Da 2032 hoda ŭ Maskvie zrujnujuć kala 8 tysiač chruščovak, a ŭzamien pabudujuć vyšynnyja damy. Ci čakaje znakamityja piacipaviarchoviki padobny los u Minsku?

Svaim bačańniem prablemy z «Minsk-Navinami» padzialiłasia zahadčyca navukova-daśledčaha adździeła žyllovaj palityki i supravadžeńnia infarmacyjnych sistem Instytuta žylla — NDPTIB imia Atajeva S. S., kandydatka ekanamičnych navuk Maryna Jaromienka.
— Jak pastupać z takim žyllom, u Biełarusi pakul sistemna nie vyznačana, — paznačyła prablemu ekśpiert. — Adnak u Kancepcyi žyllovaha budaŭnictva na 2026—2030 hady źjaviłasia paniaćcie renavacyi, heta značyć kompleksnaha abnaŭleńnia chruščovak. U hetym ža dakumiencie pryznana adnoj z pryjarytetnych zadač žyllovaj palityki kompleksnaje abnaŭleńnie žyłoj zabudovy 1960— 1980‑ch hadoŭ. Što tyčycca kankretnych miechanizmaŭ realizacyi, to ich prymaje i budzie abmiarkoŭvać stvoranaja pry Sajuzie budaŭnikoŭ Biełarusi mižviedamasnaja kamisija, a zatym — zaćviardžać urad.
U Instytucie žylla vyvučyli maskoŭski vopyt masavaha znosu i pryjšli da vysnovy, što ślepa pierajmać jaho biełarusam nie varta.
— U rasijskaj stalicy vielmi darahaja ziamla, šmat pryvatnych inviestaraŭ, hatovych układvać srodki ŭ rujnavańnie i novaje budaŭnictva, — arhumientavała Jaromienka. — U nas takich finansavych mahčymaściej niama, asabliva ŭ rehijonach, a biudžetnych srodkaŭ taksama nie chopić.
Da taho ž, pierakananaja ekśpiertka, tatalny znos dla Biełarusi vielmi zatratny.
— Pavodle našych prybliznych acenačnych raźlikaŭ, znos 1 kv. m ahulnaj płoščy kvater abychodzicca prykładna na 660 rubloŭ, a kali ŭličvać, što dla žylcoŭ praduhledžana abaviazkovaja kampiensacyja (vydača raŭnacennaha žylla), to kala 4 470 rubloŭ, — arhumientuje daśledčyca. — U vyniku tolki znos z kampiensacyjaj abydziecca ŭ sumu bolš za 5 100 rubloŭ za 1 kv. m.
Heta ŭ dva ź lišnim razy pieravyšaje košt budaŭnictva novaha žylla typavych spažyvieckich jakaściej (kala 2 150 rubloŭ za 1 kv. m). Na znos usich piacipaviarchovych damoŭ spatrebilisia b dziasiatki miljardaŭ rubloŭ. Plus da ŭsiaho, čakajucca taksama vialikija vydatki na ŭtylizacyju vielizarnaj kolkaści budaŭničych adkidaŭ.
Tamu, na dumku Jaromienki, metazhodniej pravodzić kompleksnuju renavacyju. Havorka idzie pra madernizacyju, rekanstrukcyju budynkaŭ z nadbudovaj pavierchaŭ, pašyreńniem karpusoŭ.
Tolki ŭ asobnych vypadkach abhruntavany vybaračny znos. Heta tyčycca damoŭ, pryznanych avaryjnymi, a taksama vypadkaŭ, kali znachodzicca inviestar, hatovy prafinansavać demantaž chruščoŭki i budaŭnictva novaha žylla bolšaj płoščy ŭzamien taho, adkul ludziej adsialili.
I jašče adzin vypadak, jaki patrabuje radykalnaha rašeńnia, — kali ŭ domie niama vodapravoda, kanalizacyi abo ich adnaŭleńnie ekanamična niemetazhodnaje.
Na dumku Jaromienki, ličyć chruščoŭki niepierśpiektyŭnymi zusim niapravilna z techničnaha punkta hledžańnia.
— Choć termin ekspłuatacyi budynkaŭ pa prajekcie sapraŭdy zakładaŭsia nievialiki — 25—30 hadoŭ, praktyka pakazała, što asnoŭnyja niasučyja kanstrukcyi (fundamienty, kałony, unutranyja ścieny) znachodziacca ŭ zdavalniajučym stanie, — adznačyła ekśpiert. — Ich znos — 10—35%. A voś vonkavyja aharadžalnyja kanstrukcyi (fasady, styki panelaŭ), inžyniernyja sistemy, bałkony znošanyja na 50—70%. Mienavita jany patrabujuć kapitalnaha ramontu abo zamieny. Nieabchodna ŭciaplać fasady, hiermietyzavać švy, mianiać dach, inžyniernyja kamunikacyi i bałkony. Kali jakasna pravieści renavacyju, takija damy mohuć prasłužyć jašče 50—100 hadoŭ.
Ekśpiertka ŭdakładniła, jakija budynki nazyvajuć chruščoŭkami. U vuzkim razumieńni hetaha słova havorka idzie pra panelnyja damy 1955—1975 hadoŭ pabudovy. Ich u stalicy 890. Ahulnaja płošča — kala 3 młn kv. m. A ŭ šyrokim razumieńni majecca na ŭvazie žyłaja zabudova 1960— 1980‑ch hadoŭ. I takich budynkaŭ značna bolš.
Admietnyja rysy padobnaha žylla — maleńkija kalidory, prachadnyja pakoi i sumiesny sanvuzieł. A ŭ pieravažnaj bolšaści chruščovak płošča kuchni — mienšaja za 6 kv. m. Dla paraŭnańnia, sučasny narmatyŭ dla sacyjalnaha žylla — 9 kv. m.
Pavodle acenak śpiecyjalistaŭ, u pieršuju chvalu renavacyi pavinny patrapić žyłyja damy, pabudavanyja da 1975 hoda. Dla ich 50‑hadovy prajektny termin abo ŭžo syšoŭ, abo zakančvajecca. Paźniej zojmucca pabudovami 1976—1990 hadoŭ.
Kamientary