Viktoryja Kulša: Rečyckaja kałonija — heta piekła

«Homielski izalatar paśla 24‑j kałonii ja ŭsprymała jak sanatoryj»

Viktoryju zatrymali ŭ listapadzie 2020 hoda pa spravie telehram-čatu «Kiroŭcy 97% Minska». Spačatku joj vystavili abvinavačvańni pavodle art. 342 i pavodle č. 3 art. 361 Kryminalnaha kodeksa. Ale ŭ lutym 2021 hoda spravu zakryli praz adsutnaść składu złačynstva. Ale tut ža suprać jaje vystavili ŭžo novyja abvinavačvańni — pavodle art. 342 KK (arhanizacyja i padrychtoŭka dziejańniaŭ, jakija hruba parušajuć hramadski paradak).

Pieršy prysud Viktoryi ahučyli jašče letam 2021 hoda. Tady joj pryznačyli dva z pałovaj hady kałonii. Ale na volu pa zakančeńni hetaha terminu palitźniavolenaja tak i nie vyjšła — u źniavoleńni jaje čatyry razy asudzili pavodle art. 411 KK (niepadparadkavańnie patrabavańniam administracyi kałonii), dadajučy kožny raz pa jašče adnym hodzie źniavoleńnia. A niezadoŭha da pamiłavańnia i prymusovaj departacyi suprać žančyny raspačali ŭžo šostuju kryminalnuju spravu — pavodle art. 410 KK (dziejańni, jakija dearhanizujuć pracu papraŭčaj ustanovy, što vykonvaje pakarańnie ŭ vyhladzie pazbaŭleńnia voli). Heta pieršy vypadak zaviadzieńnia kryminalnaj spravy suprać palitviaźniaŭ pavodle hetaha artykuła.

Na čas sudoŭ i da razhladu apielacyjnych skarhaŭ Viktoryju kožny raz etapavali ŭ homielski SIZA № 3.

Pavodle jaje słoŭ, paśla biesčałaviečnych umoŭ utrymańnia ŭ žanočaj kałonii № 24, umovy ŭ SIZA byli dla jaje adnosna miakkimi: «Homielski izalatar ja ŭsprymała jak sanatoryj, bo ja sapraŭdy tudy pryjazdžała adpačyvać. Paśla 24‑j kałonii, traplajučy tudy, ja znachodziłasia ŭ absalutna narmalnych umovach, u jakich pavinien znachodzicca luby čałaviek, jaki traplaje ŭ tyja miescy. Tak, byli peŭnyja niuansy: adzinočnaje ŭtrymańnie, ale ŭsio było vietliva, karektna i pavažliva. Mnie nie pieradavali listy, nie addavali pieradačy i pasyłki ad starońnich ludziej. Ale ja ŭžo była da hetaha hatovaja, bo prachodziła praz heta nie adzin raz. Miedyčnaja dapamoha mnie akazvałasia, charčavańnie było jak va ŭsich. Knihi vydavalisia na pastajannaj asnovie i pavodle kryteryjaŭ majho vybaru.

Ničoha drennaha sa mnoj u izalatarach za ŭvieś čas nie adbyvałasia. U homielskim, biezumoŭna, byli abmiežavańni, ucisk. Nam pastajanna nahadvali, što my peŭnaja katehoryja ludziej, da jakoj budzie peŭny padychod. Ale skazać, što byŭ niejki cisk, ja nie mahu. Miedycynskaja dapamoha akazvałasia na roŭnych umovach z usimi.

Na Žodzina było krychu bolš žorstka, tam užo pačalisia karcary. Ale ja nie mahu skazać, što tam byŭ fizičny abo psichałahičny cisk. Tak, u ich była «kamanda» na pracu peŭnaha charaktaru sa mnoj. Ale ja heta ŭsprymała całkam adekvatna. Ale na «asoby» jany nie pierachodzili: nie było źnievažańniaŭ, abrazaŭ, fizičnaha hvałtu ŭ dačynieńni da mianie».

Pa słovach byłoj palitźniavolenaj, supracoŭnikam zabaraniali ź joj razmaŭlać na lubyja temy. Pry sprobie zaviazać razmovu, kab niešta daviedacca ci paprasić, joj davali zrazumieć, što nijakaha kštałtu kamunikacyja niemahčymaja.

Viktoryja kaža, što ŭmovy ŭ homielskaj žanočaj kałonii № 4 značna miakčejšyja, čym u PK № 24 u Zareččy.

«PK-4, viadoma — heta abmiežavańni, režym, PUR, vykanańnie patrabavańniaŭ. Zrazumieła, što my ŭsio heta admaŭlajem, bo byli niezakonna asudžanymi i sam fakt niejkaha prymusu admaŭlajecca psichikaj. Ale ŭ PK-4 mianie nichto nie prynižaŭ. Kali ja znachodziłasia ŭ ŠIZA i PKT, da mianie prychodzili supracoŭniki dy źviartalisia vyklučna ź imiem pa baćku.

Była peŭnaja kamanda, ja heta razumieła, dy i supracoŭniki nie mocna chavali, što pavinien być peŭny pres. Ale ja nie mahu skazać, što tam było da mianie niejkaje peŭnaje staŭleńnie — tam było vykanańnie peŭnych zadač. Im treba było raskrucić mianie na 411 artykuł, i jany heta rabili. Cisk zaklučaŭsia ŭ tym, što nam pastajanna niezakonna malavali hetyja raparty ni za što, pastajanna źmiaščali ŭ kamiery ŠIZA i PKT. Ale heta nie tamu, što im hetaha chočacca ci padabajecca, a tamu što jany ludzi-vykanaŭcy i vykonvajuć zahad ź vierchu.

Jašče ja vielmi dobra zapomniła, kali ŭ 2022 hodzie Palinie Šarendzie-Panasiuk u PKT supracoŭniki prynieśli dakumienty pa abmiežavańni jaje baćkoŭskich pravach. Joj skazali raśpisacca ŭ dakumiencie, što jana z hetym aznajomiłasia. Na što jana adkazała, što svaimi dziećmi jana nie handluje, tamu padpisvać ničoha nie budzie».

Pa słovach byłoj palitźniavolenaj, supracoŭniki sami prapanoŭvali napisać joj prašeńnie ab pamiłavańni, ale prymusu da hetaha nie było, jak i pakarańnia za admovu.

Paśla pieravodu z karancinu ŭ atrad Viktoryju, jak i ŭsich źniavolenych, raźmierkavali na pracu. Ale žančyna adrazu papiaredziła, što jana nie budzie šyć formu dla siłavych struktur. Jana nie admoviłasia vychodzić na pracu, ale padkreśliła, što mienavita heta jana vykonvać nie budzie.

«Mianie vielmi doŭha sprabavali pierakanać. Ja skazała, što ja darosły čałaviek i samastojna prymaju rašeńni. Mnie skazali, što buduć nastupstvy. Na nastupnuju ranicu mianie pryviali na fabryku, i ja znoŭ skazała, što formu šyć nie budu. Mianie vyklikała načalnica cecha, na toj momant heta była hramadzianskaja žančyna. Jana mnie skazała: «Alaksandraŭna, vy z majho kabinieta nie pojdziecie datul, pakul vy nie pahodziciesia sieści za mašynu. Kali na heta pryjdziecca vydatkavać dzień — ja patraču. Ale ja vas uhavaru. Jano taho nie varta. Ja znajdu vam pracu, jakaja budzie adpaviadać vašym patrabavańniam i standartam. Ja prydumaju vam pracu: abo ručniki, abo praściny. Kali vam niepryjemna šyć formu, to vy nie budziecie hetaha rabić. Ja nie chaču, kab u dačynieńni da vas byli pryniatyja karnyja zachady».

U vyniku da pracy Viktoryja prystupiła na svaich umovach. Žančyna ŭspaminaje, što ŭ pieršyja hady źniavoleńnia pa miedyčnuju dapamohu nie źviartałasia, bo nie było nieabchodnaści.

«Ja pačała fizična rassypacca tolki za hod-paŭtara dy tak zvanaha vyzvaleńnia — užo na 24‑j kałonii. Tamu asabista pa mieddapamohu ŭ PK-4 ja nie źviartałasia. Miedykamienty ad rodnych, jakija jany adpraŭlali ŭ miedyčnych banderolach, mnie addavali. A načalnik biez prablem padpisvaŭ zajavy na vitaminy».

«PK-24 — heta piekła»

Papraŭčaja kałonija № 24 — ustanova dla žančyn, jakija paŭtorna ŭčynili złačynstva. Na hety momant tam utrymlivajuć tolki dźviuch palitźniavolenych žančyn: Volhu Majoravu i Alenu Łazarčyk. Kałonija viadomaja svaimi biesčałaviečnymi ŭmovami dy ciskam na palitźniavolenych.

«PK-24 — heta piekła. Ja nie ŭjaŭlaju jak ja i Palina heta ŭsio vytrymali i zastalisia ŭ zdarovym rozumie. U dobrych atradach ja nie siadzieła. Tolki ŭ apošni hod pierad vyzvaleńniem mianie źmiaścili ŭ asobny atrad, jaki ličycca lepšym. Ale ja tam prabyła karotki pieryjad času. Tam była zahadčyca haspadarki, jakaja mianie ŭvieś čas schilała da supracoŭnictva, kazała, jak joj mianie škada, i jak ja pavinna ŭsio padpisać, bo mianie čakajuć doma».

«Było ŭkazańnie, kab ja była prosta žyvaja»

Miedycynskaja dapamoha ŭ Zareččy byłoj palitźniavolenaj nie akazvałasia: «Kali ty chvareješ, to miedyčnaja dapamoha tam — «dapamahli b dy niama čym». Supraćvirusnyja preparaty tam nie pryznajucca. I tam adkryta zajaŭlajuć, što tabie ich nie daduć z dvuch nahodaŭ: pieršaja — ich tam prosta niama; druhaja — navukoŭcami nie dakazana stanoŭčaje ŭździejańnie supraćzapalenčych abo antybijotykaŭ na arhanizm. Pa miedbanderolach składana: na niejkija prostyja vitaminy mnie zajavy padpisvali, na niešta bolš surjoznaje — nie. Bo heta ŭsio — taki sihnał dadomu pra toje, što z taboj niešta nie tak i tabie patrabujecca dapamoha. Tamu takoha farmatu zajavy na banderoli mnie, viadoma, nie padpisvali».

Užo ŭ Zareččy ŭ žančyny pačalisia surjoznyja prablemy sa zdaroŭjem. Paharšała situacyju adsutnaść miedyčnaj dapamohi.

«Tam palacieli sustavy, źjaviłasia tachikardyja, pasypalisia zuby. Ja razumieła z kožnym dniom, što łamajusia ŭsio bolš i bolš. I kožny raz, kali ty źviartaješsia pa dapamohu, tabie kažuć: «U vas maleńki termin. Vyjdziecie — palekujeciesia». Ale, uličvajučy, što termin moj byŭ biaskoncym, i ŭsio heta razumieli, to hučała heta jak ździek».

Viktoryja ŭpeŭnienaja, što na paharšeńnie zdaroŭja paŭpłyvali adrazu ŭsie faktary: stres, biednaje charčavańnie, umovy ŭtrymańnia, niedachop vitaminaŭ, choład u ŠIZA. Spačatku prablemy pačalisia z zubami. Heta adna z samych raspaŭsiudžanych prablem u źniavolenych. Sa słovaŭ Viktoryi, kali ŭ homielskaj kałonii stamatołah jość, to ŭ Zareččy navat nie było mahčyma da jaho źviarnucca. Paźniej da hetaha dadalisia hiniekałahičnyja prablemy.

«Sama hiniekałahinia kazała, što ŭ jaje jość pytańni da taho, što mnie zabaraniajuć akazvać miedyčnuju dapamohu. Jana sama paćviardžała, što mianie treba vyvozić na horad i pakazvać vuzkaprofilnym śpiecyjalistam. Adzinaje — mnie rabili UHD, jakoje paćviardžała, što prablemy jość i paharšajucca.

My sprabavali zamaŭlać pa inšych pytańniach miedykamienty z domu. Ja piła, nie spyniajučy tyja preparaty. Hiniekałahinia kazała, što tłumačyła heta načalniku kałonii, ale sama na jaho rašeńnie paŭpłyvać nijak nie mahła.

Za ŭvieś čas źniavoleńnia mianie ni razu nie vazili ŭ lakarniu, choć hiniekałahinia abhruntoŭvała hetuju nieabchodnaść. Ale jana ničoha nie mahła zrabić, jak i akazać na miescy nieabchodnuju dapamohu.

Ja dumaju, nie načalnik prymaŭ rašeńnie, kab nie vyvozić mianie na lakarniu. Dumaju, što jamu naohuł abyjakava było na mianie i majo zdaroŭje. Było ŭkazańnie, kab ja była prosta žyvaja. Prosta pajezdka ŭ horad — heta ahałoska».

«U lakarniu my vas vyvieziem tolki ŭ nieprytomnym stanie»

Za ŭvieś pieryjad źniavoleńnia Viktoryja niekalki razoŭ abviaščała haładoŭki. Ale tolki tady, kali razumieła, što bolš nia moža vytrymać cisku.

«Naprykład, ja znachodžusia ŭ štrafnym izalatary. Ja razumieju, što padstaŭ niama, ale źmiaścili tudy, bo zahad. I ŭ hetuju samuju pahanuju, samuju brudnuju, samuju śmiardziučuju, maleńkuju kamieru, što nie pravietryvajecca, da mianie padsadžvajuć asacyjalnych ludziej ź psichičnymi adchileńniami, što nie ŭmiejuć i nie chočuć karystacca srodkami hihijeny. Tam smurod stajaŭ taki, što vočy rezała. Tam pastajanny abarot ludziej: adny 10 sutak adsiedzieli, na ich miesca prychodziać inšyja. A ty ŭžo hałavoj jedzieš, ad hetych ludziej, ad hetych umoŭ. I ty prosta stamlaješsia ad hetaha. Ja časam navat nie viedała, što suprać mianie skłali čarhovy rapart. Mnie prosta prychodzili dy kazali: «Kulša, vam jašče 15 sutak ad načalnika kałonii. I ty razumieješ, što prosta ŭžo nie vytrymaješ, tady haładoŭka zdajecca adzinym mahčymym sposabam adsiul vybracca. Bo haładoŭka — heta paharšeńnie zdaroŭja i niejkija nastupstvy, jakija prymusiać ich zrazumieć, što jość pahroza dla žyćcia. Pa-inšamu ich niemahčyma spynić. Čym bolš ty tryvaješ, tym bolš cisku psichałahičnaha i fizičnaha na ciabie akazvajecca. Ale maja haładoŭka nikoli nie była sposabam manipulacyi».

«Kali ty razumieješ, što možaš pamierci ŭ luby momant — heta spyniaje»

Padčas adnoj z haładovak bieź ježy jana zmahła pratrymacca 49 dzion. U pieršyja try tydni lekary na jaje nie źviartali nijakaj uvahi, uspaminaje Viktoryja. Nie vymiarali cisk, nie cikavilisia samaadčuvańniem. Zatym, kali pa źniešnim vyhladzie Viktoryi stała zrazumieła, što haładoŭka ŭžo maje nastupstvy, lekary pačali praviarać jaje stan, jašče praz tydzień — uziali kroŭ na analizy, vymiarali tempieraturu i cisk. Jašče praź niekalki dzion palitźniavolenaj pastavili kropielnicy. Viktoryja kaža, što pryčynaj hetamu stali prablemy z nyrkami.

«Raniej u mianie ź imi nie było nijakich prablem, a tut adrazu pačynali admaŭlać nyrki. Adrazu ŭ mačy źjaviłasia vialikaja kolkaść acetonu i białku. A načalnik miedčastki skazaŭ, što hetaja historyja biez dyjalizu dla mianie nie skončycca.

U kałonii mnie dvojčy akazvali reanimacyjnuju dapamohu: kali pačałasia hipahlikiemija, bo cukar upaŭ nižej adzinki, a druhi raz, kali ŭ PKT u mianie abrynuŭsia cisk 60 na 40. Pamiataju mała, było žudasnaje samaadčuvańnie.

Da ježy ja viartałasia, kali razumieła, što miedyčnaja dapamoha słabaja i ja ŭ nieapraŭdanaj ryzycy. Kali b mianie doma nie čakali mama i dačka, ja b moža i pajšła da kanca. Ale kali ty razumieješ, što možaš pamierci ŭ luby momant — heta spyniaje».

Padčas haładoŭki ŭ homielskim SIZA stan Viktoryi rezka pahoršyŭsia: pačalisia prablemy z nyrkami. Zamiest nieadkładnaj špitalizacyi joj faktyčna dali zrazumieć, što dapamoha budzie abmiežavanaj — i što ŭ lakarniu jaje vyviezuć tolki tady, kali jana ŭžo nie zmoža havaryć i stracić prytomnaść.

«Kali ja trymała haładoŭku ŭ homielskim SIZA, jany manipulavali tym, što ŭ mianie admaŭlali nyrki. A jany sapraŭdy admaŭlali ŭ niejki pieryjad času. Načalnica miedsančastki skazała: «Viktoryja Alaksandraŭna, vy pavinny razumieć, što mieddapamohu my budziem vam akazvać u miežach svaich mahčymaściaŭ. Arhanizm vaš trymajecca, jon nie mocna znošany, ale ŭ balnicu my vas vyvieziem tolki ŭ nieprytomnym stanie, kali vy budziecie ŭ nieśviadomym stanie i nie zmožacie razmaŭlać». Heta značyć advieźli b užo tolki na dyjaliz — kali nyrki prosta admovili b».

«U ŠIZA mianie ŭtrymlivali ŭ sukupnaści bolš za hod»

Byłaja palitźniavolenaja ŭspaminaje, što ŭ kamieru ŠIZA da jaje i da Paliny Šarendy-Panasiuk zaŭsiody padsadžvali žančyn ź psichičnymi razładami, jakich nie mahli ŭtrymlivać u ahulnych atradach. Utrymańnie z takimi žančynami, pa słovach byłoj palitźniavolenaj, niebiaśpiečnaje i nievynosnaje.

«ŠIZA — heta choład. U izalatary mianie ŭtrymlivali biaskonca. Za ŭvieś pieryjad majho znachodžańnia ŭ 24 kałonii, u ŠIZA mianie ŭtrymlivali ŭ sukupnaści bolš za hod. U niejki momant ty prosta pierastaješ kantralavać čas. Byvała, da mianie padsadžvali novych žančyn, jany ŭ mianie pytalisia, kolki ja tut znachodžusia. A ja navat nie viedaju. Čas ciahniecca i ciahniecca. Hadzin niama, kalendaroŭ niama. Pa-mojmu, sutak 70 ja była biez vychadu. U atradzie ja nie była praktyčna nikoli».

Za piać hadoŭ źniavoleńnia Viktoryi razrad švački joj prysvoili tolki za try tydni da vyzvaleńnia. Jaho možna atrymać tolki paśla trochmiesiačnaj stažyroŭki. Heta značyć, što z 2021 hoda i da pačatku 2025 hoda Viktoryja nie znachodziłasia ŭ atradzie ahułam navat troch miesiacaŭ — uvieś čas jaje adpraŭlali ŭ ŠIZA abo PKT, abo pieravodzili ŭ SIZA dziela čarhovaha suda. Da razradu švački Viktoryja ličyłasia na fabrycy ŭ statusie «vučanicy». Na nastupny dzień paśla prysvajeńnia razradu jaje znoŭ źmiaścili ŭ ŠIZA.

Viktoryju za čatyry hady ŭ kałonii čatyry razy sudzili pavodle art. 411 KK i kožny raz dadavali da prysudu pa adnym hodzie pazbaŭleńnia voli. Pa słovach byłoj palitźniavolenaj, jaje ŭvieś čas sudzili za adny i tyja ž parušeńni.

PKT u kałonii № 24 pa ŭmovach praktyčna ničym nie adroźnivajecca ad ŠIZA, ale tam dazvolena čytać knihi, spać na paścielnaj bialiźnie, chadzić na špacyr na 20 chvilin kožny dzień.

Akramia pazbaŭleńnia źniavolenych spatkańniaŭ i zvankoŭ, źniščeńnia listoŭ, pieravodu ŭ ŠIZA i PKT, administracyja kałonii aktyŭna vykarystoŭvaje psichałahičny cisk.

«Naprykład, była situacyja, kali ja pryjšła z fabryki, a mnie zahadčyk haspadarki kaža, što ja siońnia budu dziažurnaj pa prybiralni. Ja skazała, što ŭ hrafiku ja nie staju. Na što mnie adkazała, što ciapier staju i paśla pravierki ja mušu prystupić da ŭborki. Treba — prystuplu. Prachodzić pravierka i paśla jaje zaŭvažaju, što idzie supracoŭnik apieratyŭnaj častki ź videakamieraj. Prychodzić u atrad, kliča mianie i kaža: «A ciapier vy budziecie myć prybiralni, a ja budu heta zdymać. Kali admoviciesia, to suprać vas buduć składzienyja materyjały za admovu ad vykanańnia zakonnych patrabavańniaŭ administracyi. I voś ty bačyš pierad saboj dehienierata, jaki pavodzić siabie tak, bo razumieje, što ja znachodžusia ŭ zaviedama bolš uraźlivym stanoviščy adnosna jaho. I zrabić ty ničoha nie možaš: ni spračacca ź im, ni niešta jamu dakazvać. Bo heta paciahnie za saboj čarhovyja represii. Kali kančajecca ŭsia hetaja ekziekucyja i ty vychodziš z prybiralni, tabie soramna hladzieć ludziam u vočy, bo ciabie publična prynizili. Ale ŭ atradzie ludzi ŭsio razumieli i nie było ckavańnia. Jany padychodzili i kazali, što heta treba prosta vytrymać i kazali nie paddavacca na pravakacyi.

U 24‑j kałonii pracujuć zambavanyja ludzi. Jany ahałoski byccam naohuł nie bajacca. U mianie było takoje adčuvańnie, što, kali b tam supracoŭniku skazali pavalić mianie na padłohu i dabić nahami, jon by heta zrabiŭ».

«Ty pačynaješ dumać, što ty nie vyjdzieš nikoli»

Samym ciažkim za čas źniavoleńnia, na dumku Viktoryi, było adčuvańnie, što jana moža nikoli nie vyjści na volu.

«Z hetym absalutna niemahčyma źmirycca. Ty da hetaha nie abvykaješ. Kali adrazu pieršy 411, potym druhi, treci, čaćviorty, kali ty čuješ pastajanna, što ty nikoli nie vyjdzieš. Ty pačynaješ dumać, što tak, napeŭna, i jość, što ty nie vyjdzieš nikoli. Tamu ty pierastaješ maryć, pierastaješ budavać płany.

Kali ja ŭ pieradapošni raz pryjechała ŭ SIZA pavodle 411‑ha i da mianie padyšoŭ apieratyŭny supracoŭnik, jon spytaŭ, jak ja majusia. Ja jamu skazała, što jon zadaje takija durnyja pytańni, bo ja znoŭ pryjechała pavodle novaj kryminalnaj spravy. Ja skazała, što nastolki stamiłasia ad hetaha ŭsiaho, što mnie było b, napeŭna, praściej, kali b mnie dali ŭžo hadoŭ 15 i prosta pakinuli ŭ spakoi. Ja jamu kažu, davajcie aformim jaŭku z pavinnaj, vy mnie daście hadoŭ 8 i pakiniecie ŭ spakoi. Jon spytaŭ, ci jość za što mianie sudzić. Ja prapanavała jamu napisać tam usio, što ličyć patrebnym, a ja ŭsio padpišu. Choć zdrada dziaržavie, ja navat čytać nie budu, prosta padpišu. A jon skazaŭ, što jamu tak nie cikava. Heta značyć ździekavacca kožny hod hetymi etapami, ŠIZA i sudami — cikava».

«Ty dumaješ Šarenda naohuł pra ciabie ŭspaminaje?»

U kałonii taki mocny cisk akazvali nie tolki na Viktoryju, ale i na Palinu Šarendu-Panasiuk. Žančyn utrymlivali ŭ susiednich štrafnych izalatarach. Dla padtrymki adna adnoj časam im chapała prosta kiŭka hałavoj. Paśla vyzvaleńnia Paliny, Viktoryju sprabavali nastrojvać suprać vyzvalenaj palitźniavolenaj. Ale ich suviaź — heta toje, što padtrymlivała Viktoryju. Dla jaje było važna, kab choć adna ź ich apynułasia na voli i zmahła raskazać pra ŭsie žachi žanočaj kałonii № 24.

«Kali my siadzieli z Palinaj, u nas było adno žadańnie — kab adsiul vyjšła chacia b adna z nas i pačała kazać pra hety žach. I, kali Palina vyjšła, jany pačali manipulavać situacyjaj. Kazali: «Voś Šarenda vyjšła, źjechała ŭ Polšču, ty dumaješ jana naohuł pra ciabie ŭspaminaje? Jana navat nivodnaj paštoŭki tabie nie dasłała. Ja razumieła, što heta nie tak. Niemahčyma było navat ujavić, kab jana vyjšła i nie pačała havaryć. Voś hetaj nadziejaj ja i žyła: kab chacia b adna z nas vyjšła. Nichto z nas navat ujavić nie moh, što takoje moža być u 21 stahodździ, u pravavoj dziaržavie. Voś jon [Łukašenka] kaža: «Hod biełaruskaj žančyny». Dy jon ža z nami prosta vajuje. Heta my taki strach na jaho pakidajem. Jon nie tolki nas izalavaŭ, čahości pazbaviŭ — jon nas prosta źniščaje. Pra jaki hod biełaruskaj žančyny moža iści havorka, kali stolki niezakonna asudžanych žančyn u turmach za toje, što prosta vykazali svajo mierkavańnie.

Ja Palinie šalona ŭdziačnaja. My kali sustrelisia, navat razmaŭlać nie mahli, prosta abnialisia i płakali. Jana kali vyjšła, mnie supracoŭniki kazali: «Ty Šarendu pavinna nienavidzieć za toje, što jana vyjšła, a ty siadziš». Ja im kažu, što ja ščaślivaja, ale vam hetaha nikoli nie zrazumieć. I Palina była b radaja i ščaślivaja, kali b ja vyjšła. Heta vialikaje ščaście, što chacia b kamuści z nas udałosia. A jany hetaha nie razumieli.

My zaŭsiody vieryli, što pra nas nie zabylisia. Unutrana adčuvańnie i nadzieja na toje, što pra nas pamiatajuć, dapamahała pieražyć źniavoleńnie. My pra heta prosta nie viedajem. Moža być, nie mohuć zrabić usio, kab źmianić hetuju situacyju, ale pra nas dakładna nie zabylisia».

«Ja padumała, što heta trup», — pra vyvaz z kałonii dy prymusovuju departacyju

Vyzvaleńnie dla Viktoryi stała niečakanym, uličvajučy, što za tydzień da jaho suprać žančyny raspačali ŭžo siomuju kryminalnuju spravu, pavodle jakoj joj pahražała da 10 hadoŭ pazbaŭleńnia voli.

«Zakančeńnie majho terminu — 23 studzienia 2026 hoda. Ja razumieła, što heta małavierahodna, ale vielmi chaciełasia vieryć. A 5 śniežnia moj śviet byŭ zrujnavany, kali mnie paviedamili pra novuju kryminalnuju spravu».

U kancy listapada 2025 hoda Viktoryja atrymała surjoznuju traŭmu ŭ kałonii, paśla jakoj jaje vyvieźli ŭ balnicu Homiela. Tam da jaje pryjšoŭ supracoŭnik Departamienta vykanańnia pakarańnia i namiaknuŭ, što ŭ bližejšy čas jaje mohuć vyzvalić. Ale žančyna nie pavieryła, bo joj nieadnarazova abiacali heta z 2023 hoda. U minuły raz jaje schilali da supracoŭnictva z HUBAZiK i KDB, ale jana admoviłasia.

Paśla lakarni Viktoryju pieraviali nie ŭ PK-24, a ŭ miedčastku homielskaj kałonii № 4. Na ranicu, 13 śniežnia, pa jaje pryjšli supracoŭniki dy skazali źbirać rečy. Viktoryja — adna z 123 palitźniavolenych, jakich prymusova departavali ź Biełarusi adrazu ź miescaŭ źniavoleńnia. Žančynie nie addali pašpart — tolki daviedku ab paćviardžeńni asoby.

«Ja była ŭpeŭnienaja, što mianie paviazuć na 24‑iu kałoniju. Mianie vyvieli ŭ kalidor, a tam stajała skrynka z maimi rečami hramadzianskimi, mnie skazali pieraapranacca. Tady ja zrazumieła, što niešta nie toje adbyvajecca. Bo pa etapie nas voziać u robie turemnaj. I kali ja ŭbačyła pakiecik z hrašyma, i supracoŭnik skazaŭ mnie raśpisacca ŭ dakumientach ab źniaćci hrošaj z majho asabovaha rachunku, ja zrazumieła, što niešta adbyvajecca. Mnie nichto nie kazaŭ, što mianie vyzvalajuć, a ja i pytańniaŭ nie zadavała. Ja tolki spytała pra pašpart, na što mnie adkazali, što heta mianie cikavić nie pavinna.

Mianie vyvieli za terytoryju kałonii, tam stajaŭ mikraaŭtobus, supracoŭniki ŭ bałakłavach i formie. Mnie skazali zachodzić, a ŭ mianie byŭ hipsavy harset na šyi. Ja ŭbačyła, što na piarednim siadzieńni lažaŭ mužčyna ŭ cyvilnym adzieńni taksama z kajdankami na rukach. Tvaram u siadzieńnie lažaŭ u niejkaj takoj niedarečnaj pozie, što ja nie mahła zrazumieć, jak tak naohuł možna. Pakolki hetaja karcina nastolki siurrealistyčnaja była, ja padumała, što heta trup. Bo heta było cieła biez ruchu. I pieršaja maja dumka — mianie vyvoziać. Mnie dapamahli zajści ŭ mikraaŭtobus, bo ruki byli zašpilenyja kajdankami.

Mnie skazali lehčy, ale ja adkazała, što nie mahu, bo ŭ mianie złamanaja šyja. Tady mnie dazvolili sieści, ale ruki musiać być u zonie bačnaści. Choć u kajdankach. Mnie nadzieli na hałavu sumku i pavieźli.

Mianie troški adpuściła, kali ja pačuła, što mužčyna, jaki lažaŭ, pačaŭ havaryć. Jon paprasiŭ pieraviarnucca, bo ŭ jaho ŭsio zaciakło. Jon paprasiŭ choć by na kaleniach jechać. U vyniku jamu dazvolili sieści. Ja razumieła, što hety čałaviek taksama pa padobnaj historyi, što my jedziem nie ŭ 24‑iu kałonii, tamu ja vykazała zdahadku, što nas vyvoziać».

«U mianie da apošniaha było adčuvańnie, što ŭsich vyviezuć, a mianie ŭ kałoniju viernuć»

Razmaŭlać i zadavać pytańni padčas šlachu było zabaroniena. Ich pryvieźli ŭ pole, dzie stajali aŭtobusy, na jakich palitviaźniaŭ vieźli na miažu. Viktoryju i mužčynu vyvieli z mašyny, źniali kajdanki, ale ruki pieramatali skotčam, zaviali ŭ aŭtobus. Pa słovach žančyny, jana navat nie mierkavała, što jaje mohuć vyvieźci va Ukrainu.

«Ja zusim nie razumieła, kudy nas viazuć. Tyja, u kaho na vačach byli šapki, mahli bačyć choć by zachod sonca. A ŭ mianie była torba na hałavie, tamu ja paniaćcia nie mieła, kudy nas viazuć. Sumku ź mianie źniali tolki va ŭkrainskim aŭtobusie, i skotč na rukach razrezali. Tolki tady my ŭbačyli, što heta Ukraina. U mianie, napeŭna, mienš ździŭleńnia było b, kali pierada mnoj była Brazilija abo Vieniesueła. Bo Ukraina, vajennyja dziejańni, zakrytyja miežy … Jak heta naohuł mahčyma. Ale biezumoŭna heta była radaść.

Kali nas pierasadžvali va ŭkrainski aŭtobus, kdbšnik chadziŭ, zdymaŭ na telefon. Ja siadzieła płakała, kali zrazumieła, što nas usio ž vyvoziać. Bo ŭ mianie da apošniaha było adčuvańnie, što ŭsich vyviezuć, a mianie ŭ kałoniju viernuć.

Jak taki ździek. Tamu ja zapłakała, kali źniali sumku z hałavy. A jana zdymaje i kaža: «Čaho ty płačaš, radavacca musiš». Ja adkazała: «Ja b patłumačyła, ale bajusia, što ty prosta nie zrazumieješ».

Mnie zdajecca, što va ŭsich u aŭtobusie da apošniaha byli sumnievy, što nas realna vypuskajuć. Heta značyć nam było ŭsio adno, kudy nas vyvoziać. Hałoŭnaje — što heta ŭsio skončyłasia».

«Zamoŭčvańnie — heta šlach u nikudy, heta raźviazvaje im ruki»

Viktoryja ŭpeŭnienaja, što ŭsie fakty žorstkaha abychodžańnia ŭ dačynieńni da palitviaźniaŭ, a taksama fakty katavańniaŭ, cisku i žudasnych umoŭ utrymańnia pavinny ahučvacca, bo maŭčańnie raźviazvaje ruki siłavikam.

«Absalutna nijakija historyi pra čałavieka sa svabody nijak nie ŭpłyvajuć na staŭleńnie administracyi da jaho. Kali ludzi vychodziać i pačynajuć raspaviadać hetyja žachi, nu čym jany mohuć mnie naškodzić? Da mianie było takoje staŭleńnie pa niejkim vyznačanym indyvidualnym scenary. Vyjšaŭ Ivanoŭ, raspavioŭ, jak jamu było drenna. I što?

Usie hetyja źvierstvy treba biezumoŭna apubličvać. Bo lepš nie budzie, horš — małavierahodna. Kali pačynajecca cisk, to heta dakładna nie tamu, što niechta niešta skazaŭ. I kali maŭčać, to z nami tam možna rabić usio što zaŭhodna, i nichto pra heta nie daviedajecca. Pavodle hetaha 411 artykuła možna krucić ludziej i pra heta navat viedać nichto nie budzie. Ludzi buduć chvareć, a pra heta nichto nie daviedajecca. Pahladzicie, jak atrymałasia sa Statkievičam, nichto navat nie viedaŭ.

Ja liču, što zamoŭčvańnie — heta takoje hłupstva. Dumaju, heta ŭsio musić hrymieć. Dla statystyki, kab adsočvać, kolki tam znachodzicca ludziej. Heta vyklikaje vialiki hramadski rezanans, uklučna ź mižnarodnym. Pra heta treba kryčać na ŭsich płatformach. Zamoŭčvańnie — heta šlach u nikudy, heta raźviazvaje im ruki. Čym mienš heta aśviatlajecca, tym bolš u ich mahčymaści rabić heta biespakarana. Tamu vielmi važna ahučvać ich proźviščy, rabić ich bačnymi. Kab jany nie dumali: «A, bzdura, napisali pra 24‑iu kałoniju». A kali «Ivanoŭ» budzie razumieć, što zaŭtra jaho proźvišča budzie pałaskacca ŭ ŚMI, heta budzie čytać jaho siamja, dzieci, susiedzi, kalehi žonki, tady jon 10 razoŭ padumaje, jak siabie pavodzić. Mnie zdajecca, heta pavinna ich spyniać».

• 3
• 0
• 0
• 1
• 0
• 6
• 2
• 1