Са старадаўняй Палыкавіцкай крыніцы забаранілі піць: яе некалі гаючая вада цяпер можа забіць
Набліжаецца адно з найважнейшых хрысціянскіх святаў — Вадохрышча. Традыцыйна 19 студзеня тысячы вернікаў накіроўваюцца да крыніц, каб набраць вады, якую ў народзе лічаць гаючай. Для жыхароў Магілёва галоўным месцам паломніцтва нязменна застаецца славутая Палыкавіцкая крыніца. Аднак сёлета спецыялісты заклікаюць быць пільнымі: вада ў старажытнай святыні стала небяспечнай для піцця.
Напярэдадні святкавання, 6 студзеня 2026 года, спецыялісты Магілёўскага занальнага цэнтра гігіены і эпідэміялогіі правялі маніторынг якасці вады ў папулярных месцах для хрышчэнскіх купанняў.
Калі з мікрабіялагічнымі паказчыкамі ў Палыкавічах усё ў парадку — вада чыстая ад хваробатворных бактэрый, то хімічны склад выклікае сур'ёзную занепакоенасць. У пробах выявілі перавышэнне дапушчальнай нормы ўтрымання нітратаў. Санітарныя службы вынеслі адназначны вердыкт: выкарыстанне гэтай крыніцы для піцця недапушчальнае.
Чым небяспечныя нітраты
Медыкі папярэджваюць, што ігнараваць забарону нельга, бо нітраты ў пітной вадзе ўяўляюць сур’ёзную пагрозу для здароўя. Яны не маюць паху ці смаку, таму немагчыма на вока вызначыць іх наяўнасць.
Асабліва небяспечныя гэтыя рэчывы для немаўлят і малых дзетак, бо могуць выклікаць метгемаглабінемію — востры стан, пры якім кроў губляе здольнасць пераносіць кісларод. У цяжкіх выпадках гэта можа прывесці да кіслароднага галадання арганізма і нават смерці.
У групу рызыкі трапляюць і цяжарныя жанчыны: ужыванне вады з павышаным утрыманнем нітратаў пагражае парушыць развіццё плода.
Небяспека пагражае і дарослым, бо пры працяглым ужыванні такой вады магчымыя парушэнні працы сардэчна-сасудзістай сістэмы, а таксама ўтварэнне нітразамінаў — рэчываў з патэнцыйна канцэрагенным эфектам.
Важна памятаць: кіпячэнне не зніжае ўтрыманне нітратаў у вадзе, яно толькі павялічвае іх канцэнтрацыю за кошт выпарэння вадкасці.
Дзе набраць чыстай вады
Тым не менш акунацца ў абсталяванай купелі ў Палыкавічах можна без боязі за здароўе, бо асноўная пагроза ўзнікае менавіта пры траплянні нітратнай вады ўнутр арганізма.
Для тых жа, хто хоча прынесці дадому чыстай вады, бяспечнай па ўсіх паказчыках, спецыялісты рэкамендуюць альтэрнатыўныя маршруты.
Згодна з даследаваннямі ад 6 студзеня, вада ў крыніцах вёсак Сухары і Дубінка поўнасцю адпавядае гігіенічным нарматывам як па мікрабіялагічных, так і па санітарна-хімічных крытэрыях. Купель у Сухарах таксама прызнана бяспечнай.
Легендарная гісторыя і сумная рэальнасць
Упершыню крыніца згадваецца ў дакументах яшчэ ў 1552 годзе як уласнасць магілёўскага старасты Станіслава Кезгайлы. За стагоддзі гэты маляўнічы куток змяніў мноства знакамітых гаспадароў. У сярэдзіне XVII стагоддзя кароль Уладзіслаў IV перадаў гэтыя землі братам Салтыковым.
Сапраўдны росквіт Палыкавіцкай крыніцы пачаўся ў XIX стагоддзі, калі маёнтак перайшоў да графскага роду Рымскіх-Корсакавых. Генерал Рымскі-Корсакаў ператварыў прыродную крыніцу ў сапраўдны гідратэхнічны шэдэўр таго часу. Ён пабудаваў над крыніцай каменны грот, пакрыты жалезам, а ў саму крыніцу апусціў зруб, абкладзены цынкам. Вада па адмысловых трубах паступала ў вялізны басейн ёмістасцю 100 вёдраў.
Навуковую славу месцу прынёс расійскі акадэмік Васіль Севяргін, які ў 1804 годзе даследаваў ваду і апісаў яе як «мінеральны ключ, багаты на вуглекіслату». Вадзе, якая ўтрымлівае фтор, кальцый і срэбра, прыпісвалі здольнасць лячыць карыес, малакроўе і нервовыя захворванні.
Але больш за ўсё крыніца славілася як духоўны цэнтр. Капліца ў гонар святой пакутніцы Параскевы Пятніцы, заступніцы жанчын і сямейнага агменю, стаяла тут здаўна. Асаблівае значэнне месца набыло пасля 1866 года, калі сюды з гары Афон прывезлі часцінку мошчаў святой Параскевы.
Існаваў унікальны звычай: лічылася, што кожная жанчына ці дзяўчына ў радыусе 100 кіламетраў павінна хоць раз у жыцці прыйсці сюды пешшу. У так званыя «Палыкавіцкія пятніцы» (8-я, 9‑я і 10‑я пятніцы пасля Вялікадня) сюды сцякаліся тысячы паломнікаў, ладзіліся грандыёзныя працэсіі з Магілёва.
Слава «жывой вады» была такой вялікай, што падчас Першай сусветнай вайны крыніцу наведваў апошні расійскі імператар Мікалай II, каб памаліцца і выпіць гаючай вады.
Нягледзячы на тое, што ў 1970 годзе старадаўняя драўляная царква згарэла, людскі паток да крыніцы не знік. У 1983 годзе яна атрымала афіцыйны статус помніка прыроды. Новае жыццё святыня атрымала ўжо ў нашым стагоддзі. У 2000 годзе тут была асвечаная новая капліца, пабудаваная на сродкі дабрачынцаў з Германіі — сям'і Арнольд (Ала Арнольд была родам з Палыкавічаў) і мясцовых вернікаў.
Сёння Палыкавіцкая крыніца застаецца важным духоўным цэнтрам з адноўленай капліцай святой Параскевы Пятніцы. Аднак сучасная экалогія ўносіць свае карэктывы ў шматвяковыя традыцыі.
«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны
ПАДТРЫМАЦЬ
Каментары
По нынешним ведрам этот 1000 л, т. е. куб воды всего. Ошибка в тексте или нужно уточнение, каких ведер .