Čamu ciapier tak šmat klaščoŭ i što z hetym rabić?
Niekali padchapić klašča možna było tolki ŭ lesie ci poli, a ciapier heta mahčyma i ŭ haradskim dvary. Čamu ich stała tak šmat? Zadali hetaje i inšyja pytańni pra źnienavidnych kaziurak ekołahu Irynie Hierera Mienhana.
Sacsietki poŭniacca skarhami na klaščoŭ. Biełarusy ŭspaminajuć, jak u dziacinstvie i nie viedali, što heta takoje, chacia bavili čas u lasach i palach, a ciapier i ŭ haradach nie bačać paratunku.
Iryna adznačaje, što klaščoŭ ciapier nasamreč bolej, čym raniej. Surazmoŭca bačyć u hetaha try pryčyny, i pieršaja ź ich — źmiena klimatu ŭ ciaplejšy bok:
«Klimat u Biełarusi pamiakčeŭ, i ad hetaha pašyryłasia aktyŭnaść klaščoŭ. Kali raniej možna było kazać pra siezonnaść klaščoŭ, to ciapier jaje niama, jany aktyŭnyja amal zaŭždy.
Navat dobraja zima ŭ nas ciapier nie zaŭsiody jość, a nam treba stabilnyja marazy, kab spynić žyćciadziejnaść klaščoŭ. Zimoj jany pavinny ŭpadać u śpiačku ŭ liści abo skošanaj travie, ale ž zimy ŭ Biełarusi ciapier časta miakkija».
Z paciapleńniem padoŭžyŭsia žyćciovy cykł klaščoŭ, adpaviedna, da chaładoŭ ich paśpiavaje źjavicca bolš, čym raniej. Paharšaje situacyju toje, što nie spyniajecca rost haradoŭ i pasieliščaŭ la ich. Šmat śmiećcia i ježy, ciopłyja schovanki, miakčejšy klimat i mienš drapiežnikaŭ — rost haradoŭ niasie z saboj vielmi kamfortnyja ŭmovy dla hryzunoŭ, i ich kolkaść raście. A klaščam toje i treba, bo hryzuny dla ich — i transpart, i krynica ježy.
Akramia taho, raniej była raspaŭsiudžanaja praktyka apracoŭvać pali chimikatami z samalotaŭ, kab zmahacca sa škodnikami. Heta zakranała i klaščoŭ. Apošnim časam u metach baraćby za ekałohiju tak bolš nie robiać, i praz heta ŭmovy dla klaščoŭ palepšylisia.
Tamu treba advykać ad idei, nibyta klaščy žyvuć tolki ŭ lasach i palach. Ciapier klašča možna napatkać u haradskim dvary ci parku.
Pryščaplacca ad klaščavoha encefalitu, ličyć ekałahinia, treba šmat kamu. Hetaja pryščepka nie adnakampanientnaja: spačatku z roźnicaj u niekalki miesiacaŭ robiać dźvie dozy vakcyny i praz 9‑12 miesiacaŭ dadajuć jašče adnu. Ale ž atrymać vakcynu lepš vosieńniu ci zimoj, kab imunitet paśpieŭ sfarmavacca.
Niekatoryja biełarusy mohuć atrymać takija vakcyny biaspłatna — ich musiać zrabić tym, chto pracuje ŭ zonach ryzyki, zbolšaha heta datyčyć lasoŭ. Ale Iryna nazyvaje katehoryju ludziej, kamu varta zrabić płatnuju pryščepku:
«Heta aktualna, kali vy amatar pachodaŭ abo, naprykład, časta chodzicie ŭ lasy. Ale ja b paraiła našym uładam pašyrać śpis ludziej, jakim treba rabić tyja abaviazkovyja pryščepki. Takich ludziej treba vakcynavać biaspłatna, ale kali ich pavieličeńnie pierahruzić biudžet, varta chacia b zrabić tyja pryščepki maksimalna dastupnymi dla ŭsich».
Klaščy raznosiać nie tolki virus encefalitu, ale i chvarobu Łajma.
«Jość taki mif — maŭlaŭ, u mianie jość try dni, kab pačać lačeńnie, ale čakać nie treba, varta prosta prymać leki. I kali ciabie ŭkusiŭ klešč, niama sensu ciahnuć jaho ŭ łabaratoryju na pravierku, lepiej prosta ŭ pieršyja dni pryniać patrebny antybijotyk. Vyklučeńnie — ciažarnyja žančyny i dzieci», — tłumačyć Iryna.
Jak atakujuć klaščy? Jość mif, nibyta jany mohuć sami naskokvać na čałavieka. Iryna kaža, što ŭsio adbyvajecca pa-inšamu — klaščy siadziać u vysokaj travie, 1 — 1,5 mietra, vystaŭlajuć łapki i čaplajucca za poŭść ci adzieńnie svajoj achviary. Časam ich błytajuć z łasinaj voššu — vo toje nasiakomaje sapraŭdy moža pieraśledavać zdabyču.
Klaščoŭ datyčyć našumiełaje pastanaŭleńnie Savieta ministraŭ №267, zhodna ź jakim biełarusy musiać skošvać hazon na pryvatnych ziamielnych nadziełach, kali jon dasiahaje vyšyni 20 sm. Iryna tłumačyć, što klaščy bajacca sonca i suchaści, tamu dla ich karotkaja trava — sapraŭdy prablema. Ale ž heta škodzić i šmatlikim inšym drobnym žyviołam.
Klaščy schilnyja pierachodzić ź dzikich terytoryj na haspadarčyja nadzieły. I kali ŭ čałavieka jość učastak kala lesu, to kasić jaho abaviazkova.
Najbolš karyści, ličyć Iryna, było b ad baraćby z hryzunami — bo heta i transpart, i korm dla klaščoŭ. Ciapier zachodnija krainy, kab kantralavać kolkaść hryzunoŭ, raskidvajuć im kantracepcyju.
«Jana vyhladaje jak pryvabnaja dla hryzunoŭ ježa. Heta vielmi humanny i efiektyŭny mietad, za siezon jaho vykarystańnia papulacyi mohuć skaračacca na 60-80%».
Vierniemsia da klaščoŭ. Iryna dzielicca łajfchakam dla situacyj, kali vy pryjšli, naprykład, ź lesu ci sa špacyru z sabakam i chočacie chutka pravieryć, ci nie padčapili niedzie klašča. Možna prosta pravieści pa adzieńni i abutku klejkim valikam dla čystki adzieńnia. Taksama ekśpiertka raić vykarystoŭvać repielenty, jakija adpužvajuć klaščoŭ pacham.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
U dzień pačatku Pieciarburhskaha ekanamičnaha forumu USU nanieśli dziasiatak udaraŭ pa naftavym terminale ŭ porcie horada i bazie Bałtfłota ŭ Kranštacie13
Kamientary
pravierana