U Smarhonskim rajonie adnavili kapličku, jakuju źnios pjany kiroŭca. Ale nie tak

U vioscy Rasła zakončylisia budaŭničyja raboty na miescy razburanaj katalickaj kaplicy XIX stahodździa sa statusam histaryčna-kulturnaj kaštoŭnaści. Vyniki adnaŭleńnia praanalizavaŭ telehram-kanał «Spadčyna».

Architekturny abjom kaplički staŭ bolš prysadzistym: vyciahnutyja pa viertykali pramavuholnyja fasady zamianili na haryzantalnyja, a vyšynia cokalnaj častki pavialičyłasia amal udvaja. Z atynkavanych ścien pačali vypirać ciomnyja vałuny, jakich raniej bačna nie było. Vakoł kaplicy zalili bietonnuju placoŭku z čužarodnaha dla histaryčnaha abjekta materyjału.

Pavialičyć

Zrazumieła, što adnoŭlenaja z nula kaplica budzie mieć trochi idealizavany vyhlad, biez paŭtareńnia ŭsioj jaje histaryčnaj kryvizny. Ale ŭ Raśle nie źviartali ŭvahi navat na asnoŭnyja praporcyi i habaryty. 

Budaŭniki całkam źmianili formu niš. U aŭtentyčnaj pabudovie jany byli roznaha pamieru, ź nižejšym prajomam z boku darohi, i mieli łučkovyja zaviaršeńni. Ciapier prajomy zrabili adnolkavymi i stroha pramavuholnymi, ustaviŭšy ŭ ich akonnyja zapaŭnieńni ź nieadpaviednym prajomam łučkovym viercham.

Spraščeńnie zaznaŭ i karniz: z troch histaryčnych abłomaŭ pakinuli zvyčajnuju prystupku. Nad karnizam źjaviŭsia «łob», jakoha raniej nie isnavała, a aŭtentyčny kryž zamianili na novy, bolš vialiki. 

Pavialičyć

Źniščeńnie aryhinalnaj prydarožnaj kaplicy adbyłosia 17 kastryčnika 2025 hoda. Jak my pisali raniej, 25‑hadovy miascovy žychar u stanie mocnaha ałkaholnaha apjanieńnia jechaŭ na aŭtamabili Audi, śpiašajučysia zabrać dzicia sa škoły. Kali na darohu raptoŭna vybiehli husi, mužčyna nie daŭ rady kiravańniu i reznuŭsia ŭ budynak. Udar pieraŭtvaryŭ i mašynu, i cahlanuju kaplicu ŭ ruiny, sam kiroŭca surjozna nie paciarpieŭ.

Sudovy i finansavy razbor avaryi vyjaviŭ śpiecyfiku zakanadaŭstva ŭ śfiery achovy spadčyny. Za kiravańnie ŭ niećviarozym stanie i DTZ mužčyna atrymaŭ pazbaŭleńnie prava kiravańnia transpartnymi srodkami na piać hadoŭ i štraf sumaj 8400 rubloŭ. Pry hetym za fizičnaje źniščeńnie pomnika architektury pa artykule 20.3 KoAP rajonnaja administracyjnaja kamisija pryznačyła jamu asobny štraf usiaho 270 rubloŭ.

Vydatki na prajektavańnie i budaŭnictva novaha abjekta skłali značna bolšuju sumu. U lipieni 2026 hoda źjaviłasia infarmacyja ab vydačy ź biudžetu 5 tysiač rubloŭ na navukova-daśledčyja i prajektnyja pracy i jašče 27 tysiač na budaŭnictva. Prakuratura Smarhonskaha rajona zajaŭlała pra namier spahnać hetuju sumu, ekvivalentnuju 11 tysiačam dalaraŭ, ź vinavataha ŭ avaryi kiroŭcy. 

Dziakujučy prajektnaj dakumientacyi z tendarnych zakupak, viadoma, što zakazčykam abjekta vystupaŭ Smarhonski rajonny centr pa zabieśpiačeńni dziejnaści biudžetnych arhanizacyj, a raspracoŭščykam navukova-prajektnaj dakumientacyi — viciebski architektar-restaŭratar Jaŭhien Kałbovič.

Užo na stadyi prajektavańnia byli zakładzieny niapravilnyja prysadzistyja praporcyi i nieapraŭdana vysoki cokal. Adnak detali ŭ prajekcie jašče adpaviadali histaryčnaj praŭdzie: na čarciažach prysutničajuć i pravilnyja łučkovyja prajomy, i składany karniz z čaćviarnym valikam.

Pavialičyć

Ale budaŭniki, jakija adnaŭlali abjekt, praihnaravali navat hetyja čarciažy, maksimalna spraściŭšy sabie pracu. Zamiest vyviadzieńnia łučkovych sklapieńniaŭ jany pakinuli pramavuholnyja dzirki, a fihurny karniz zamianili zvyčajnaj prystupkaj. Techničny nahlad, jaki zhodna z tendernaj dakumientacyjaj kaštavaŭ usiaho 300 rubloŭ, zakryŭ vočy na hetuju samadziejnaść i adchileńni ad prajekta.

Pryčynaj takoj jakaści stała katastrafičnaje pryśpiešvańnie. Zhodna z umovami zakupki, tendar pravodziŭsia ŭ siaredzinie lipienia, a zdać hatovy abjekt patrabavałasia ŭžo da 31 žniŭnia 2026 hoda. Faktyčna budaŭnikam dali kala paŭtara miesiaca na toje, kab razabrać zavały źniščanaj kaplicy, zalić novy fundamient, uźvieści cahlanyja ścieny, atynkavać ich i zrabić falcavy dach.

U aficyjnym dazvole Ministerstva kultury na praviadzieńnie rabot kateharyčna zabaranialisia rašeńni, jakija mohuć «pryvieści da navukova nieabhruntavanych źmianieńniaŭ architekturnaha abličča i straty admietnych vartaściej». Viedamstva patrabavała biezumoŭnaha zachavańnia histaryčnych pamieraŭ, koleraŭ i materyjałaŭ, što na praktycy było całkam praihnaravana.

Ahułam na Smarhonščynie naličvajecca 16 padobnych muravanych prydarožnych kaplic XIX stahodździa, jakim nadadzieny status histaryčna-kulturnych kaštoŭnaściej, u tym liku ŭ Raśle jość jašče adna, trochjarusnaja kaplička. Ale hety status, jak bačna, nie zdolny supraćstajać nieprafiesijanalizmu i pieraŭtvareńniu pomnikaŭ u mulažy.

• 1
• 0
• 2
• 2
• 0
• 2
• 3
• 0