Hetaja raślina adpužvaje kamaroŭ nie horš za samuju papularnuju chimiju
Raślina najbolš viadomaja dziakujučy svajoj niezvyčajnaj zdolnaści ŭździejničać na katoŭ.
Łaśjon na asnovie aleju kaciamiatki (jaje jašče nazyvajuć kašečaj miataj abo časam, pamyłkova, mielisaj, malisaj) padčas vyprabavańniaŭ va Uhandzie pakazaŭ takuju ž efiektyŭnaść, jak i dyetyłtałuamid (DETA), jaki ličycca załatym standartam siarod srodkaŭ ad kamaroŭ i klaščoŭ. Daśledčyki spadziajucca, što tannaja miascovaja alternatyva dapamoža ŭ baraćbie z malaryjaj u rehijonach, dzie darahija preparaty niedastupnyja.
Kaciamiatka (Nepeta cataria) — vid kvietkavych raślin siamiejstva jasnotkavych vyšynioj ad 35 da 100 santymietraŭ. Jana raście na vialikich terytoryjach Jeŭropy i Azii, a taksama naturalizavałasia ŭ Paŭnočnaj i Paŭdniovaj Amierycy, Afrycy i Novaj Ziełandyi.
Kaciamiatka kacinaja najbolš viadomaja dziakujučy svajoj niezvyčajnaj zdolnaści ŭździejničać na katoŭ: mnohija žyvioły paśla kantaktu z raślinaj pačynajuć ciercisia ab jaje, katacca pa ziamli i pavodzić siabie hulliva. Taki efiekt vyklikaje niepietałakton — naturalnaje rečyva, jakoje źmiaščajecca ŭ raślinie. Adnak, jak pakazali papiarednija nazirańni, dla ludziej hetaje złučeńnie moža być karysnym zusim ź inšaj pryčyny: jano zdolnaje adpužvać nasiakomych, u tym liku kamaroŭ.
Navukoŭcy z Kardyfskaha ŭniviersiteta i ich kalehi z Uhandy pravieryli, ci možna vykarystać alej kaciamiatki kacinaj dla stvareńnia tannaha i efiektyŭnaha srodku ad kamaroŭ. Vyniki svajoj pracy, jak piša The Guardian, jany prezientavali na kanfierencyi Tavarystva ekśpierymientalnaj bijałohii ŭ Fłarencyi.
Spačatku daśledčyki paćvierdzili ŭ łabaratornych umovach, što alej kaciamiatki sapraŭdy adpužvaje kamaroŭ. Paśla hetaha jany arhanizavali palavyja vyprabavańni va ŭschodniaj Uhandzie. Dobraachvotniki nanosili na nohi roznyja srodki, a navukoŭcy padličvali, kolki kamaroŭ sadziłasia na skuru ciaham viečara.
Častka ŭdzielnikaŭ karystałasia łaśjonam z 15% DETA (DEET, dyetyłtałuamid). Mienavita takaja kancentracyja najbolš šyroka pradstaŭlena ŭ kamiercyjnych repielentach va Uhandzie.
Inšyja atrymali łaśjony z 2% abo 6% aleju kaciamiatki kacinaj, a kantrolnaja hrupa — płaceba.
Vyśvietliłasia, što łaśjon z 6% aleju kaciamiatki kacinaj abaraniaŭ ad ukusaŭ hetak ža efiektyŭna, jak i srodak z DETA. Viersija z 2% aleju taksama dobra pracavała, choć i krychu sastupała dvum inšym varyjantam.
Pavodle kiraŭnika daśledavańnia, vykładčyka Kardyfskaha ŭniviersiteta Sajmana Skofiłda, hałoŭnaja pieravaha novaha srodku — jaho dastupnaść. Dla mnohich drobnych fiermieraŭ u sielskich rajonach Uhandy kamiercyjnyja repielenty zanadta darahija, tamu jany časta naohuł nie vykarystoŭvajuć abaronu ad kamaroŭ.
Daśledavańnie pakazała, što vytvorčaść łaśjonu možna arhanizavać na miascovym uzroŭni.
Sam Skofiłd taksama z humaram pryznaŭ, što daśledčyki nie praviarali, ci budzie pach novaha łaśjonu pryciahvać katoŭ.
Pošuk novych srodkaŭ baraćby z kamarami zastajecca vielmi aktualnym. Pavodle acenak, u 2024 hodzie malaryjaj zarazilisia kala 282 miljonaŭ čałaviek, a pamierli 610 tysiač, pieravažna maleńkija dzieci ŭ krainach Afryki. Akramia taho, śpiecyjalisty ŭsio čaściej havorać pra rost ustojlivaści kamaroŭ da insiektycydaŭ i ŭzbudžalnikaŭ chvaroby — da supraćmalaryjnych preparataŭ.
Kamientary