Paŭnočnaja Kareja spyniła jadziernyja vyprabavańni šmat hadoŭ tamu. Ale pad ziamloj niešta praciahvajecca
Padziemnyja jadziernyja vybuchi mohuć vyklikać ziemlatrusy, ale zvyčajna takija nastupstvy chutka źnikajuć. Kala byłoha paŭnočnakarejskaha palihona navukoŭcy vyjavili zusim inšuju karcinu.
Z 2006 pa 2017 hod Paŭnočnaja Kareja praviała šeść padziemnych jadziernych vyprabavańniaŭ na palihonie Punhiery na poŭnačy krainy. Vybuchovyja pryłady raźmiaščali ŭ tunelach pad haroj Mantap.
Daŭno viadoma, što takija vybuchi mohuć vyklikać ziemlatrusy. Naprykład, paśla jadziernych vyprabavańniaŭ u amierykanskim štacie Nievada padčas chałodnaj vajny padziemnyja šturški praciahvalisia niekalki dzion abo tydniaŭ i adbyvalisia pieravažna pablizu miesca vybuchu.
Adnak navukoŭcy zacikavilisia tym, što adbyvałasia kala paŭnočnakarejskaha palihona praz hady paśla vyprabavańniaŭ. Hrupa daśledčykaŭ z Paŭdniovaj Karei i Kitaja praanalizavała siejśmičnyja danyja za pieryjad z 2008 pa 2025 hod.
Na vyniki daśledavańnia, apublikavanyja ŭ časopisie Science, źviartaje ŭvahu Die Welt.
Ziemlatrusaŭ stanaviłasia ŭsio bolš
Za čas nazirańniaŭ navukoŭcy zafiksavali vakoł hary Mantap 1399 ziemlatrusaŭ. Bolšaść byli słabymi, z mahnitudaj ad 2 da 3, i adbyvalisia, imavierna, na nievialikaj hłybini.
Pieršy taki ziemlatrus zafiksavali ŭ 2013 hodzie paśla treciaha jadziernaha vyprabavańnia. Da 2017 hoda šturškoŭ było niašmat, ale paśla šostaha i samaha mahutnaha vybuchu ich stała značna bolš.
Pryčym ź ciaham času rasła nie tolki kolkaść ziemlatrusaŭ, ale i ich siła. Heta asabliva niezvyčajna, bo da pačatku jadziernych vyprabavańniaŭ rajon Mantapa ličyŭsia siejśmična vielmi spakojnym. Pa słovach aŭtaraŭ daśledavańnia, u kitajskich i karejskich histaryčnych zapisach za bolš čym dźvie tysiačy hadoŭ zhadvajecca tolki adzin ziemlatrus prykładna za 100 kiłamietraŭ ad hetaha miesca.
Što mahło adbycca pad ziamloj
Navukoŭcy miarkujuć, što jadziernyja vybuchi mahli parušyć raŭnavahu ŭ ziamnoj kary i aktyvizavać staryja razłomy.
Karejski paŭvostraŭ znachodzicca na adnosna stabilnaj častcy kantynientalnaj ziamnoj kary. Adnak daśledčyki vyjavili ŭ rajonie Mantapa staryja razłomy, prynamsi dva ź jakich mahli znoŭ aktyvizavacca paśla jadziernych vybuchaŭ.
Svaju rolu mahła adyhrać i forma hary. Praź jaje stromkuju i asimietryčnuju budovu niekatoryja razłomy, pavodle navukoŭcaŭ, mahli ŭžo znachodzicca blizka da krytyčnaha stanu, a vybuchi parušyli raŭnavahu.
Isnuje i inšaje mahčymaje tłumačeńnie. Hieafizik Čykahskaha ŭniviersiteta Sunion Pak (Sunyoung Park), jakaja nie ŭdzielničała ŭ daśledavańni, miarkuje, što vybuchi mahli razdrabnić hornyja parody i stvaryć novyja raskoliny, pa jakich pačała ruchacca vada.
Pakolki vada prasočvajecca praz parody pavolna, źviazanyja z hetym šturški mohuć uźnikać praz hady paśla vybuchu. Adnak upłyŭ padziemnych vod u daśledavańni nie vyvučali, tamu heta pakul tolki hipoteza.
Što zastajecca nieviadomym
Poŭnaj karciny ŭ navukoŭcaŭ pakul niama. Zafiksavanyja 1399 ziemlatrusaŭ mohuć być tolki častkaj usich šturškoŭ: u daśledavańnie ŭklučali tolki tyja, jakija zarehistravali niekalki siejśmičnych stancyj. Padziei, zaŭvažanyja tolki adnoj abo dźviuma stancyjami, nie ŭličvali.
Akramia taho, daśledčyki nie mieli dostupu ni da palihona Punhiery, ni da siejśmičnych danych z samoj Paŭnočnaj Karei. Tamu jany nie mohuć dakładna vyznačyć, što ciapier adbyvajecca pad haroj Mantap i jaki mienavita miechanizm padtrymlivaje ziemlatrusy praz hady paśla apošniaha jadziernaha vyprabavańnia.
Pry hetym prykmiet taho, što paśla 2017 hoda Paŭnočnaja Kareja pravodziła tam novyja jadziernyja vyprabavańni, navukoŭcy nie vyjavili.
Ciapier čytajuć
Były palitviazień znajšoŭ u Vilni padpracoŭku ŭ čacie — i trapiŭ pad kryminałku za pravakacyi suprać Ukrainy16
Kamientary
Hetyja šturški - kaho treba šturški.