Paśla šmathadovaj i nadzvyčaj składanaj restaŭracyi ŭratavany staradaŭni abraz pakajańnia śviatoha apostała Piatra. Nieŭzabavie tvor zojmie svajo miesca ŭ kaściole ŭ Novym Śvieržani. Znachodka ŭražvaje nie tolki majsterstvam restaŭratara, jaki litaralna vyciahnuŭ žyvapis z taho śvietu, ale i svajoj nietypovaj ikanahrafijaj, jakaja znachodzicca tolki ŭ Italii.
Pra zaviaršeńnie pracy paviedamiła parafija Śviatoha Kazimira ŭ Stoŭbcach, na čale jakoj staić ksiondz Ihar Łašuk. Nad adnaŭleńniem pałatna šmat hadoŭ pracavaŭ biełaruski restaŭratar Alaksandr Łahunovič. Miarkujučy pa fotazdymkach «da», tvor znachodziŭsia ŭ katastrafičnym stanie: aŭtarski žyvapis panios vialikija straty.
Nietypovy Piotr i simvał pieŭnia
Siužet abraza adsyłaje da viadomaha jevanhielskaha epizodu, jaki ŭ zachodniejeŭrapiejskim mastactvie časta nazyvajuć Gallicantu (ad łacinskaha — «śpieŭ pieŭnia»). Jon ilustruje momant najvyšejšaha duchoŭnaha pierałomu apostała Piatra, jaki trojčy adroksia ad Chrysta da taho, jak zaśpiavaŭ pievień, a paśla, uspomniŭšy praroctva Nastaŭnika, horka zapłakaŭ.
Adnak najbolšuju cikavaść ujaŭlaje nie sam siužet, bo jon byŭ davoli papularny ŭ epochu baroka, a kampazicyjnaje rašeńnie. Zvyčajna ŭ mastactvie taho času, naprykład, na viadomaj karcinie Žerara Siehiersa, Piatra malavali ŭ kłasičnaj pozie malitoŭnaha ekstazu: prypałym na kalena abo sa sčeplenymi ŭ malitvie rukami, padniatymi da hrudziej.
Na śvieržanskim ža abrazie my bačym zusim inšaha, maksimalna čałaviečaha i navat niefarmalnaha Piatra. Jon siadzić, zakinuŭšy nahu za nahu, jaho ruki nie ŭ malitvie, a sčeplenyja prosta na hołaj nazie. Tvar śviatoha, pakryty marščynami, źviernuty ŭharu, u vačach — niamoje pytańnie da Niabiosaŭ.
Bałonskaja škoła
Parafija zvažaje na toje, što padobny pa ikanahrafii abraz jość u stalicy Słavienii — Lublanie. Sapraŭdy, u Nacyjanalnaj halerei Słavienii zachoŭvajecca pałatno pieršaj pałovy XVII stahodździa «Pakajańnie śviatoha Piatra», aŭtarstva jakoha prypisvajuć nieviadomamu majstru Bałonskaj škoły, imavierna, paśladoŭniku Ładavika Karačy abo Alesandra Tyjaryni.
Pry paraŭnańni słavienskaha ekspanata i śvieržanskaha abraza ich svajactva stanovicca vidavočnym. Supadaje i ahulnaja kancepcyja: fihura śviatoha ŭ płaščy, jaki siadzić z aholenymi nahami, sčeplenyja ŭ zamok palcy ruk.
Ale što samaje cikavaje, dyk heta tvar apostała Piatra: nachił hałavy, vyraz vačej, forma barady, hulnia śvietłacieni na ščokach i na šyi — na biełaruskim pałatnie jany amal identyčnyja italjanskamu aryhinału, byccam zmalavanyja ź jaho.
Adroźnieńni palahajuć tolki ŭ detalach kampazicyi. Na bałonskaj karcinie Piotr zakinuŭ naha na nahu inakš, a pievień siadzić na abłomku kałony źleva, a nie ŭ cieniu sprava, jak na biełaruskim pałatnie. Taksama źmianiłasia drapiroŭka adzieńnia.
Takija padabienstvy — nie vypadkovaść, ale heta nie značyć, što ŭ Novym Śvieržani visić aryhinał italjanskaha majstra. U XVII—XVIII stahodździach hety siužet moh patrapić u Vialikaje Kniastva Litoŭskaje praz hraviury, zroblenyja pa italjanskich pałotnach. Ale redkaść mienavita takoha varyjantu pastavy apostała navodzić na dumku, što ŭ vypadku z abrazom z Novaha Śvieržania pierajemnaść mahła być biez hrafičnych pasiarednikaŭ.
Dziakujučy pracy restaŭratara Alaksandra Łahunoviča tvor viarnuŭ svaje pieršapačatkovyja kolery i vyraznyja rysy i nieŭzabavie vierniecca ŭ kaścioł Śviatych Piatra i Paŭła ŭ Novym Śvieržani.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
U turmie pamior były supracoŭnik KDB Mikałaj Varapaj, asudžany za špijanaž na karyść Ukrainy1
Kamientary
[Zredahavana]