrańnie Achmadziniežada vyklikała masavyja pratesty pa ŭsioj krainie, jakija atrymali nazvu «Zialony ruch». Niekatoryja ŭdzielniki pratestaŭ skandavali łozunhi suprać idei, što Madžtaba moža źmianić svajho baćku na pasadzie viarchoŭnaha lidara Irana.

Mustafa Tadžzade, jaki zajmaŭ tady pasadu namieśnika ministra ŭnutranych spraŭ, nazvaŭ vyniki «vybarčym pieravarotam». Jon pravioŭ u turmie siem hadoŭ i śćviardžaŭ, što heta adbyłosia «pa pramym žadańni Madžtaby Chamieniei».

Dvoje kandydataŭ-refarmataraŭ — Mir-Chasiejn Musavi i Miechdzi Karubi — paśla vybaraŭ 2009 hoda byli źmieščany pad chatni aryšt. U lutym 2012 hoda Madžtaba sustreŭsia z Musavi i zaklikaŭ jaho admovicca ad pratestu, paviedamlali krynicy Piersidskaj słužbie Bi-bi-si.

Ciapier mnohija čakajuć, što Madžtaba praciahnie žorstkuju palityku svajho baćki.

Niekatoryja taksama ličać, što čałaviek, jaki straciŭ baćku, maci i žonku ŭ vyniku ŭdaraŭ ZŠA i Izraila, naŭrad ci pojdzie na sastupki pad ciskam Zachadu.

Adnak pierad im taksama staić niaprostaja zadača — zabiaśpiečyć vyžyvańnie Isłamskaj Respubliki i pierakanać hramadstva, što mienavita jon zdolny vyvieści krainu z palityčnaha i ekanamičnaha kryzisu.

Jaho lidarskija jakaści ŭ značnaj stupieni zastajucca niepravieranymi, a ŭsprymańnie taho, što respublika pieratvarajecca ŭ spadčynnuju sistemu, moža jašče bolš uzmacnić hramadskuju niezadavolenaść.

Ciapier Madžtaba apynuŭsia pad prycełam. Na minułym tydni ministr abarony Izraila zajaviŭ, što luby, chto stanie pierajemnikam ajatały Ali Chamieniei, budzie «adnaznačnaj cellu dla likvidacyi».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 1
• 1
• 0