Гістарычны запіс, выкананы прыгожым старабеларускім пісьмом, з улікам згаданай у ім асобы, за якую маліліся ў праваслаўным манастыры, сёння выглядае як гістарычны анекдот.
Гісторык і архівіст Дзяніс Лісейчыкаў апублікаваў у сацсетках запіс з памянніка Супрасльскага манастыра, у якім значыцца Казімір Лышчынскі, самы вядомы атэіст Вялікага Княства Літоўскага, які паплаціўся жыццём за свае погляды.
Памянніком называецца спіс з пералікам імёнаў людзей, якіх памінаюць у час набажэнства. Прыгожы, каліграфічна аформлены запіс, выкананы чырвоным і чорным атрамантам, датуецца 1643 годам, калі Казіку Лышчынскаму было каля 10 гадоў, але пазначаны ён як «младенец» — так тады называлі не толькі немаўлятаў, але і юнакоў.
Яго бацька, Геранім Казімір Лышчынскі, згаданы ў пачатку памянніка як старэйшы ў вялікім сямействе, быў берасцейскім гродскім суддзём і пачаў сваю кар’еру як пісар у тым жа судзе. Пасля ён пайшоў на павышэнне і заняў пасаду земскага падсудка.
Сам Казімір Лышчынскі спачатку ўступіў у ордэн езуітаў, прайшоў тэалагічныя штудыі, але ўрэшце выйшаў з ордэна ў 1666 годзе і фактычна паўтарыў кар’ерны шлях бацькі: у 1680 годзе стаў суддзёй гродскага суда, а ў 1682-м быў абраны земскім падсудкам.
Пакінуўшы ордэн езуітаў, Лышчынскі напісаў аб'ёмны трактат на 530 старонак, які назваў «Аб неіснаванні Бога», ад якога захавалася ўсяго пяць фрагментаў.
У 1688 годзе Казімір Лышчынскі па даносе берасцейскага стольніка быў арыштаваны і абвінавачаны ў атэізме. У яго доме былі знойдзены творы, у якіх адмаўлялася існаванне Бога. Суд прызнаў Лышчынскага вінаватым і пастанавіў вывесці яго з горада і спаліць на вогнішчы разам з яго творам у руках. Але пасля звароту двух біскупаў і самога абвінавачанага да караля, спаленне жыўцом было заменена на адсячэнне галавы.
Прысуд быў прыведзены ў выкананне 30 сакавіка 1699 года: Лышчынскі сам спаліў свой рукапіс, пасля чаго яму адсеклі галаву, труп вывезлі за горад, дзе спалілі, а попел, змешчаны ў снарад, стрэлілі ў бок Турцыі.
Лышчынскія былі рыма-католікамі, і хоць дзіўна выглядае, што іх згадваюць у памянніку праваслаўнага Супрасльскага манастыра, але гэта натуральна тлумачыцца тым, што яны ахвяравалі сродкі не толькі на каталіцкія храмы, але і на праваслаўныя ды ўніяцкія святыні. У тастаменце бацькі, Гераніма Лышчынскага, згадваецца як мінімум дзесяць такіх ахвяраванняў.
«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны
ПАДТРЫМАЦЬ-
Славяне ці хрысціянізаваныя балты? Генетыка дазволіла вырашыць спрэчку пра тое, хто пахаваны на старажытным некропалі ў Вільні
-
У Нараўлянскім раёне знайшлі раней невядомую абарончую вежу часоў ВКЛ
-
«Узорны прыклад усходняй расы». Чаму еўрапейская навука ў пачатку XX стагоддзя вылучала беларусаў у асобную еўрапейскую расу
Цяпер чытаюць
Загінуў былы палітвязень Аляксей Ляўкевіч. Яго вызвалілі тры месяцы таму пасля візіту Коўла1
Загінуў былы палітвязень Аляксей Ляўкевіч. Яго вызвалілі тры месяцы таму пасля візіту Коўла
Пасол Украіны па пытаннях Беларусі адказаў на дыскусію Вячоркі і крытыкаў Ціханоўскай: Ваша ўзаемная непрымальнасць адыгрывае вельмі неканструктыўную ролю3737
Каментары