Tehieran słaby jak nikoli: pratesty ŭ krainie i pahrozy Trampa zrabili situacyju dla ŭładaŭ Irana nadzvyčaj surjoznaj

Z pačatku pratestaŭ minuła 10 dzion. Prezidentu ZŠA Donaldu Trampu chapiła pieršych čatyroch ci piaci, kab pryhrazić iranskim uładam umiašańniem, kali tyja buduć zabivać pratestoŭcaŭ.

«My znachodzimsia ŭ poŭnaj bajavoj hatoŭnaści», — napisaŭ Tramp u sacyjalnaj sietcy Truth Social.

Zatym ZŠA zachapili vieniesuelskaha lidara Nikałasa Madura, a na nastupny dzień, u niadzielu, Tramp jašče raz pryhraziŭ iranskim uładam.

Toje, što dziejny prezident ZŠA vystupaje z takimi niedvuchsensoŭnymi pahrozami ŭ toj čas, kali pratesty jašče praciahvajucca, — źjava davoli niezvyčajnaja. Heta moža padbadzioryć demanstrantaŭ i padšturchnuć raspaŭsiudžvańnie pratestaŭ pa ŭsioj krainie.

Iranskaja palicyja i inšyja siłavyja struktury amal z samaha pačatku dziejničajuć žorstka: pravaabaroncy śćviardžajuć, što ŭžo zabita bolš za 20 čałaviek. Ciapier usie čakajuć, jaki krok zrobić Tramp.

Pratesty pačalisia ŭ niadzielu, 28 śniežnia. Spačatku jany byli mirnymi. Nahodaj stali rezki rost cen i abvalnaje padzieńnie kursu iranskaha ryjała adnosna dołara ZŠA: za hod dołar padaražeŭ prykładna na 80%.

Ekanamičny kryzis

Iranskaja ekanomika znachodzicca ŭ nadzvyčaj ciažkim stanie. Nadziej na rost u hetym ci nastupnym hodzie amal niama. Inflacyja za hod, pavodle aficyjnych danych, dasiahnuła 42%, pry hetym pradukty charčavańnia padaraželi bolš čym na 70%, a niekatoryja samyja nieabchodnyja tavary — bolš čym na 110%.

«Śpiekulanty na sankcyjach»

Hałoŭnuju rolu ŭ hetym adyhrali sankcyi, uviedzienyja suprać Irana zamiežnymi dziaržavami na čale z ZŠA, ale sprava nie tolki ŭ ich.

Hučnyja karupcyjnyja spravy ŭ iranskich sudach, u jakich fihurujuć vysokapastaŭlenyja čynoŭniki i ich svajaki, umacavali ŭpeŭnienaść mnohich prostych irancaŭ u tym, što častka kiraŭničaj elity nažyvajecca na sankcyjach. Hetyja ludzi, zabiaśpiečyŭšy sabie asablivyja pryvilei i kantralujučy impart i ekspart, vyvodziać vyručku ad prodažu nafty za miažu i zarablajuć na admyvańni hrošaj.

Navat dziaržaŭnyja słužboŭcy kažuć, što tak zvanyja «śpiekulanty na sankcyjach» vinavatyja ŭ ciapierašnim ciažkim stanoviščy krainy bolš, čym sami sankcyi.

Adnymi ź pieršych adkryta vystupili handlary z tehieranskaha Vialikaha bazara. U znak pratestu suprać štodzionnych skačkoŭ kursu ryjała jany zakryli svaje kramy i vyjšli na vulicu, patrabujučy, kab ułady ŭmiašalisia i stabilizavali rynki.

Nieŭzabavie da demanstracyj dałučylisia pradstaŭniki inšych słajoŭ hramadstva. Ekanamičnyja łozunhi chutka pieratvarylisia ŭ palityčnyja — až da patrabavańnia naohuł skasavać Isłamskuju Respubliku.

Na vulicy roznych haradoŭ krainy vyjšli studenty, drobnyja pradprymalniki i pradstaŭniki inšych sacyjalnych hrup. Vielmi chutka na demanstracyjach znoŭ zahučali łozunhi, skiravanyja suprać viarchoŭnaha lidara Irana.

Apošni raz chvalavańni supastaŭnaha maštabu adbyvalisia ŭ Iranie amal čatyry hady tamu — paśla śmierci Machsy Amini, dziaŭčyny, zatrymanaj palicyjaj noravaŭ. Tady krainu achapiła samaja maštabnaja chvala pratestaŭ z časoŭ isłamskaj revalucyi 1979 hoda.

Tyja vystupleńni pachisnuli asnovy Isłamskaj Respubliki, ale ŭ vyniku byli zadušanyja siłaj.

Ciapierašnija pratesty imhnienna pierakinulisia z Tehierana na inšyja harady i praciahvajucca ŭžo niekalki dzion, ale maštabu i napružanaści demanstracyj 2022 hoda jany pakul nie dasiahnuli.

Presa ŭ Iranie žorstka kantralujecca ŭładami, a zamiežnym ahienctvam i vydańniam pracavać tam albo całkam zabaroniena, albo dazvolena z žorstkimi abmiežavańniami na pieramiaščeńnie pa krainie. Tamu bolšaja častka źviestak pra toje, što adbyvajecca, pastupaje praz sacyjalnyja sietki i raskazy vidavočcaŭ. Heta istotna ŭskładniaje pravierku infarmacyi: u sacsietkach šmat fabrykacyj, biespadstaŭnych śćviardžeńniaŭ i skažeńniaŭ realnaści, što ciapier jašče i ŭzmacniajecca mahčymaściami štučnaha intelektu.

Niahledziačy na heta, mnohija ahladalniki ličać, što ciapierašni kryzis moža mieć bolš surjoznyja nastupstvy, čym chvalavańni 2022 hoda. Ułady Irana sutyknulisia adnačasova i z unutranymi pratestami, i z rezkaj źmienaj situacyi ŭ rehijonie. Tamu, na ahulnuju dumku, jany ciapier słabyja jak nikoli.

Čarada parazaŭ

Pavarotnym momantam stała 12‑dzionnaja vajna ź Izrailem letam 2025 hoda. U hetym kanflikcie naŭprost udzielničali ZŠA, naniosšy ŭdary pa jadziernych abjektach Irana.

Padčas vajny Izrail i ZŠA nanieśli surjoznuju škodu iranskaj jadziernaj infrastruktury, a taksama šerahu inšych pramysłovych abjektaŭ, istotna padarvaŭšy vajskovuju moc Tehierana.

Pazicyi Irana jak rehijanalnaj dziaržavy apošnim časam taksama asłabli. Źviaržeńnie Bašara Asada ŭ Siryi pazbaviła Tehieran klučavoha sajuźnika. Inšy klijent i sajuźnik — livanskaja «Chiezbała» — u vyniku izrailskich udaraŭ straciła značnuju častku vyšejšaha kiraŭnictva.

Narešcie, dziejańni ZŠA suprać Vieniesueły i zachop Nikałasa Madura i jaho žonki jašče bolš skaračajuć dla Irana prastoru dla manieŭru.

U vyniku ŭsich hetych padziej ahulnaje stanovišča Irana ŭ rehijonie i śviecie istotna źmianiłasia: u jaho stała mienš sajuźnikaŭ u rehijanalnych kanfliktach i mienš kanałaŭ dla apieracyj z naftaj i vyručkaj ad jaje ŭ dalokim zamiežžy.

Pry hetym Iran razam z Rasijaj vielmi aktyŭna ŭdzielničaŭ u pracy naftavaj haliny Vieniesueły, a taksama abapiraŭsia na składanyja finansavyja schiemy, źviazanyja, jak miarkujecca, z kitajskim rynkam.

Razbureńnie hetych suviaziaŭ jašče bolš asłablaje Iran ekanamična mienavita ŭ toj momant, kali ŭnutry krainy ŭzrastaje cisk na ŭłady.

U vyniku sastareły viarchoŭny lidar Irana ajatała Ali Chamienei, jakomu chutka spoŭnicca 87 hadoŭ, apynuŭsia, mahčyma, u samym chistkim stanoviščy za ŭsie hady svajho kiravańnia.

Bolš za 30 hadoŭ Tehieran staranna vybudoŭvaŭ sietku sajuznych hrupovak u rehijonie, miechanizmy abychodu sankcyj, raźvivaŭ jadziernuju prahramu — i ŭsio heta za adnosna karotki čas akazałasia źniščanym abo surjozna padarvanym.

Pry hetym, pakul u Biełym domie znachodzicca Tramp, a ŭ Izraili pry ŭładzie zastajecca Bińjamin Nietańjachu, vyraznych dypłamatyčnych abo stratehičnych šlachoŭ vyjścia z hetaha kryzisu, nie zapłaciŭšy vielmi vysokaj cany, dla Irana nie prahladajecca.

Ajatała Chamienei i jaho najbližejšaje atačeńnie šmat hadoŭ tłumačyli irancam, što vialikija vydatki na sajuźnikaŭ u rehijonie i na jadziernuju prahramu patrebnyja dla harantavańnia biaśpieki i technałahičnaha raźvićcia krainy.

Ciapier hety arhumient robicca ŭsio mienš pierakanaŭčym. Unutrany i źniešni cisk na ŭłady Irana praciahvaje raści, a ad miru i stabilnaści ŭnutry krainy Iran, zdajecca, apynuŭsia daloka jak nikoli.

• 8
• 0
• 1
• 0
• 3
• 0
• 0
• 0