Dobraachvotnik raskazaŭ pra słužbu z Łazoŭskim i jaho apošniuju bajavuju zadaču ŭ Bachmucie
Čatyry hady tamu biełarus, ciapier viadomy jak «Nioman», vypraviŭsia zmahacca za svabodu Ukrainy. Jon raskazaŭ «Našaj Nivie» pra svoj šlach na vajnie, słužbu ź Mirasłavam Łazoŭskim i maj 2023-ha, kali «Nioman» atrymaŭ ranieńnie, a Łazoŭski zastaŭsia ŭ Bachmucie nazaŭždy.
«Nioman»
«Niomanu» 39 hadoŭ. Jon vyras na Hrodzienščynie, niedaloka ad bieraha Niomana. Tamu i pazyŭny sabie vybraŭ taki, kab nahadvać pra lubimuju raku:
«Nioman tam vielmi pryhožy i adnačasova stromki. Žyŭ niedaloka ad jaho, litaralna try-piać chvilin [pieššu]. Kaniečnie, chadziŭ tudy ŭ dziacinstvie, rybaliŭ, ładziŭ roznyja dziciačyja zabavy na vadzie. Vučyŭsia ŭ Hrodnie. Tamu, kali vybiraŭ pazyŭny, tak jon i ŭspłyŭ».
Mužčyna raskazvaje, što cikaŭnaść da biełaruskaści ŭ jaho pajšła sa školnych časoŭ:
«Ty čytaješ u padručnikach adno, a čuješ [ź inšych krynic] krychu inšaje. Ty supastaŭlaješ i sprabuješ znajści praŭdu. Naprykład, u padručnikach mała apisvałasia paŭstańnie Kalinoŭskaha, časy BNR, Słucki zbrojny čyn. Pačynaješ cikavicca [historyjaj], i akazvajecca — blin, a biełarusy ŭsio-tki adroznyja ad tych ža ruskich».
Kali jon pastaleŭ, cikaŭnaść da biełaruščyny pierarasła ŭ kankretnyja spravy. «Nioman» raskazvaje, što z 18 hadoŭ bałatavaŭsia ŭ miascovyja saviety deputataŭ, a paźniej i ŭ Pałatu pradstaŭnikoŭ. Akramia hetaha, chłopiec supracoŭničaŭ z roznymi partyjami.
Viadoma, na tyja vybary jon nie mieŭ nijakich spadziavańniaŭ:
«Zahadzia viedaŭ, što nie prajdu, u deputaty mianie nie prapuściać. Ale reč u tym, što ja atrymaŭ dośvied. Praca z dakumientacyjaj, zbor podpisaŭ — z kožnymi vybarami dla ciabie heta ŭsio praściej, tym bolš kali sam chodziš pa ludziach, razmaŭlaješ, cikavišsia ich prablemami. Ty na miascovym uzroŭni bačyš tyja prablemy, jakija potym tabie praściej zaŭvažyć u miežach rehijona i krainy.
Isnavała šmat łakalnych prablem — ad ramontu i farbavańnia niejkich łavak i dziciačych placovak da pandusaŭ dla ludziej z abmiežavanymi mahčymaściami».
Akramia palityki, biełarus vučyŭsia i pracavaŭ na budoŭli.
Pačatak poŭnamaštabnaj vajny ŭ 2022 hodzie mužčyna sustreŭ u Biełarusi. Kali daviedaŭsia, što adbyvajecca, pryniaŭ rašeńnie jechać i baranić Ukrainu. Doŭhi čas čakaŭ, pakul zrobiać šenhien, i potym vypraviŭsia ŭ darohu.
Dla jaho heta było chutkaje rašeńnie:
«Heta było zrazumieła jašče z 2014-ha, ja ŭvieś čas byŭ na baku Ukrainy. Nam u Biełarusi davodzili infarmacyju, što na froncie to zacichaje, to znoŭ iduć bajavyja dziejańni, mahčyma, tak i było. I ja ŭvieś čas ličyŭ, što heta kanflikt łakalnaha ŭzroŭniu.
A ŭ 2022‑m heta pierajšło ŭ poŭnamaštabnuju vajnu, paŭstała pytańnie, isnavać Ukrainie ci nie. Heta i paspryjała majmu pryjezdu va Ukrainu na vajnu».
«Nioman» adrazu trapiŭ u tady jašče bataljon Kalinoŭskaha. A potym pajšoŭ u bataljon «Vołat» — tamtejšy 5‑y ŭzvod zajmaŭsia vyviedkavaj i piachotnaj dziejnaściu. Tady, u 2022 hodzie, «Nioman» apynuŭsia na Zaparožskim kirunku.
Tam jon i paznajomiŭsia ź Mirasłavam Łazoŭskim — toj byŭ kamandziram 5‑ha ŭzvoda. Łazoŭski, adzin z zasnavalnikaŭ «Biełaha lehijona», źjechaŭ va Ukrainu paśla pratestaŭ 2020 hoda, a z pačatkam vajny dałučyŭsia da abaroncaŭ Ukrainy.
«Pačuli pa varožym radyjo niešta nakštałt «davaj adpracujem čymści ciažkim»
«Nioman» raskazvaje, što i da sustrečy z Łazoŭskim viedaŭ jaho imia, viedaŭ pra spravu «Biełaha lehijona». Na froncie «Myš» (pazyŭny Łazoŭskaha) byŭ kamandziram «Niomana»:
«Jon byŭ adnym z tych ludziej, chto ŭmieŭ i słuchać, i havaryć. Kali jon niešta kazaŭ, heta byŭ chutčej nie zahad, a prośba. Stasunki ź im byli siabroŭskija, kamunikacyja vielmi ščyraja.
Jon byŭ vielmi dobry strateh, vydatna raźbiraŭsia ŭ vajskovaj historyi — napeŭna, lepš za ŭsio viedaŭ časy Napaleona. U vajskovaj śfiery jon byŭ vielmi dobra padkavany».
«Nioman» uspaminaje tuju bajavuju zadaču ŭ Bachmucie, kali Łazoŭski zahinuŭ — surazmoŭca tam taksama byŭ. Usio adbyłosia ŭ mai 2023-ha.
Mužčyna kaža, što pa pryčynach biaśpieki dahetul nie moža šmat raskazvać:
«Paśla našaha vychadu płany źmianilisia, i nam była pastaŭlenaja inšaja zadača. Heta była zadača šturmanuć hrupu voraha. My trapili pad abstreł, pry hetym byŭ i kantakt z voraham, i nas pačali ščylna abstrelvać.
Nam treba było adkacicca (adstupić — NN) niedaloka. Za nami byŭ dom na niekalki pavierchaŭ, i my adkacilisia jakraz tudy».
Noč prajšła ŭ bajach. Zranku, uspaminaje «Nioman», pačaŭsia abstreł: budynak, dzie znachodzilisia vajary, abstrelvali tanki i artyleryja.
«U nas była varožaja radyjostancyja, trafiejnaja, i my pa joj pačuli niešta nakštałt «davaj adpracujem čymści ciažkim». Chutka adbyŭsia mocny prylot, i naš budynak prosta skłaŭsia.
Tam zahinuli čatyry chłopcy, pałova našaj vyviedvalnaj hrupy. Adzin chłopiec vyjšaŭ na svaich nahach, a jašče troje, u tym liku i ja, byli paranienyja», — kaža «Nioman».
Surazmoŭca apynuŭsia pad zavałami, nie moh vyleźci sam. Vyratavali jaho vajary z sumiežnaha padraździaleńnia, jakija pryjšli tudy z damkratami i padniali abłomki doma.
«Kali ja adpaŭzaŭ da vychadu, mianie niechta padniaŭ, hladžu — a heta Mirasłaŭ Łazoŭski, «Myš». Jon spytaŭ, jak ja, ja adkazaŭ — maŭlaŭ, pahladzi na nahu. Jon pahladzieŭ i nakiravaŭ mianie na evakuacyju, pieradaŭ mianie sumiežnamu padraździaleńniu.
Mianie zaviali va ŭkryćcio, ja tam doŭhi čas prasiedzieŭ. Vakoł byli vuličnyja bai, užo blizka była stralanina. Paźniej, unačy, mianie evakujavali».
Łazoŭski, jaki zajmaŭsia tady evakuacyjaj vajaroŭ, z toj zadačy tak i nie viarnuŭsia. 16 maja 2023‑ha jon zahinuŭ.
«Nioman» daviedaŭsia pra hibiel Łazoŭskaha na nastupny dzień — jamu raskazali pra heta inšyja vajary, jakija pryjechali ŭ balnicu.
Naha, traŭmavanaja tady, nahadvaje pra siabie dahetul — časam «Nioman» adčuvaje ŭ joj zaniamieńnie. Heta było ŭžo druhoje ranieńnie biełarusa ŭ Bachmucie. U pačatku bachmuckaj kampanii jon atrymaŭ pierałom plača:
«Byŭ tankavy abstreł, i mnie treba było pierabiehčy z padjezda ŭ padjezd. Ja ŭziaŭ z saboj bojekamplekt, a heta była noč, Bachmut, usio razvalena. Užo nie pamiataju jak, ale ja prosta ŭpaŭ.
Potym ustaŭ, danios bojekamplekt. Da mianie padbieh naš miedyk, daŭ mnie abiazboł, pastaviŭ kropielnicu i vyznačyŭ, što jedu na evakuacyju. Na stabilizacyjnym punkcie mnie skazali, što ŭ mianie, chutčej za ŭsio, pierałom, a potym na zdymku heta paćvierdziłasia. Pierałom byŭ vielmi składany, ja niedzie miesiac lačyŭsia i potym jašče niekalki miesiacaŭ pajšło na reabilitacyju».
«U pieršuju čarhu paśla vajny — prynosić karyść svajoj krainie»
Paśla Bachmuta «Nioman» vajavaŭ na Charkaŭskim, Danieckim i Łuhanskim kirunkach, maje niekalki miedaloŭ. Ciapier, kaža biełarus, šmat času ŭ jaho idzie na vyvučeńnie vajskovaj spravy — maŭlaŭ, vajna nie staić na miescy:
«My bačym, što technałohii vajny źmianiajucca. Chto b moh padumać da poŭnamaštabnaj vajny, što drony buduć vyrašać pytańni vyviedki, paškodžańnia techniki, karektavańnia ahniu. Takoje navučańnie dla vajara pavinna być pastajannym».
U mirny čas «Nioman» pisaŭ vieršy i navat vydaŭ svoj paetyčny zbornik, ale padčas vajny jon ničoha nie piša. Kali vajna skončycca, možna budzie ŭziacca za toje, kab pakłaści svoj ciapierašni dośvied na papieru — «Nioman» upeŭnieny, što ŭ jaho žyćci tak i budzie ź ciaham času.
Ale na pieršym miescy nie heta:
«U pieršuju čarhu paśla vajny — prynosić karyść svajoj krainie. Pakul nie viedaju, heta budzie abarončaja śfiera, aśvieta, hramadskaja dziejnaść ci palityka. Ale štości dakładna budzie».
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Alimpijski čempijon Aramnaŭ: Nam vyhadnaja praciahłaja vajna, i Vova dy Saša ŭ joj pieramohuć24
Kamientary