Što takoje dyjabiet piataha typu? Nadoŭha zabytaja forma chvaroby atrymała aficyjnaje pryznańnie

Tradycyjna ŭ miedycynskich padručnikach apisvajucca try asnoŭnyja typy dyjabietu.

Pry dyjabiecie 1‑ha typu imunnaja sistema pamyłkova atakuje kletki padstraŭnikavaj załozy, jakija vypracoŭvajuć insulin, što pryvodzić da niebiaśpiečna vysokaha ŭzroŭniu cukru ŭ kryvi i ryzyki kietaacydozu — patencyjna śmiarotnaha stanu, pry jakim arhanizm pačynaje rasščaplać tłušč dla atrymańnia enierhii.

Dyjabiet 2‑ha typu raźvivajecca, kali arhanizm nie reahuje naležnym čynam na insulin abo nie vypracoŭvaje jaho ŭ dastatkovaj kolkaści. Hiestacyjny dyjabiet uźnikaje časova padčas ciažarnaści i charaktaryzujecca insulinarezistentnaściu, jakaja, jak miarkujecca, vyklikajecca harmanalnymi źmienami.

Adnak na hetym raznastajnaść zachvorvańnia nie zakančvajecca. Isnujuć taksama redkija formy dyjabietu, źviazanyja z hienietyčnymi mutacyjami, zachvorvańniami padstraŭnikavaj załozy i inšymi pryčynami.

Ciapier da ich dałučyłasia jašče adna — dyjabiet 5‑ha typu, jaki mižnarodnaja supolnaść daśledčykaŭ aficyjna pryznała ŭ 2025 hodzie.

Historyja adkryćcia dyjabietu piataha typu

Niahledziačy na novuju nazvu, sama chvaroba była viadomaja miedykam užo niekalki dziesiacihodździaŭ. Jašče ŭ siaredzinie 1950‑ch hadoŭ brytanski doktar Filip Chju-Džons, jaki pracavaŭ na Jamajcy, źviarnuŭ uvahu na hrupu maładych źniasilenych pacyjentaŭ, čyje simptomy nie adpaviadali ni dyjabietu 1-ha, ni dyjabietu 2‑ha typu. Jon nazvaŭ hetuju formu zachvorvańnia «typam J» — ad anhlijskaj nazvy Jamajki (Jamaica). U nastupnyja dziesiacihodździ padobnyja vypadki apisvali i ŭ krainach Afryki i Azii, dzie było raspaŭsiudžanaje chraničnaje niedajadańnie.

U 1985 hodzie Suśvietnaja arhanizacyja achovy zdaroŭja navat uklučyła hetuju formu chvaroby ŭ svaju kłasifikacyju pad nazvaj «dyjabiet, źviazany ź niedastatkovym charčavańniem». Adnak užo praź niekalki hadoŭ jaje vyklučyli praź niedachop dokazaŭ taho, što mienavita niedajadańnie źjaŭlajecca pryčynaj zachvorvańnia. U vyniku cikavaść da hetaj temy pastupova zhasła.

Jak piša Live Science, cikavaść da niezvyčajnaj formy dyjabietu viarnułasia tolki niadaŭna dziakujučy daśledavańniu YODA (Young-Onset Diabetes in sub-Saharan Africa), vyniki jakoha byli apublikavanyja ŭ časopisie The Lancet Diabetes & Endocrinology. Navukoŭcy vyvučali amal 900 maładych ludziej z dyjabietam u Kamierunie, Uhandzie i Paŭdniovaj Afrycy.

Pieršapačatkova daśledčyki mierkavali, što bolšaść udzielnikaŭ maje dyjabiet 1‑ha typu. Adnak analiz kryvi pakazaŭ inšuju karcinu. Kala dźviuch tracin pacyjentaŭ nie mieli aŭtaimunnych markieraŭ, charakternych dla hetaha zachvorvańnia. Pry hetym ich arhanizm praciahvaŭ vypracoŭvać nievialikuju kolkaść insulinu — bolš, čym zvyčajna nazirajecca pry dyjabiecie 1‑ha typu, ale mienš, čym pry dyjabiecie 2‑ha typu.

Hetyja vyniki pakazali, što havorka idzie pra asobnuju formu dyjabietu, jakaja nie ŭpisvajecca ŭ tradycyjnuju kłasifikacyju. Daśledavańnie dapamahło viarnuć uvahu da prablemy i stała adnym z hałoŭnych arhumientaŭ na karyść aficyjnaha pryznańnia novaha typu zachvorvańnia.

Pavodle acenak navukoŭcaŭ, novaja forma dyjabietu moža zakranać ad 20 da 25 miljonaŭ čałaviek, hałoŭnym čynam u krainach Azii i Afryki.

Što chavajecca pad nazvaj?

U ludziej z dyjabietam 5‑ha typu taksama nazirajecca pavyšany ŭzrovień cukru ŭ kryvi z-za niedachopu insulinu. Ale, u adroźnieńnie ad dyjabietu 1‑ha typu, hety stan nie vyklikany aŭtaimunnym razbureńniem kletak padstraŭnikavaj załozy. Adroźnivajecca jon i ad dyjabietu 2‑ha typu, pakolki arhanizm zachoŭvaje zdolnaść narmalna reahavać na insulin.

Zvyčajna takija pacyjenty majuć nizkuju masu cieła i historyju praciahłaha niedajadańnia, jakaja pačynajecca jašče ŭ dziacinstvie. Navukoŭcy miarkujuć, što chraničny niedachop charčavańnia paškodžvaje padstraŭnikavuju załozu ŭ rańnim uzroście. U vyniku kletki, jakija vypracoŭvajuć insulin, zastajucca asłablenymi na ŭsio žyćcio, i arhanizm užo nie moža vyrablać dastatkovuju kolkaść hetaha harmonu.

Mienavita tamu lačeńnie takich pacyjentaŭ patrabuje vielmi aściarožnaha padychodu. Insulin moža być efiektyŭnym, adnak praźmiernyja dozy ŭ spałučeńni ź niedastatkovym charčavańniem zdolnyja vyklikać niebiaśpiečnaje padzieńnie ŭzroŭniu cukru ŭ kryvi.

Na dumku daśledčykaŭ, aficyjnaje pryznańnie novaha typu dyjabietu dapamoža nie tolki bolš dakładna dyjahnastavać i lačyć pacyjentaŭ, ale i pryciahnuć uvahu da zachvorvańnia, jakoje doŭhi čas zastavałasia pa-za polem zroku navuki. Pavodle acenak śpiecyjalistaŭ, biez asobnaj nazvy i kłasifikacyi hetaja forma dyjabietu mahła i nadalej hublacca na fonie značna bolš viadomych vidaŭ chvaroby.

Pry hetym deficyt charčavańnia, jaki źviazvajuć z raźvićciom dyjabietu 5‑ha typu, nie abaviazkova aznačaje hoład abo krajniaje źniasileńnie. Jak zaŭvažaje Forbies, prablema moža ŭźniknuć, kali arhanizm praciahły čas nie atrymlivaje nieabchodnych pažyŭnych rečyvaŭ dla narmalnaha funkcyjanavańnia padstraŭnikavaj załozy.

U hrupu ryzyki mohuć traplać pacyjenty z rasstrojstvami charčovych pavodzin, u tym liku anareksijaj, ludzi z zachvorvańniami stravavalnaj sistemy, chraničnym pankreatytam abo nastupstvami złoŭžyvańnia ałkaholem, a taksama tyja, chto pieranios niekatoryja apieracyi na stravavalnym trakcie. Mienavita tamu daśledčyki ličać, što prablema dyjahnostyki dyjabietu 5‑ha typu moža być aktualnaj daloka za miežami rehijonaŭ, dzie ludzi pakutujuć ad chraničnaha hoładu.

• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 2
• 0
• 0