У Мінску актыўна абжываюцца бабры. Чаго ад іх больш — карысці ці шкоды?

Рачныя будаўнікі

— Бабры дасягнулі мяжы ёмістасці асяроддзя для жыцця ў дзікай прыродзе, — патлумачыў старшы навуковы супрацоўнік лабараторыі папуляцыйнай экалогіі наземных пазваночных і кіравання біялагічнымі рэсурсамі Навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па біярэсурсах Павел Велігураў. — Пік іх колькасці на тэрыторыі нашай краіны — 64,4 тысячы асобін — прыпаў на 2012 год. Цяпер яна стабілізавалася на аптымальным узроўні 50—60 тысяч.

Асвоіўшы амаль усе прыдатныя месцы для жыцця ў дзікай прыродзе, бабры пачалі перамяшчацца бліжэй да вёсак і садовых таварыстваў. Пасля гэтыя звяркі сталі з’яўляцца ў больш буйных населеных пунктах. І, нарэшце, дабраліся да сталіцы. Магчыма, гэтаму паспрыяла і паляпшэнне стану навакольнага асяроддзя горада, хоць спецыяльныя даследаванні на гэту тэму не праводзіліся.

Гаварыць пра высокую колькасць баброў у Мінску пакуль рана. На тых участках рэк, якія мы вывучалі, зафіксавана некалькі сем’яў — у сярэднім па дзве асобіны ў кожнай. У раёне Драздоў і Камсамольскага возера колькасць гэтых жывёл, безумоўна, вышэйшая. Затое на бетонных набярэжных Свіслачы верагоднасць іх з’яўлення нізкая.

Павялічыць

Што не з’ем, тое надгрызу

— Як адчуваюць сябе бабры ў гарадской рацэ і чым яны тут харчуюцца?

— Пры выбары месца для жыцця чысціня вады для іх не надта важная, — падкрэсліў вучоны-біёлаг. — Пасля будаўніцтва плаціны ўтвараецца бабровая сажалка, у якой асядае глей. Часам з-за нізкай хуткасці плыні такі вадаём амаль цалкам зарастае раскай і іншымі раслінамі. Бабры ў ім адчуваюць сябе выдатна.

А ў параўнанні з такімі сажалкамі Свіслач — вельмі чыстая рака.

Па словах Паўла Велігурава, гэтыя водаплаўныя — сапраўдныя вегетарыянцы. Вясной і летам яны ядуць снітку, трыснёг, гарлачыкі, аер, асаку, крапіву і іншыя лугавыя, водна-балотныя расліны і іх карэнішчы. З задавальненнем ласуюцца лісцем і маладымі парасткамі вярбы і парэчак. Увосень пераходзяць на драўняна-хмызняковы корм.

Зімовае меню баброў у асноўным складаецца з воднай расліннасці, а таксама з кары і драўніны падтопленых імі з восені паваленых дрэў: вярбы, асіны, чаромхі, бярозы. Значна радзей у іхнім рацыёне сустракаюцца дуб, ліпа, арэшнік, ясень. Калі з ежай зусім цяжка, могуць харчавацца карой елкі і вольхі.

Зімуюць гэтыя жывёлы ў нары. Выходзяць толькі для таго, каб прынесці для ежы кару і галінкі дрэў, нарыхтаваныя з восені. Цягнуць іх у нару і адразу ж ядуць.

Калі вадаём пакрываецца лёдам, бабёр можа днямі не з’яўляцца на паверхні. А з сярэдзіны студзеня да канца лютага ў яго шлюбны сезон.

Павялічыць

Рукі прэч

Сустрэч з чалавекам бабры стараюцца пазбягаць. Яны выбіраюць даволі ўтульныя месцы, дзе адносна няшмат людзей. Вячэрне-начны лад жыцця гэтых звяркоў таксама памяншае верагоднасць кантакту: калі яны актыўныя, чалавек звычайна спіць або, прынамсі, не знаходзіцца каля ракі. Хоць небяспека пры сустрэчы з гэтымі вадаплаўнымі грызунамі, безумоўна, існуе.

«Як і любая дзікая жывёліна, бабёр можа паводзіць сябе непрадказальна, — адзначыў суразмоўца. — Вядомы выпадак, калі ён пракусіў нагу чалавеку, які яго патрывожыў, пашкодзіўшы сцёгнавую артэрыю. Пацярпелы загінуў ад страты крыві да прыезду хуткай дапамогі. Як і ўсе сысуны, бабры могуць пераносіць шаленства. Таму спрабаваць кантактаваць з імі пры нечаканай сустрэчы не варта».

Па словах Паўла Велігурава, найбольш бяспечна гэты звер адчувае сябе ў вадзе. І пры сустрэчы з чалавекам на беразе ракі ён, хутчэй за ўсё, будзе імкнуцца нырнуць. Таму не варта знаходзіцца паміж ім і вадой. Лепш спакойна, без рэзкіх рухаў і крыкаў адысці ўбок, вызваліўшы жывёліне шлях да ракі. А вось сустрэча з плывучым бабром фізічнай небяспекі для людзей не ўяўляе. Хіба што, заўважыўшы чалавека, грызун нырне пад ваду, гучна і нечакана пляснуўшы хвастом па вадзе.

У падкормцы бабры не маюць патрэбы. Але калі вельмі хочацца, можна пачаставаць іх галінкай вярбы або асіны, сакавітымі травяністымі кармамі. Аднак трэба разумець: пасля гэтага прагнаць іх з гэтых мясцін будзе значна складаней.

Павялічыць

Дрэвам і сеткі хопіць

Ці патрэбныя бабры ў гарадскім асяроддзі? Павел Велігураў лічыць, што да месцаў іх пражывання можна арганізоўваць адукацыйныя экскурсіі для студэнтаў і школьнікаў. Ды і астатнія аматары дзікай прыроды напэўна ўзрадуюцца магчымасці паназіраць у Мінску за гэтымі звяркамі і пафатаграфаваць іх.

Бабровыя сажалкі таксама з’яўляюцца рэзервуарамі для ўлоўлівання воднага глею і іншых часціц. Яны стрымліваюць эрозію глебаў і павышаюць эфектыўнасць экасістэмы населенага пункта ў плане выкарыстання і захавання важных макраэлементаў.

Мінусаў ад дзейнасці «новых гараджан» насамрэч няшмат. Як паказала практыка, каб абараніць ад баброў дрэвы і кустоўе, дастаткова абгарнуць ствалы сеткай-рабіцай. Яна ж будзе перашкаджаць падкопам берагавых схілаў.

Затое суседства з такімі звяркамі — выдатны паказчык добрага навакольнага асяроддзя. І калі, напрыклад, гарады Канады славяцца тым, што там па вуліцах ходзяць алені, дык няхай ля набярэжных Свіслачы селяцца бабры. Выдатны прыродны сімвал Мінска і жывая рэклама чысціні яго экалогіі.

• 9
• 0
• 1
• 0
• 1
• 0
• 0
• 1