Ihar Karniej: Budzie kamanda — zrobiać usio, kab i z hodam trymać u zakładnikach choć piacihodku, choć bolej

«13 kastryčnika musiŭ skončycca moj niavolnicki termin. Prynamsi, tak było paznačana na žoŭtaj bircy, skarektavanaj druhoj kryminalnaj spravaj: pieršapačatkovaje «ekstremisckaje farmavańnie» pa chodu vyjaznoha sudzilišča ŭ Škłoŭskaj PK-17 razbavili «niepadparadkavańniem administracyi».

To-bok, adrazu vidy mieŭ krychu lepšyja — pačatak lutaha 2026-ha. Zrešty, u adnosinach da palityčnych usia taja ličbavaja ekvilibrystyka — prostaja farmalnaść: navat z samym lohkim pakarańniem možna stać pažyćciovikam. 

Kolki razoŭ ujaŭlaŭ, jak «adkinusia» sa strohaha režymu ŭ Mazyry. U trenikach i krasoŭkach z kiešaram praź plačo prajdusia lesam da tramvaju — vozić z horada rabotnikaŭ na naftapierapracoŭčy zavod i nazad.

Cełych 20 kiłamietraŭ darožnaj asałody biez kanvoju i «branzaletaŭ». Dajedu da vakzała, moža, navat vypju ŭ bufiecie piŭka, pierarvu biezałkaholnuju paŭzu). A tam užo jak-niebudź i dadomu ŭ Minsk. 

Adnak, jak trapna impravizavali va ŭsie časy, chočaš paviesialić Boha — raskažy jamu pra svaje płany). Doŭhačakanaja kamanda «s vieŝami na vychod» u aŭtorak 13‑ha tak i nie prahučała, bo ŭžo amal paŭtara hoda na adnosnaj voli (kali rašeńni prymaješ nie ty, a za ciabie, to heta nie zusim toje volevyjaŭleńnie, jakoje ŭjaŭlaješ). Mała za toje, ź jakim-nijakim bahažom budaŭničych navykaŭ — adrozna ad biessensoŭnaj promki-miedałupni). I heta navat nia ŭsio: paśpieŭ napisać knihu pra vymušanyja pryhody apošnich hadoŭ. 

Ź inšaha boku, nie daviałosia tłumić hałavu ni tramvajem, ni maršrutkami; vyvieźli biaspłatna z čatyrma «bodzihartami»-hebešnikami. Adzinaje, nie dali palubavacca paleskimi piejzažami, usiu darohu prajechaŭ z nachłabučanym miachom i zakavanymi rukami.

Dziela spraviadlivaści, i sam razumieŭ, što naŭrad ci vyzvalać zhodna z hrafikam. Kali ŭžo ŭčapilisia za haniebny 411‑y artykuł, buduć z «recydyvista» vyciskać pa-maksimumu. 

U štrafnym izalatary taho ž Mazyra siadzieli ŭ susiednich kamierach z Sašam Franckievičam, pieramaŭlalisia praz trubu pad rakavinaj. Na anarchistaŭ u miantoŭ i biez taho kłasavaja alerhija, dyk jon navat nie asabliva i raspakoŭvaŭ svaje čamadany. U lepšym vypadku tydzień u karancinie, zatym — zvykłym maršrutam: ŠIZA, stos parušeńniaŭ, PKT, novaja kryminałka, dadatkovy hod. Na toj momant užo dakrucili źvierchu, zdajecca, try hady, i ŭ PK-20 źbiralisia dadać jašče. Da ŭžo najaŭnych 17-ci.

Hetaksama ŭ čarzie na «prałanhiravańnie» sutak paznajomilisia z Andrejem Budajem, fihurantam spravy za inicyjatyvu «Busły laciać». Anałahičnaja historyja. Paśla 411‑ha — tranzitam z Babrujska na čarhovuju raskrutku. Plus 3,5 da raniejšych 15-ci.

Z błohieram Dzimam Kazłovym dabivali svaje terminy ŭ Mazyry, a da taho razam čakali razhladu apielacyj u turmie №4 Mahilova. U jahonym vypadku pahłumilisia, što nazyvajecca, na ściažku. Litaralna pakavaŭ valizu paśla prysudžanych 5 hadoŭ, adnak za paru tydniaŭ da «dziembiela» pierazatrymali za «niepadparadkavańnie» i zakaznym sudom skrali z žyćcia jašče hod.

Tamu niama vialikaj roźnicy, jaki pieraduziaty vyrak ahučyli: budzie kamanda — zrobiać usio, kab i z hodam trymać u zakładnikach choć piacihodku, choć bolej. Tak što mnie padfarciła abyścisia małoj kryvioju. Biez harantyi, što nie było b praciahu, kab nie spatrebiŭsia tavar na sankcyjny abmien. 

Dalej uryvak z knižki «Katavańnie adzinotaj». Akurat pra zakuliśsie takich voś antyhumannych pracesaŭ. 

…Paśla taho, jak za dva tydni pazoŭ administracyi škłoŭskaj kałonii suprać «ekstremista Karnieja» (adnojčy ŭžo asudžanaha, ale, jak akazałasia, niedastatkova) adlažaŭsia ŭ prakuratury, papiery pajšli ŭ sud. U pastanovie, jakuju prynieśli na podpis, było paznačana, čyj udzieł nieabchodna zabiaśpiečyć: abvinavačany, kanvoj, śviedki. A dzie advakat? 

Daviałosia vytrymać niemały supraciŭ, kab dabicca prava na abaronu. Arhumient zabojčy: ty na poŭnym surjozie źbiraješsia niečaha damahčysia? Faktyčnaje pryznańnie, što z 411‑ha jašče nichto nie saskočyŭ biez pakarańnia. Tolki kali napisaŭ skarhu na imia načalnika, jakuju tak ci inakš treba było zafiksavać, major Sazonaŭ tknuŭ zajavu nazad u ruki. Kali nie škada hrošaj, budzie tabie tvoj biessensoŭny advakat.

Sud pryznačyli na 11 śniežnia 2024-ha. Napieradzie try tydni tryvožnaha čakańnia: z adnaho boku, nie samych radasnych navin z domu, ź inšaha — pakazalnaha pakarańnia za niezhavorlivaść. Badaj, upieršyniu nie ratavali navat knižki: jakaja ni patrapić u ruki — śmierć, pakuty, vyprabavańni. Pierad vačyma karciny cyvilizacyjnaha kałapsu, pahružeńnia ŭ piakielny vodazvarot. Zvyčajna čakaješ adboju, kab zanyrycca ŭ piersanalny pancyr admiežavanaści. Zaraz nie dapamahaje. Naplavać. Jak u toj pokazcy, poŭnaja abyjakavaść da žyćcia. Čysta techničny praces, bo jak nie «zapakuješsia», pačnuć čaplacca.

Amal čatyry miesiacy nie raspranajusia, kładusia ŭ poŭnaj amunicyi, skidvaju tolki humavyja šlopancy. Pradolnyja ŭžo pieraapranulisia ŭ zimovyja bušłaty, a my pa-raniejšamu ŭ letnich «pižamach». Nakryvajusia z hałavoj, pakidaju tolki maleńkuju adtulinu dla nosu. Maje ratavalnyja schoviščy: vihvam, ihłu, cipi, ziamlanka. Kožny raz novyja. Matrac — tolki nazva, doŭha ŭ adnoj pozie nie palažyš, mulajuć siniaki, nabytyja ŭ šyza. I ŭsio ž lepš, čym na astyłych doškach. 

Ułasna «łožak» — hruvastkaja kanstrukcyja, prykavanaja da ściany toŭstymi łancuhami. Mietaličnyja detali pačynajuć stahnać, jak zdajecca, navat ad dychańnia. U zapalenaj śviadomaści ŭźnikajuć aluzii na kryk ptuški, jakaja sprabuje ŭźlacieć ź pierabitymi kryłami. Z hetych hukaŭ naradžajecca historyja: kožny skryp — čyjści hołas, zaklikany raznastaić maju samotu. Ale raptam viartaješsia ź niabytu: škonka zamaŭčała! Nibyta bolš nie choča śviedčyć majo žyćcio. Atrymlivajecca, cišynia moža być macniejšaj za śmierć, zdolnaja zrabić ciabie nikim jašče da taho, jak spynicca serca? 

Irvany son unačy pad kruhłasutkavymi lichtarami, niemahčymaść choć krychu zakimaryć udzień ci navat prytulicca da ściany davodziać da halucynacyj: kalarovyja šary pierad vačyma, huł u hałavie. Abo rezki pravał u śviadomaści, nierazumieńnie paśla «viartańnia», čamu ty tut. Chaciełasia ŭžo chutčejšaha samasudu, kab vymalavałasia choć niejkaja peŭnaść. Jak ni absurdna, luby vyrak byŭ adzinym šancam dačasna vyrvacca z hetaj biaskoncaj tuhi. Tamu ranicaj dnia Ch adčuvaŭ siabie emacyjna zaradžanym, niby čałaviek, jakoha napieradzie čakajuć adnaznačnyja źmieny. Nie abaviazkova hieraičnyja. 

Padčas «špahatnaha» vobšuku staršy kanvoju vyciahnuŭ z maich kryžom raskinutych ruk papiery z pretenzijami. Prabieh pa arhumientach dla apošniaha słova i zahadaŭ pakinuć u kamiery. Maŭlaŭ, abydziešsia biez šparhałak, usio roŭna nie dapamoža.

Što ŭdałosia vytarhavać, dyk heta vierch z kamplektu termabializny — majku z doŭhim rukavom. Nibyta pad umovaj palapšeńnia źniešniaha vyhladu. Zrešty, z-pad raspašonki ŠIZO sapraŭdy pa-žabracku tyrčeła raściahnutaje horła ćviłoj majki, a heta nijak nie stvarała atmaśfieru «śviatočnaści». 

Pad impravizavany sud adviali štabnuju aktavuju zału. Ale spačatku — kletka adstojnika. Pierada mnoj pa-chutkamu źbiralisia pieravieści na turemny režym vypadkovaha zabojcu, jaki hetkaj ža chitraściu zvalvaŭ sa škłoŭskaha raju.

Pierakinulisia paraj słoŭcaŭ praz kraty, skazaŭ, što z zadavalnieńniem vierniecca ŭ mahiloŭskuju krytku da «svajho dzieda» — takim maralnym aŭtarytetam navat dla kryminalnikaŭ staŭ fiłosaf i palitviazień Uładzimir Mackievič. A voś i maja čarha. 

U kalidory natoŭpam tusujucca «śviedki». Dziela mianie hatovyja paralizavać pracu kałonii, vyrvaŭšy sa źmieny stolki narodu! O, narešcie i viečna harłastyja viertuchai moŭčki rasstupajucca, dajuć zialony kalidor. Kanvoj spyniaje adrazu pry ŭvachodzie. Praviej ad siabie baču advakatku, udalečyni hanarovaja «trojka»: prakuror, sudździa, sakratarka. Nazyvajusia, dazvalajuć prysieści. Achoŭniki pa bakach (potym śmiešna sinchronna skakali, jak tolki mnie treba było padniacca dla adkazu).

Mutarnaja pracedura vyśviatleńnia asoby, ahučvańnie prakuroram sutnaści pretenzij z boku administracyi PK №17, vysłuchoŭvańnie apraŭdańniaŭ. Našy chadajnictvy: kvitancyja spłaty štrafu ŭ jakaści dadatkovaha spahnańnia, miedyčnaja vypiska pra ankałahičnaje zachvorvańnie žonki, śviedčańnie niepaŭnaletnaści małodšaj dački. Bolš arhumientaŭ na maju karyść nie znajšłosia. 

Zatoje «ranimyja» vystupili šyrokim frontam: z 22 zajaŭlenych śviedkaŭ prapiatlali tolki načalnik Karnijenka i moj niepasredny kuratar Drazdoŭ, nibyta zachvareli. Astatniaja dvaccatka niekalki hadzin zapar litaralna nie škadavała žyvata svajho, daviałosia achviaravać abiedam… Paśla takich razmazvańniaŭ užo i sam nie razumieješ, jak usio žyćcio atrymlivaŭ hramaty i padziaki, a ŭ hłybokija 50+ straciŭ adekvatnaść i puściŭsia va ŭsie ciažkija.

Nie prychodziłasia sumniavacca, čyje arhumienty pieramohuć, z takim nastrojem i raźvitalisia da finalnaha pasiadžeńnia ŭ piatnicu 13-ha. Minimalnaj intryhaj — kolki ŭrešcie dakinuć. Takija ž biedałahi padčas pierakličak na špacyrach padbadziorvali, što «paru miesiacaŭ». Navat adnosna spahadlivyja achoŭniki trymalisia takoha ž prahnozu — na bolšaje nijak nie ciahnie. 

U dzień prysudu prakuror biez preludyj prystupiŭ da sistematyzacyi kalektyŭnych śviedčańniaŭ i na padstavie biassprečnych dokazaŭ zapatrabavaŭ «adekvatnaje pakarańnie» — 1 hod źniavoleńnia na padstavie č. 1 art. 411 KK. 

Maksimum, jaki možna vyciahnuć z tannaj pastanoŭki ab nibyta nie prybranym śmiećci. Na haryzoncie zamajačyła novaja realnaść — čatyry hady zamiest raniejšych troch. Pryčym biez anijakaj harantyi, što ličba kančatkovaja: proćma vypadkaŭ, kali niaŭhodnych raz za razam zavodzili na paŭtorki. 

Majo apošniaje słova prosta jak zaciažka času pierad viartańniem u abrydłuju katavalniu. Chiba «trojka» unutrana pazabaviłasia, pačuŭšy ŭ zonie biełaruskuju movu. Paradoks, ale z hledzišča ciapierašniaha palityčnaha i turemnaha režymu, a heta sutnasna adno i toje ž, joj tut samaje miesca. Nośbity biełaruskaści daŭno asacyjujucca ź niebiaśpiečnymi złačyncami. 

Ci sudździa Tarakanaŭ prajaviŭ nieŭłaścivy humanizm, ci pierastrachavaŭsia na budučyniu, adnak kančatkovy vierdykt ździviŭ łajalnaściu: 10 miesiacaŭ u kałonii strohaha režymu (naturalna, niedasiedžany termin pieršaha prysudu taksama zastajecca). Pry tym, što zazvyčaj prakurorski zapyt u palityčnych pracesach nie karektujecca. Mahčyma, kaladnyja źnižki. 

A moža ŭspłyła dalikatnaja tema siamiejnictva. Va ŭsich narmatyvach prapisana: źmiaščeńnie viaźnia ŭ izalatar supravadžajecca poŭnym miedabśledvańniem. Adnak u maim vypadku nie było nivodnaha, choć u spravie vypiski dziŭnym čynam prysutničali. I adkaznaja za ich akurat žonka Tarakanava, supracoŭnica miedčastki PK №17. Što aznačaje adno: ludzi ŭ biełych chałatach sami stali častkaj karnaj sistemy. I sudździa, abaznany va ŭnutranaj kuchni papraŭčaj ustanovy, prosta zapluščvaje vočy.

Jak by tam ni było, z ulikam novych abstavinaŭ adkarektavany i hrafik vyzvaleńnia — 13 kastryčnika 2026-ha. Istotnaja adterminoŭka, kali mieć na ŭvazie asablivuju ŭraźlivaść palityčnych… 

Nabyć knihu Ihara Karnieja možna tut. 

• 1
• 0
• 0
• 2
• 0
• 1
• 0
• 0