«Nie viedaju, jak u tym pansijanacie moh by chtości vyžyć». Što raskazvajuć u vioscy ŭ Kijeŭskaj vobłaści, dzie zahinuli 37 čałaviek
Pra toje, što na składach u siale Miłaja zachoŭvajucca bojeprypasy, miascovyja viedali. Havoračy pra trahiedyju, jany zhadvajuć Višniovaje — inšaje miastečka na Kijeŭščynie, dzie 6 lipienia 2026 hoda ŭ vyniku traplańnia rasijskaj rakiety zdetanavaŭ skład bojeprypasaŭ «Ukrabaronprama». Repartaž «Suśpilnie».
Na hanku vyharełaha dvuchpaviarchovaha budynka biez voknaŭ, jaki jašče ŭčora byŭ pryvatnym pansijanatam dla ludziej stałaha vieku «Dobry dom», lažać 20 čornych pakietaŭ ź ciełami. Navokał na darozie raskidanyja patrony, kavałki bajavych hałovak, visiać abarvanyja elektryčnyja draty, a ŭ pavietry bliščyć popieł i pachnie haram.
Stanam na 19:00 29 žniŭnia ŭ siale Miłaja Bučanskaha rajona na Kijeŭščynie zahinuli 37 ludziej. Bolšaść ź ich žyli mienavita ŭ hetym pansijanacie dla ludziej stałaha vieku. Kaliści, mabyć, tut było zacišna — pobač sasnovy les i cichija vułački pryvatnaha siektara. Ale «Dobry dom» byŭ raźmieščany praz darohu ad składoŭ, dzie zachoŭvalisia, u pryvatnaści, bojeprypasy, jakija pačali detanavać 28 žniŭnia ŭviečary ŭ vyniku traplańnia rasijskaha drona.
— Vy pytajeciesia, kolki pakietaŭ ź ciełami było? — udakładniaje mužčyna ŭ biełym płastykavym achoŭnym kaściumie. — My adsiul jašče nikoha nie vyvozili. Jašče ŭnutry jość cieły, tamu ahułam tut budzie 31.
Skazać, kolki ź ich žycharoŭ pansijanata, a kolki rabotnikaŭ, nie biarecca nichto — ni palicyjanty, jakija pracujuć na miescy, ni rabotniki rytualnych słužbaŭ, jakija zabirajuć astanki. Cieły zanadta mocna abharełyja, tłumačyć palicyjant na miescy. Praciahły čas da pansijanata nie mahli navat padjechać, bo była pastajannaja pahroza detanacyi snaradaŭ. Niahledziačy na toje, što ratavalniki, miedyki, palicyja i sapiory pracujuć užo amal sutki, z procilehłaha boku vulicy ad pansijanata dalej čuvać vybuchi.
— Ja nie viedaju, jak u tym pansijanacie moh by chtości vyžyć. Tam byli lažačyja ludzi, staryja, i dom hety, viedajecie, prosta jak ofisnaje pamiaškańnie pa struktury. Tam nie było ni padvała, ničoha, — kaža Žanna, vycirajučy ślozy z tvaru. Joj 52 hady, jana žyła ŭ budynku nasuprać pansijanata. Žanna staić kala ŭjaznych varot da svajho haraža i čakaje, kali palicyjanty dazvolać zabrać cieła jaje muža.
Vitalu taksama było 52 hady. Apošni raz žonka havaryła ź im 28 žniŭnia ŭ 20:51. Vital raspavioŭ Žańnie, što da jaho ŭ dom paprasiŭsia nieviadomy mužčyna, jaki šukaŭ schovišča, tamu što pačalisia mocnyja vybuchi. Z 21:11 suviazi z mužam u Žanny ŭžo nie było. Žančyna pakazvaje na telefonie hieałakacyju telefona Vitala — jana abnaŭlałasia 20 hadzin tamu.
— Ja była pa pracy ŭ kamandziroŭcy i sorak chvilin dzieści nie paśpieła dajechać dadomu. Moj muž byŭ tut padčas akupacyi Kijeŭščyny ŭ 2022-m. Tady pieražyŭ, kab voś tak… — kaža Žanna i zatulaje rot dałoniami, namahajučysia strymać płač.
Žanna čakaje, pakul cieła Vitala i nieviadomaha, jaki lažyć pobač, pierakładuć u čornyja płastykavyja pakiety. Mužčyny ŭ achoŭnych kaściumach niasuć ich u bahažniki busaŭ z tabličkaj «Morh» na łabavym škle. Jany ž dalej buduć čakać, pakul kryminalisty zavieršać pracu ŭ «Dobrym domie», kab zabrać cieły jašče i adtul.
Niahledziačy na toje, što na składzie dahetul vybuchajuć snarady, ludzi viartajucca da svaich damoŭ. Jany šukajuć zhublenych žyvioł, jakija ŭciakali ŭ chaosie, namahajucca vyvieźci aŭto z pabitymi voknami i acanić maštaby razbureńnia damoŭ, pastajanna pierapytvajučy, ci prachodziła ŭžo kamisija, kab zafiksavać paškodžańni. U ich čornyja ruki ad sažy i vuholčykaŭ, niechta raźbiraje rečy ŭ reśpiratarach. Jość ludzi, jakija prosta nie zmahli vyjechać uviečary i prasiedzieli ŭsiu noč u padvale svaich damoŭ.
Marynu i Paŭła ŭ padvał zmusiŭ spuścicca dzieviacihadovy syn. Jon mocna spałochaŭsia paśla pieršaha vybuchu źbitaha «šachieda». Maryna kaža, što jany redka spuskajucca ŭ padvał, ale syn nastajaŭ.
— U mianie dzicia spužałasia, — kaža Maryna. — Jamu tolki try dni jak zrabili apieracyju na mozhu. Kali my čuli jak šachied źnižajecca, byŭ vybuch, my nie viedali, što jano pačnie detanavać. Jon skazaŭ: «Chadziem u padvał». Potym užo naš znajomy, vajskoviec, pryjechaŭ z susiednich Piatrušak i zabraŭ nas. Zaraz u dziciaci stres.
— A pałovie na dziaviatuju pačała detanavać, — kaža Pavieł. — Try hadziny ciahnulisia byccam troje sutak. Maleńkija vybuchi byli pastajanna. Davodziłasia vychodzić z padvała i praviarać, ci nie haryć chata. Vialikija vybuchi byli kožnyja 10 chvilin.
Pra toje, što na składach u siale Miłaja zachoŭvajucca bojeprypasy, miascovyja viedali. Ludzi apisvajuć, jak pieryjadyčna da składoŭ pryjazdžali vajskoŭcy na «vialikich mašynach, vyhružali i zahružali draŭlanyja jaščyki». Havoračy pra toje, što stałasia, miascovyja zhadvajuć Višniovaje — inšaje miastečka na Kijeŭščynie, dzie 6 lipienia 2026 hoda ŭ vyniku traplańnia rasijskaj rakiety zdetanavaŭ skład bojeprypasaŭ «Ukrabaronprama».
— Vy možacie pra heta napisać? To ja skažu ščyra — heta Višniovaje 2.0! — aburajecca Alaksandr, jaki staić kala ŭvachodu ŭ dvor adnaho z najbolš razburanych pryvatnych damoŭ u Miłaj. Alaksandr žyvie ŭ susiednim siale, ale pryjechaŭ dapamahčy razhrabać zavały svajmu siabru Rusłanu.
U budynku Rusłana niama ni voknaŭ, ni dźviarej. Druhi pavierch prybudovy vyhareŭ, razłožysty haj na zadnim padvorji abvuhliŭsia tak, što pakruciłasia liście. Pad nahami traščyć škło, pa ziamli dahetul raskidanyja častki bojeprypasaŭ, a cełaje viadro snaradaŭ staić prosta na harodzie.
— Byŭ pryjemny piatničny viečar, my zrabili ź siamjoj šašłyki, ja siadzieŭ na terasie — prosta nad hałavoj źbivajuć pieršy «šachied», — raspaviadaje Rusłan. — Druhi «šachied» zapalvaje skład, idzie čorny dym. U mianie troje dziaciej, ja kažu svaim: «Davajcie vyjazdžać». Ale nichto nie chacieŭ, bo nie vieryłasia, što budzie taki kašmar, jak u Višniovym. Kali pačalisia pieršyja vybuchi, my zajšli ŭ chatu i nie mahli vyjści, bo prosta bieśpierapynna śviścieli snarady. Dobra, što nie pajšli ŭ padvał, bo kali ad snaradaŭ užo zaharełasia chata, nie było inšaha vychadu, jak vybiahać i ŭciakać. Dzieci biehli pa asfalcie, a kala ich stukali askiepki BK.
Dziaciej dapamahli evakujavać ratavalniki. Rusłan z susiedam viarnulisia i praviali ŭsiu noč u padvale inšaha budynka, spadziejučysia, što dom Rusłana, jaki bližej da składoŭ, ucaleje i adtul udasca zabrać dakumienty. Ale adzinaje, što bolš-mienš ucaleła ŭ domie Rusłana — inviertar, jaki jaho siamja nabyła ŭčora, rychtujučysia da zimy.
— Maja maci žyvie voś tut pobač. Ja da jaje pakul bieh 30 mietraŭ, kala mianie praśviścieła niekalki askiepkaŭ, — kaža Rusłan. — Nielha było vychodzić. Pierachryścilisia, chto ŭ što vieryć i niejak užo vybiehli. Praŭda, ruki-nohi byli pasiečanyja ci škłom, ci čymści inšym. Zaraz maje ŭsie žyvyja-zdarovyja. Na žal, u nas zdaryłasia trahiedyja — zahinuŭ kiraŭnik hramady Taras Dzidyč. Detanavała ŭsio vielmi nieraŭnamierna, nielha było ŭhadać, kudy štości prylacić, jakaja trajektoryja. Adzin snarad trapiŭ u jaho mašynu. Ja jaho viedaŭ, vielmi dobry byŭ čałaviek.
Da budynka Rusłana pryjechała šmat ludziej, kab dapamahčy jamu razabrać zavały, razhrebści vyharełaje. Adna ź jaho siabrovak Viktoryja vynosić z doma dziŭnym čynam acalełuju karcinu — siamiejny partret Rusłana ź dziećmi.
— Rusłan, a dzie ty siońnia płanuješ načavać? — zapytvaje jaho Viktoryja.
— Dy dzieści znajdu ŭ susiedziaŭ. Niejak budzie, nie pieražyvaj, — kaža ledź uśmichajučysia Rusłan, stojačy na hanku stračanaha doma.
Ciapier čytajuć
Natalla Kalehava raskazała pra dapamohu biełaruskim uciekačam, svaju siamju, staŭleńnie da Cichanoŭskaj. I patłumačyła, chto takija «babry» i «zajcy»19
Kamientary