Capkała i Bałkuniec atakavali litoŭskaha palityka, jaki dapamahaŭ biełarusam paśla 2020‑ha i spryčyniŭsia da spravy, jakuju zavioŭ prakuror u Haazie

Valer Capkała i Dźmitry Bałkuniec źviarnulisia ŭ Słužbu rasśledavańnia finansavych złačynstvaŭ (FNTT) i Prakuraturu Litvy z zaklikam rasśledavać dziejnaść arhanizacyi «Centr prava i demakratyi». Centr byŭ zasnavany byłym staršynioj Kanstytucyjnaha suda Litvy Dajniusam Žalimasam i praisnavaŭ z 2021 pa 2025 hod. Capkała i Bałkuniec śćviardžajuć, što za čatyry hady isnavańnia arhanizacyja atrymała kala 200 tysiač jeŭra ad litoŭskich i jeŭrapiejskich struktur na biełaruskuju prablematyku, i patrabujuć rasśledavańnia, na što jany byli vytračanyja.

U 2024 hodzie Dajnius Žalimas byŭ kandydatam u prezidenty Litvy ad Partyi svabody, a ciapier jon deputat Jeŭraparłamienta. Kanstytucyjny sud Litvy jon uznačalvaŭ z 2014 da 2021 hoda.

Valer Capkała i Dźmitry Bałkuniec vystupajuć ad imia stvoranaha imi Biełaruskaha demakratyčnaha forumu. Svoj zvarot jany skiravali i prezidentu Litvy Hitanasu Naŭsiedzie.

«Pad hetym niama nijakich padstaŭ, heta śmiešna», — tak na litoŭskim telekanale TV3 adkamientavaŭ abvinavačvańni Žalimas. Jon śćviardžaje, što realizacyjaj prajekta zajmaŭsia nie jon, a Jeŭrapiejski humanitarny ŭniviersitet.

A tamu jon nie maje dakumientaŭ, kab patłumačyć, čym zajmaŭsia centr i na što byli vytračanyja srodki. A sam Žalimas, kaža jon, byŭ prosta najmanym rabotnikam, jaki atrymlivaŭ zarobak.

U EHU pracuje žonka Žalimasa. Inhryda Daniele-Žalimienie ŭznačalvaje tam departamient sacyjalnych navuk. Raniej jana pracavała kanclerkaj Kanstytucyjnaha suda Litvy — u tyja časy, kali jaho ŭznačalvaŭ Žalimas. U 2024 hodzie hramadskuju reakcyju vyklikaŭ fakt, što jana atrymała hrošy ad Partyi svabody na płanavańnie prezidenckaj kampanii Žalimasa. Paśla rozhałasu ŭ ŚMI Žalimas nazvaŭ toj kantrakt pamyłkaj, i žonka viarnuła partyi bolš za 10600 jeŭra.

Hrošy, jakija, jak śćviardžaje Capkała, atrymaŭ Žalimas u ramkach prajekta «Centr prava i demakratyi», pa litoŭskich mierkach nievialikija — 30 tysiač jeŭra. Kali padzialić ich na čatyry hady dziejnaści arhanizacyi, to zarobak Žalimasa byŭ prykładna ŭ čatyry razy mienšy za siaredni ŭ Vilni, nie kažučy pra ŭzrovień apłaty pracy topavaha jurysta.

Staršynia kamisii pa mižnarodnych spravach litoŭskaha Sojma sacyjał-demakrat Remihijus Motuzas schilny Žalimasu vieryć. «Dumaju, što heta nie toj čałaviek, jaki moh vykarystać tyja srodki ŭ asabistych metach. Pierš za ŭsio, u takich situacyjach zaŭsiody znachodziacca takija pravakatary, jakija imknucca abiascenić i pasiejać razład», — dypłamatyčna namiaknuŭ Motuzas.

Były ministr zamiežnych spraŭ Litvy i člen kamisii pa mižnarodnych spravach Sojma Aŭdronius Ažubalis, kansiervatar, naadvarot, ličyć, što niama dymu biez ahniu i «ŭ intaresach samoha Žalimasa jasna ŭdakładnić, što tam nasamreč adbyłosia». Ažubalis miarkuje, što ŭ EHU było «šmat finansavych złoŭžyvańniaŭ, i mienavita z donarskimi hrašyma».

Capkała i Bałkuniec patrabujuć ad litoŭskich pravaachoŭnych struktur pravieryć, «ci zakonna vykarystoŭvała atrymanaje finansavańnie — amal 200 000 jeŭra — publičnaja ŭstanova «Centr prava i demakratyi», zasnavanaja i ŭznačalenaja byłym staršynioj Kanstytucyjnaha suda Litvy.

«My ličym nieprystojnym dla luboj arhanizacyi ci asoby nažyvacca na pakutach biełaruskaha naroda, vyklikanych represijami. Bolš za paŭmiljona hramadzian Biełarusi byli vymušanyja pakinuć svaju krainu, mnohija stracili svabodu i majomaść. Heta aburalna, što asobnyja ludzi vykarystoŭvajuć imia biełaruskaha naroda i, mahčyma, asabistyja suviazi dla atrymańnia hrantaŭ. Bolš za toje, hetyja srodki časta vydatkoŭvajucca na fiktyŭnyja prajekty, jakija ŭ kančatkovym vyniku ŭmacoŭvajuć, a nie asłablajuć aŭtarytaryzm u Biełarusi», — kaža były kiraŭnik Parka vysokich technałohij.

Capkała i Bałkuniec prosiać acanić, «jakija kankretnyja vyniki byli dasiahnutyja pry vykarystańni hetych srodkaŭ i jak jany paspryjali dekłaravanym metam; ci vykarystoŭvalisia srodki efiektyŭna, praparcyjna i ŭ adpaviednaści ź dziejnymi pravavymi i finansavymi normami; ci nie mieła miesca nienaležnaje vykarystańnie i raźmierkavańnie srodkaŭ dla asabistaha ŭzbahačeńnia».

«Vielmi važna, kab hramadskaść Litvy, ES i Biełarusi była całkam prainfarmavanaja ab usich prajektach, jakija finansujucca roznymi fondami, z pradstaŭleńniem prazrystych vynikaŭ i abjektyŭnaj acenki ich efiektyŭnaści. My ličym, što ŭsie srodki, atrymanyja šlacham imitacyi dziejnaści i padačy fiktyŭnych spravazdač, pavinny być viernutyja ŭ biudžety arhanizacyj, jakija vydzialajuć hranty», — zajaviŭ Capkała, jaki apošnija hady niaredka krytykuje i lidaraŭ biełaruskaj apazicyi.

U pryvatnaści, jon raiŭ śpiecpasłańniku prezidenta ZŠA Džonu Koŭłu «nie sustrakacca ź Cichanoŭskaj».

Sam Capkała, pa jaho słovach, siońnia jon pracuje daradcam u Ałbanskaj inviestycyjnaj karparacyi. Jak tłumačyć Capkała, heta struktura stvoranaja zusim niadaŭna dla kiravańnia ŭsimi dziaržaŭnymi aktyvami i «ažyćciaŭlaje inviestycyjnuju dziejnaść jak z pryciahnieńniem zamiežnych inviestycyj, tak i dziaržava ažyćciaŭlaje inviestycyjnuju dziejnaść praź jaje».

U palityku Valer Capkała pryjšoŭ u 2020 hodzie, kali vyłučyŭ svaju kandydaturu na prezidenckija vybary. Da taho jon pracavaŭ kiraŭnikom Parka vysokich technałohij i ŭ Ministerstvie zamiežnych spraŭ Biełarusi. Jon vypusknik MHIMO.

Ciapierašni jahony palityčny paplečnik — Dźmitryj Bałkuniec, jaki da 2020 hoda žyŭ u Maskvie i vystupaŭ ekśpiertam pa Biełarusi ŭ rasijskich vydańniach. Anatol Labiedźka ŭ svoj čas nazvaŭ Bałkunca «papulistam i pravakataram». Raniej Bałkuniec źviartaŭsia ŭ prakuraturu i palicyju Litvy z prośbaj rasśledavać dziejnaść prajekta «Biełaruski Hajun» Antona Matolki, a taksama dziejnaść Franaka Viačorki. Litoŭskija struktury nie stali hetaha rabić.

Pavialičyć

Za zvarot Capkały i Bałkunca začapiŭsia inšy deputat Jeŭraparłamienta, Piatras Hražulis. Jon taksama źviarnuŭsia ŭ prakuraturu Litvy ŭ hetym pytańni.

Hražulis — palityčnaja procilehłaść Žalimasa. Žalimas byŭ kandydatam u prezidenty ad levalibieralnaj Partyi svabody. A Hražulis vystupaje z antylibieralnych, antyjeŭrasajuzaŭskich pazicyj. Hražulis niadaŭna naviedaŭ biełaruskaje pasolstva ŭ Bielhii i vykazaŭsia, što Litvie treba inicyjavać pieramovy z Łukašenkam, a Jeŭraparłamient pavinien padšturchnuć Litvu da hetaha. Hražulis byŭ niekalki razoŭ zaŭvažany ŭ kampanii biełaruskaha pradprymalnika Dźmitryja Skindzierava, jaki abviaściŭ vajnu Cichanoŭskaj.

Salidarnaść z Žalimasam vykazaŭ kiraŭnik Nacyjanalnaha antykryzisnaha ŭpraŭleńnia Pavieł Łatuška. Jon ličyć, što ataki na Žalimasa majuć «usie prykmiety skaardynavanaj infarmacyjnaj kampanii biełaruskich i rasijskich śpiecsłužbaŭ».

Łatuška źviazvaje vybar u jakaści celi Dajniusa Žalimasa z tym, što ŭznačalvany im raniej centr Justice Hub zrabiŭ značny ŭkład u prasoŭvańnie «adkaznaści pradstaŭnikoŭ režymu Łukašenki za ździejśnienyja mižnarodnyja złačynstvy suprać biełarusaŭ».

«Historyja majho asabistaha ŭzajemadziejańnia sa spadarom Žalimasam, — havorycca ŭ zajavie Paŭła Łatuški, — pačałasia ŭ 2021 hodzie. U 2023 hodzie mienavita dziakujučy pracy, arhanizavanaj i prafinansavanaj centram Justice Hub, byŭ padrychtavany pieršy šmatbakovy dakład ab złačynstvach suprać čałaviečnaści ŭ Biełarusi. Možna ŭpeŭniena śćviardžać, što heta pieršy bujny ekśpiertny dakumient, u jakim naŭprost była abhruntavana kvalifikacyja złačynstvaŭ suprać čałaviečnaści ŭ Biełarusi. I samaje važnaje, što ŭ hetym dakumiencie vielmi padrabiazna byli apisany šlachi da dasiahnieńnia pravasudździa z ulikam dastupnych mižnarodnych i nacyjanalnych miechanizmaŭ».

«12 sakavika Ofis prakurora Mižnarodnaha kryminalnaha suda pačaŭ rasśledavańnie «biełaruskaj situacyi». U hety ž čas Dajnius Žalimas paśladoŭna adstojvaje pytańnie mižnarodnaha pravasudździa ŭ Biełarusi, padtrymki Ukrainy i ahulnajeŭrapiejskaha viektara na placoŭcy Jeŭraparłamienta», — adznačyŭ Łatuška.

«U asobie Dajniusa Žalimasa demakratyčnaja Biełaruś znajšła sapraŭdnaha siabra i sajuźnika, za što ja ščyra jamu ŭdziačny», — dadaje Pavieł Łatuška.

Słužba rasśledavańnia finansavych złačynstvaŭ (FNTT) i Prakuratura Litvy zvyčajna nie kamientujuć spravaŭ da kančatkovaha ich razhladu. U Litvie hetyja orhany niezaležnyja ad vykanaŭčaj i zakanadaŭčaj ułady i karystajucca vysokim hramadskim davieram.

• 5
• 1
• 4
• 6
• 0
• 0
• 3
• 0