Nazad da ručki i zabarona na smartfony: univiersitety vymušanyja źmianiać farmat zaniatkaŭ i kantrolnych, inakš ŠI nie daje ni vučyć, ni pravieryć
Štučny intelekt prymušaje viadučyja ŭniviersitety śvietu pierahladać zvykłyja formy navučańnia i kantrolu. Jany pačynajuć admaŭlacca ad ese, «chatnich prajektaŭ» dy inšych rabot, jakija student vykonvaje pa-za aŭdytoryjaj. Vykładčyki viartajucca da kantrolnych u kłasie, napisanych ad ruki, zamianiajuć častku testaŭ vusnymi ekzamienami. Adnačasova niekatoryja VNU zabaraniajuć u aŭdytoryjach noŭtbuki i smartfony.

Masačusiecki technałahičny instytut razhladaje mahčymaść źmieny ŭsioj svajoj sistemy adukacyi ŭ adkaz na źjaŭleńnie mahutnych madelaŭ štučnaha intelektu. Pra heta idzie havorka ŭ novaj spravazdačy, apublikavanaj śpiecyjalnym kamitetam univiersiteta pa štučnym intelekcie. Na jaje źviartaje ŭvahu vydańnie Inside Higher Ed.
Aŭtary spravazdačy pryjšli da niepryjemnaj dla adukacyjnaj sistemy vysnovy: sučasny ŠI ŭžo zdolny davać pierakanaŭčyja rašeńni praktyčna dla luboha piśmovaha zadańnia bakałaŭrskaj prahramy — ad ese i prahramnaha koda da matematyčnych zadač i dokazaŭ.
Dla vykładčykaŭ hetaja prablema nie novaja: z raspaŭsiudžvańniem hienieratyŭnaha ŠI ŭsio ciažej vyznačyć, ci śviedčyć zdadzienaje ese, vyrašanaja zadača abo napisany kod pra viedy samoha studenta.
Univiersitet nie moža kantralavać, jak student vykonvaje rabotu doma. Tamu mianiajucca i sposaby pravierki viedaŭ. Vykładčyki ŭsio čaściej źviartajucca da mietadaŭ, jakija jašče niadaŭna mahli zdavacca sastarełymi: vusnych ekzamienaŭ, rukapisnych rabot u aŭdytoryi, dyskusij na zaniatkach i praktyčnych zadańniaŭ.
Taki padychod praktykujuć i ŭ inšych amierykanskich univiersitetach. Jak piša Associated Press, usio bolšuju papularnaść nabyvaje vusnaja abarona piśmovych rabot.
Naprykład, u Karnielskim univiersitecie studenty niekatorych kursaŭ paśla zdačy chatniaha zadańnia prachodziać 20‑chvilinnuju razmovu z vykładčykam abo jaho asistentami. Pry hetym aceńvajecca ŭžo nie sama piśmovaja rabota, a toje, nakolki student razumieje zroblenaje i moža rastłumačyć chod rašeńnia.
Vusnuju pravierku sprabujuć prystasavać i da vialikich patokaŭ. U tym ža Karnielskim univiersitecie na adnym z kursaŭ tradycyjny vypuskny ekzamien zamianili paŭhadzinnaj razmovaj z kožnym studentam, a na inžyniernym kursie sa 180 studentami pravodziać karotkija, prykładna čatyrochchvilinnyja indyvidualnyja intervju. Univiersitet užo arhanizuje dla vykładčykaŭ asobnyja sieminary, pryśviečanyja vusnym formam acenki viedaŭ.
Va Univiersitecie Piensilvanii na niekatorych kursach piśmovyja raboty taksama pačali spałučać z vusnymi ekzamienami. Vykładčyca historyi Univiersiteta Virdžynii raskazała Nature, što try razy za siemiestr prapanuje studentam pisać ese niepasredna ŭ aŭdytoryi. Jany mohuć karystacca knihami i svaimi natatkami, ale sam tekst pišuć ad ruki ŭ ekzamienacyjnym sšytku — biez telefonaŭ i noŭtbukaŭ.
U vyniku adnymi z prykmietnych adukacyjnych «inavacyj» epochi štučnaha intelektu stanoviacca mietady, viadomyja zadoŭha da źjaŭleńnia kampjutaraŭ: piśmovyja raboty ad ruki i vusnaja razmova z vykładčykam.
Dla amierykanskaj vyšejšaj adukacyi viartańnie da vusnych ekzamienaŭ — davoli istotnaja źmiena. U adroźnieńnie ad niekatorych jeŭrapiejskich univiersitetaŭ, u ZŠA jany nie byli zvyčajnaj formaj pravierki viedaŭ studentaŭ bakałaŭryjatu. Cikavaść da ich pačała raści jašče padčas pandemii, kali pierachod na dystancyjnaje navučańnie abvastryŭ prablemu śpisvańnia, a paśla źjaŭleńnia ChatGPT u 2022 hodzie hety praces prykmietna paskoryŭsia.
Biez ŠI ŭ aŭdytoryi
Jašče dalej pajšoŭ jurydyčny fakultet Čykahskaha ŭniviersiteta. U apublikavanaj letam hetaha hoda stratehii «Pieraasensavańnie jurydyčnaj adukacyi ŭ epochu ŠI» jon abviaściŭ pra ekśpierymient, jaki pačniecca z novaha navučalnaha hoda.
Adzin ź jaho pryncypaŭ — «vydaleńnie štučnaha intelektu z krytyčnych momantaŭ navučalnaha pracesu», naprykład padčas ekzamienaŭ abo vyvučeńnia ŭ aŭdytoryi fundamientalnych paniaćciaŭ. U ramkach piłotnaha prajekta elektronnyja pryłady, za niekatorymi vyklučeńniami, buduć zabaronienyja na ŭsich asnoŭnych kursach pieršaha hoda.
Źmieny zakranuć i padrychtoŭku značnaj daśledčaj raboty (SRP, Significant Research Paper), jakuju studenty vykonvajuć u miežach navučańnia. Ciapier kožny student pavinien budzie vusna abmierkavać svaju rabotu — vystupić z prezientacyjaj pierad hrupaj abo asabista sustrecca z vykładčykam.
Pry hetym meta novaj stratehii — nie prosta abmiežavać vykarystańnie ŠI. Jurydyčny fakultet choča, kab studenty zasvojvali fundamientalnyja pravavyja paniaćci, vučylisia samastojna, stroha i tvorča myślić, a razam z tym avałodvali ŠI jak instrumientam budučaj prafiesijnaj pracy.
Padobnyja źmieny adbyvajucca i ŭ Prynstanskim univiersitecie. U mai 2026 hoda vykładčyki amal adnahałosna vyrašyli, što aŭdytornyja testy i ekzamieny pavinny prachodzić pad nahladam. Tak univiersitet admoviŭsia ad 133‑hadovaj tradycyi, źviazanaj z Kodeksam honaru, pryniatym jašče ŭ 1893 hodzie. Pavodle jaho, ekzamieny prachodzili biez vykładčykaŭ i naziralnikaŭ: studenty abaviazvalisia nie śpisvać i paviedamlać pra zaŭvažanyja parušeńni. Sam Kodeks honaru praciahvaje dziejničać, ale ciapier padčas ekzamienaŭ u aŭdytoryjach prysutničajuć i naziralniki.
A ŭ žniŭni dekan, jaki adkazvaje ŭ Prynstanie za bakałaŭrskuju adukacyju, zaklikaŭ vykładčykaŭ bolš krytyčna stavicca da vykarystańnia elektroniki na zaniatkach. Jon nahadaŭ, što jany mohuć zabaraniać studentam rabić natatki na noŭtbukach, patrabavać prybrać abo vyklučyć telefony i navat pieravieści zaniatki całkam u anałahavy farmat, paprasiŭšy prynosić teksty ŭ razdrukavanym vyhladzie.
Navošta studentam chadzić va ŭniviersitet
Ale nastupstvy raspaŭsiudžvańnia ŠI nie abmiažoŭvajucca pravierkaj viedaŭ i arhanizacyjaj zaniatkaŭ. U zhadanaj vyšej spravazdačy MIT adznačajecca, što jon užo mianiaje i samo sacyjalnaje žyćcio ŭniviersiteta. Studenty radziej prychodziać na kansultacyi vykładčykaŭ, mienš udzielničajuć u anłajn-dyskusijach, a pavodle nazirańniaŭ supracoŭnikaŭ univiersiteta — radziej źbirajucca ŭ navučalnyja hrupy ŭ internatach i biblijatekach.
Na dumku aŭtaraŭ spravazdačy MIT, prablema jašče i ŭ tym, što efiektyŭnaje navučańnie patrabuje nie tolki intelektualnych namahańniaŭ, ale i ŭzajemadziejańnia ź inšymi ludźmi. Student vučycca, kali razam z adnakurśnikami raźbirajecca ŭ składanym matematyčnym dokazie, šmat razoŭ pierarablaje niaŭdały ekśpierymient abo spračajecca pra rašeńnie — zamiest taho kab adrazu atrymać hatovy adkaz ad ŠI.
«Navučańnie pracuje, kali jano adnačasova składanaje i sacyjalnaje; viedy budujucca praz kahnityŭnaje treńnie», — havorycca ŭ spravazdačy. Mienavita tamu, padkreślivajuć jaje aŭtary, studentam važna fizična chadzić va ŭniviersitet.
Kamitet prapanuje stvarać bolš mahčymaściaŭ dla asabistych sustreč na kampusie, uvodzić pieryjady biez technałohij, pryśviečanyja žyvym znosinam, i rabić bolšy akcent na sumiesnym navučańni ŭ aŭdytoryi. Na dumku aŭtaraŭ, pierabudova adukacyi pad novuju realnaść zapatrabuje namahańniaŭ usioj supolnaści ŭniviersiteta — studentaŭ, vykładčykaŭ, supracoŭnikaŭ i kiraŭnictva.
Kamientary
Pabolše sporta nada, śviežaha vozducha.