Hałoŭny prakuror Mižnarodnaha kryminalnaha suda Karym Chan adchileny ad pasady praz abvinavačańni ŭ seksualnych damahańniach
Hetaja sprava vychodzić daloka za miežy losu adnaho prakurora i moža paŭpłyvać na budučyniu adzinaha ŭ śviecie pastajannaha mižnarodnaha trybunała vajennych złačynstvaŭ

Členy Mižnarodnaha kryminalnaha suda (MKS) prahałasavali za adchileńnie Karyma Chana ad pasady hałoŭnaha prakurora ŭ suviazi z abvinavačańniami ŭ seksualnych damahańniach. Sam Chan admaŭlaje ŭsie abvinavačańni na svoj adras, piša Bi-bi-si.
Paŭnamoctvy Karyma Chana, abranaha hałoŭnym prakuroram MKS u 2021 hodzie, byli prypynieny jašče ŭ minułym miesiacy. Rašeńnie ab jaho adchileńni było pryniata 82 hałasami «za».
U červieni nahladny orhan suda pryjšoŭ da vysnovy, što Chan ździejśniŭ «surjoznaje parušeńnie słužbovych abaviazkaŭ i surjozny dyscyplinarny prastupak». Jaho abvinavacili ŭ nieadnarazovych seksualnych damahańniach da supracoŭnicy MKS na praciahu praciahłaha času, a taksama ŭ sprobach pieraškodzić joj padać aficyjnuju skarhu.
Chan nieadnarazova admaŭlaŭ usie abvinavačańni. Jaho advakat zajaviŭ, što budzie asprečvać «zakonnaść i spraviadlivaść hetaha rašeńnia z vykarystańniem usich dastupnych pravavych miechanizmaŭ».
Pakul niezrazumieła, jakija pravavyja mahčymaści zastalisia ŭ adchilenaha prakurora.
Adnak hetaja sprava vychodzić daloka za miežy losu adnaho prakurora i moža paŭpłyvać na budučyniu adzinaha ŭ śviecie pastajannaha mižnarodnaha trybunała vajennych złačynstvaŭ.
Što čakaje MKS?
Rasśledavańnie mahčymych niepravamiernych dziejańniaŭ hałoŭnaha prakurora pryciahnuła da MKS pavyšanuju ŭvahu, uzmacniła ŭnutranyja supiarečnaści i supała ź biesprecedentnaj kampanijaj, nakiravanaj na asłableńnie i, faktyčna, demantaž suda.
Prychilniki MKS aścierahajucca, što ŭ vyniku sud stanie mienš zdolnym supraćstajać surjoznym hłabalnym pahrozam.
Karym Chan, viadomy brytanski juryst, z maja 2025 hoda znachodzicca ŭ dobraachvotnym adpačynku. Jon taksama adchileny ad jurydyčnaj praktyki ŭ Vialikabrytanii paśla taho, jak Saviet standartaŭ advakatury ŭvioŭ u dačynieńni da jaho časovuju zabaronu na čas praviadzieńnia ŭłasnaha rasśledavańnia.
Chan nie zmoh prysutničać na hałasavańni, jakoje prachodziła ŭ štab-kvatery AAN u Ńju-Jorku, bo jamu zabaronieny ŭjezd u ZŠA ŭ adpaviednaści z sankcyjami, uviedzienymi administracyjaj Donalda Trampa ŭ suviazi z rasśledavańniem MKS mierkavanych vajennych złačynstvaŭ izrailskich słužbovych asob u siektary Haza.
Niezaležna ad jaho adchileńnia ad pasady, sprečki vakoł hetaj spravy naŭrad ci chutka zavieršacca.
Pytańni da pracedury
U mai 2024 hoda ŭ MKS ad treciaj asoby pastupiła infarmacyja ab mierkavanych sieksualnych damahańniach Karyma Chana da supracoŭnicy suda.
Niezaležny miechanizm nahladu MKS (IOM) raspačaŭ rasśledavańnie, adnak sprava była zakryta paśla taho, jak mierkavanaja paciarpiełaja admoviłasia ŭdzielničać u pracedury.
Krytyki śćviardžali, što rasśledavańnie było praviedziena nienaležnym čynam, što padarvała davier da IOM.
U vyniku śledčyja zajavili ab niedastatkovaści dokazaŭ dla paćviardžeńnia abvinavačańniaŭ.
Druhoje paviedamleńnie pastupiła ŭ kastryčniku 2024 hoda. Paśla hetaha materyjały byli pieradadzieny va Upraŭleńnie ŭnutranaha nahladu Arhanizacyi Abjadnanych Nacyj, jakoje praviało bolš šyrokaje rasśledavańnie mierkavanych sieksualnych damahańniaŭ i złoŭžyvańnia słužbovym stanoviščam.
Rasśledavańnie praciahvałasia ź listapada 2024 hoda da śniežnia 2025 hoda. Za hety čas było sabrana bolš za 5000 staronak dokazaŭ i śviedčańniaŭ.
Paśla vyniki rasśledavańnia razhledzieła kalehija z troch sudździaŭ, jakaja pavinna była vyznačyć, ci źjaŭlajecca pavodziny Chana surjoznym prastupkam, mienš surjoznym parušeńniem abo ŭvohule nie ŭtrymlivaje prykmiet prastupku.
Abvinavačańni prahučali ŭ pieryjad biesprecedentnaha cisku na MKS, što supała z rostam mižnarodnaj palityčnaj napružanaści.
Cisk z boku ZŠA
Złučanyja Štaty ŭviali sankcyi suprać Karyma Chana paśla taho, jak jon zapytaŭ ordary na aryšt premjer-ministra Izraila Bińjamina Nietańjachu i byłoha ministra abarony Joava Hałanta pa abvinavačańniach u złačynstvach, źviazanych z vajnoj u siektary Haza.
U apošnija hady staŭleńnie Vašynhtona da MKS stanovicca ŭsio bolš varožym.
Na pačatku hetaha miesiaca ZŠA pačali novuju kampaniju «demantažu MKS cahlinka za cahlinkaj», pakolki, na dumku administracyi Donalda Trampa, sud niasie pahrozu amierykanskamu suvierenitetu. Administracyja pahražaje zabaronaj na vydaču viz, zamarožvańniem aktyvaŭ i dypłamatyčnym ciskam na sajuźnikaŭ, kab damahčysia ich vychadu z MKS abo admovy pryznavać jurysdykcyju suda ŭ dačynieńni da hramadzian svaich krain.
Złučanyja Štaty, Rasija i Izrail nie źjaŭlajucca ŭdzielnikami Mižnarodnaha kryminalnaha suda. Adnak MKS moža ažyćciaŭlać svaju jurysdykcyju ŭ dačynieńni da złačynstvaŭ, učynienych hramadzianami hetych krain na terytoryi dziaržaŭ, jakija źjaŭlajucca ŭdzielnicami Rymskaha statuta.
Kamientary