У самым сэрцы Лондана, на Трафальгарскай плошчы, з'явілася манументальная скульптура чарнаскурай жанчыны з пышнымі формамі. Праца, пакліканая сімвалізаваць сучасную жыхарку мегаполіса, імгненна выклікала палярныя водгукі: адны ў захапленні ад яе жыццёвасці, іншыя называюць твор эстэтычнай пустышкай.
10 верасня 2026 года на Чацвёртым пастаменце на Трафальгарскай плошчы ў Лондане ўсталявалі новую манументальную працу. Як паведамляе брытанская вяшчальная карпарацыя BBC, ёй стала скульптура вышынёй больш за 5 метраў «Лэдзі ў сінім» (Lady in Blue) аўтарства амерыканскай мастачкі Чабалалы Сэлф. Твор уяўляе сабой фігуру маладой чарнаскурай жанчыны ў сіняй сукенцы ў абліпку і туфлях на высокай платформе, якая ўпэўнена крочыць наперад.
Сама мастачка патлумачыла, што яе мэта — прыўнесці ў прастору, занятую помнікамі манархам і военачальнікам, вобраз сучаснай «звычайнай жанчыны» (everywoman). Бронзавая фігура пакрыта сіняй пацінай, якая імітуе напаўкаштоўны камень ляпіс-лазур. Паводле мастацкага часопіса Artforum, гэты пігмент, які выкарыстоўваўся з антычных часоў, стварае візуальную сувязь з палотнамі Нацыянальнай галерэі, што месціцца за пастаментам. Скульптура прастаіць на плошчы два гады, пасля чаго яе заменіць праца румынскай мастачкі Андры Урсуцы.
Выданне The Guardian у сваёй рэцэнзіі назвала скульптуру «карнавальным шэдэўрам», які напаўняе плошчу «гумарам, весялосцю і жыццём». Аглядальнік Джонатан Джонс адзначыў пачуццёвыя формы і ўпэўненую хаду фігуры, якія, на яго думку, прыўносяць сапраўднае жыццё і сексуальнасць на стэрыльную плошчу, ратуючы яе ад сухога фармалізму. Крытык лічыць, што гэта найлепшае выкарыстанне выцягнутай формы пастамента за ўвесь час яго існавання. Ён таксама правёў паралелі з футурыстычнай скульптурай Умберта Бачоні і сярэдневяковымі бронзавымі выявамі царыц з Афрыкі.
Дыяметральна супрацьлеглую ацэнку працы дало выданне The Telegraph. Аўтар рэцэнзіі Кэл Рэвелі-Колдэр назваў «Лэдзі ў сінім» «мастацкай пустышкай» і трэцяй запар няўдалай працай на пастаменце.
На яго думку, як толькі гледачу становіцца зразумелым просты пасыл скульптуры — рэпрэзентацыя ідэнтычнасці, якую рэдка ўшаноўваюць у публічнай прасторы, — твору больш няма чаго прапанаваць. Крытык параўнаў стыль мастачкі з «карпаратыўным Мэмфісам» — бяздушным, стандартызаваным стылем ілюстрацый, які любяць выкарыстоўваць буйныя тэхналагічныя кампаніі.
У выніку, на думку аглядальніка, у сваёй спробе стварыць антыпод гераічным генералам XIX стагоддзя, аўтарка выпадкова зляпіла фігуру такую ж статычную, нудную і маралізатарскую, як і тыя бронзавыя мужчыны, якіх яна збіралася скінуць з п'едэстала.
Гэта першая публічная скульптура Чабалалы Сэлф у Вялікабрытаніі пасля інцыдэнту 2023 года. Тады яе працу «Сядзячая» ў горадзе Бексхіл-он-Сі знявечылі вандалы, зафарбаваўшы цёмную скуру фігуры белай фарбай.
Праграма «Чацвёрты пастамент», якая фінансуецца мэрыяй Лондана пры падтрымцы Савета па мастацтве Англіі і дабрачыннай арганізацыі Bloomberg Philanthropies, пазіцыянуецца як пляцоўка для дыялогу аб сучасным грамадстве і пераасэнсавання гістарычнай прасторы. Кожны новы твор, які з'яўляецца на Трафальгарскай плошчы, правакуе грамадскую дыскусію і выклікае палярныя ацэнкі як з боку публікі, так і з боку прафесійных крытыкаў.
«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны
ПАДТРЫМАЦЬ
Каментары