Navukoŭcy kažuć, što ŠI navučyŭsia prykidvacca čałaviekam lepš za ludziej. «Adroźnić bota ŭ siecivie ŭžo niemahčyma».
Navukoŭcy praviali strohuju viersiju kłasičnaha testa Ćjurynha i pryjšli da tryvožnych vysnoŭ. Sučasny štučny intelekt nie prosta navučyŭsia vydavać siabie za čałavieka — jon robić heta nastolki pierakanaŭča, što žyvyja ludzi zdajucca botami. Raskazvajem, jak mašynie ŭdajecca nas abchitryć i čamu.
Ujavicie, što vy pierapisvajeciesia anłajn z dvuma nieznajomcami: adzin ź ich — realny čałaviek, druhi — robat. Vaša zadača — paraŭnać dźvie razmovy i zrazumieć, chto jość chto. Mienavita tak vyhladaje kłasičny test Ćjurynha ŭ farmacie z tryma ŭdzielnikami, jaki daśledčyki z Kalifarnijskaha ŭniviersiteta prapanavali prajści sučasnym moŭnym madelam. Daśledvańnie apublikavanaje ŭ časopisie Psychological and Cognitive Sciences.
Vynik ekśpierymienta cikavy. Kali štučnamu intelektu (madeli GPT-4.5) dali ŭstanoŭku pavodzić siabie jak zvyčajny čałaviek, to ŭdzielniki abirali mašynu ŭ 73% vypadkaŭ, u toj čas jak sapraŭdnamu čałavieku, jaki siadzieŭ pa toj bok ekrana, pavieryli tolki 27%.
Hałoŭny sakret pośpiechu štučnaha intelektu nie ŭ fienamienalnym rozumie ci encykłapiedyčnych viedach, a va ŭdałym vobrazie. Kali prahramie davali tolki bazavuju instrukcyju «być čałaviekam», jana časta pravalvałasia. ŠI paznavali ŭ 64% vypadkaŭ.
Ale kali joj prapisali detalovuju rolu maładoha čałavieka, krychu intraviertnaha, jaki dobra viedaje internet-kulturu i ŭžyvaje słenh, vyniki pieraviarnulisia z noh na hałavu. Vyśvietliłasia, što mienavita niefarmalny styl i ŭražańnie, što surazmoŭca niečaha nie viedaje ci ŭchilajecca ad pramoha adkazu, robiać robata nieadroznym ad nas.
Samaje cikavaje ŭ hetym daśledavańni toje, jak mienavita ludzi sprabavali vyvieści mašynu na čystuju vadu. Amal nichto nie zadavaŭ składanych matematyčnych zadačak ci łahičnych hałavałomak, jakija tradycyjna asacyjujucca z pravierkaj robataŭ, takija pytańni hučali tolki ŭ 12% hulniaŭ.
Zamiest hetaha ludzi rabili staŭku na «smoł-tok»: raspytvali pra paŭsiadzionnaje žyćcio, žartavali i sprabavali adčuć emacyjnuju ciepłyniu. Sudździ prymali rašeńnie, abapirajučysia na styl piśma i ŭłasnuju intuicyju. Adzin z udzielnikaŭ tak i patłumačyŭ svoj vybar na karyść bota: maŭlaŭ, «u jaho byŭ čałaviečy vajb».
Kali daśledčyki vyrašyli ŭskładnić zadaču i pavialičyli čas na razmovu ŭ try razy, vyniki ekśpierymientu stali jašče bolš pakazalnymi. Udzielnikam zabaranili zaviaršać hulniu daterminova, tamu jany vymušanyja byli kamunikavać poŭnyja 15 chvilin, adpraviŭšy ŭ siarednim pa 22 paviedamleńni kožnamu surazmoŭcu — heta amal u try razy bolš tekstu, čym padčas karotkaha 5‑chvilinnaha testa.
Pakolki papiaredniaja viersija niejrasietki sastareła i bolš nie padtrymlivałasia raspracoŭščykami z OpenAI, u doŭhim teście navukoŭcy vykarystali novuju madel GPT-5, a taksama madel LLaMa-3.1-405B. Im znoŭ dali instrukcyju adkazvać u styli maładoha čałavieka, i abiedźvie sistemy paśpiachova prajšli test.
GPT-5 pierakanaŭ sudździaŭ u tym, što jon žyvy čałaviek, u 59% vypadkaŭ. Madeli LLaMa pavieryli krychu mienš, ale ŭsio roŭna vynik vydatny — 56% hulniaŭ. Heta značyć, što ŭ bolšaści vypadkaŭ mašyna znoŭ abyšła realnaha čałavieka-ŭdzielnika.
Daśledčyki skrupulozna pravieryli ŭsie demahrafičnyja danyja 205 udzielnikaŭ. Vyśvietliłasia, što zdolnaść raspaznać štučny intelekt nijak nie kareluje z žyćciovym bekhraŭndam. Ni ŭzrost, ni poł, ni najaŭnaść vyšejšaj adukacyi, ni navat toje, ci ličycie vy siabie ekśpiertam u halinie niejrasietak i jak časta karystajeciesia čat-botami ŭ štodzionnaści — ničoha z hetaha nie zrabiła ludziej bolš trapnymi ŭ svaich rašeńniach.
Adzinaje, što ludzi biespamyłkova raspaznavali, dyk heta ELIZA — vielmi stary i prymityŭny ałharytm z 1960-ch, jaki pracuje pa zahadzia prapisanych praviłach. Jaho dadali dla kantrolu ekśpierymienta, i ŭ 15‑chvilinnym teście ludzi paśpiachova vyličvali hetuju prahramu ŭ 83% vypadkaŭ.
Navukoŭcy bjuć tryvohu i ŭvodziać termin «padroblenyja ludzi» (counterfeit people). Hetak ža, jak falšyvyja hrošy abiasceńvajuć sapraŭdnuju valutu, tak i simulacyja čałaviečych znosin moža pastupova padarvać kaštoŭnaść realnych kantaktaŭ i źniščyć davier da luboha čałavieka ŭ internecie.
Sistemy, zdolnyja nastolki dakładna imitavać ludziej, mohuć być idealnaj zbrojaj dla manipulacyj, raspaŭsiudžvańnia dezinfarmacyi i sacyjalnaj inžynieryi, bo my navat nie budziem razumieć, što nami kiruje ałharytm.
My pryvykli dumać, što čystyja i chutkija raźliki ŭłaścivyja kampjutaram, a empatyja, humar, spantannaść i nieidealnaść — heta naša, čałaviečaja manapolija. Ale ciapier mašyny bliskuča imitujuć i heta.
Napeŭna, samaja niepryjemnaja i tryvožnaja detal hetaha ekśpierymientu navat nie ŭ tym, što robat zdolny zdać viadomy test Ćjurynha. Hałoŭnaja prablema ŭ tym, što realny žyvy čałaviek, jaki prosta byŭ saboj i imknuŭsia zdavacca naturalnym, hety test prajhraŭ.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary