«Na adčuvalnyja temy — tolki doma abo kali hulaješ pieššu. Heta ciapier baza». Biełarusy raskazali pra samacenzuru ŭ ich žyćci

Daniła, 26 hadoŭ. «Treba chacia b try miesiacy pahutaryć z čałaviekam, kab abmiarkoŭvać adčuvalnyja temy»

— U apošnija hady samacenzura na vysokim uzroŭni. Kali pracavaŭ na dziaržzavodzie, tam było šmat čekistaŭ. Pryčym pra niekatorych daviedaŭsia ŭžo paśla zvalnieńnia. Tamu zaŭsiody davodziłasia filtravać toje, što havoryš. Heta ciažka, bo časta spyniaŭ siabie i dumaŭ: voś tut lepš pramaŭčać, a tut — być bolš palitkarektnym.

Akramia taho, mianie pieryjadyčna vyklikajuć na miedkamisiju ŭ vajenkamat, na zbory, tamu telefon pavinien być «čystym». Ni pra jakija «nie tyja» łajki abo kamientaryi ŭ sacsietkach i havorki nie idzie. Niezaležnyja ŚMI čytaju praz Telegram, ale biez padpiski.

Davodzicca, choć i nie chočacca, zdymać słuchaŭku ad nieznajomych numaroŭ, bo heta moža być vajenkamat.

U mianie jość «biaśpiečnyja miescy», dzie ja mahu być saboj, jość adnadumcy. Ale tut taksama svaje niuansy — pa sotavaj suviazi my ničoha nie abmiarkoŭvajem, tolki praz Viber i Telegram. Taksama nie havorym na adčuvalnyja temy, kali znachodzimsia ŭ transparcie. U asnoŭnym doma abo kali hulajem pieššu. Heta ciapier baza.

Taksama stała składaniej adkryvacca novym ludziam. Treba chacia b try miesiacy pahutaryć z čałaviekam, pramacać hlebu, a ŭžo potym abmiarkoŭvać niejkija adčuvalnyja temy.

Ź nieznajomymi ludźmi zaŭsiody davodzicca filtravać, što havoryš. A to była situacyja, kali adpačyvali na pryrodzie, rabili šašłyki, paznajomilisia z kampanijaj pobač, akazałasia, što tam siarod chłopcaŭ — hubazikaviec.

Ale ja b chacieŭ skazać, što ludzi nie ŭsprymajuć heta ŭsio jak normu, jak niešta, što budzie zaŭsiody. Usie čakajuć raźviazki. Što budzie z vajnoj, što budzie ŭ Biełarusi? Ludzi ž usio bačać.

Łukašenka viaščaje, što my rychtujemsia da vajny. A potym my bačym, jak Ukraina zapuskaje drony pa Rasii. Šmat kamu śmiešna: z kim jon sabraŭsia vajavać?

Vijaleta, 53 hady. «Chacieła padyści, spytać: «Što adbyvajecca, navošta?» A potym padumała: pajdu ja lepš dalej»

— Ničoha nie abmiarkoŭvać ź nieznajomymi i aziracca na vulicy — voś u hetym vyjaŭlajecca maja samacenzura apošnija piać hadoŭ. Zvuziłasia koła ludziej, bo ź niekatorymi nie supali pohladami. A znajomicca z novymi ludźmi ciapier stromna.

Ciapier štodnia davodzicca bajacca za svaju biaśpieku. Kali hulaju i razmaŭlaju pa telefonie, azirajusia, kab pobač nie było milicyjanieraŭ. Pryčym strašna vykazacca navat na bytavuju abo sacyjalnuju temu.

Naprykład, jedu niadaŭna ŭ aŭtobusie, tam takaja śpiakota, niemahčyma. Ale siadžu, maŭču.

Ci inšaja situacyja. Niadaŭna na Akademii navuk śpiłavali lipu. Ja pobač žyvu i adrazu nie zrazumieła, što adbyłosia: hladžu na piejzaž i razumieju: niešta nie toje. Potym ubačyła, što stajać try hruzaviki, a ŭ ich — śpiłavanyja pni.

Chacieła padyści, spytać: «Što adbyvajecca, navošta?». A potym padumała: pajdu ja lepš dalej. Navošta śpiłavali — naohuł niezrazumieła. Na šlachu da mietro tam možna było schavacca ŭ cieni, pieračakać zalevu. Tam babuli stajali ź pivoniami, čarnicami. A ciapier usio niejak markotna.

Ja žyvu ŭ hetym rajonie 30 hadoŭ, i mnie zusim nie ŭsio roŭna, što na Surhanava ŭžo amal usie drevy śpiłavali. U čym matyvacyja? I rajać, maŭlaŭ, pišycie pietycyi. A jaki tołk? Užo ž śpiłavali! A takaja lipa vyrastaje za čałaviečaje žyćcio.

Žančyna adznačaje, što praciahvaje čytać niezaležnyja ŚMI, ale tolki kali znachodzicca doma abo jedzie ŭ transparcie adna:

«Ciapier ža niemahčyma rassłabicca. Kolkaść kamier pavialičyłasia nastolki, što my navat žartavali, što chutka słupy pavalacca».

Lizavieta, 25 hadoŭ. «Kali niešta abmiarkoŭvajem, to adnošu telefon u inšy pakoj»

— Pastajanna čyšču pierapiski, praviaraju Telegram i Instagram, kab nie ŭspłyŭ niejki łajk. Kali z kalehami zakranajecca niejkaja tema, ja prosta maŭču.

Naprykład, vyjšaŭ jaki-niebudź novy ŭkaz, kalehi łajucca, a ja imknusia pramaŭčać abo skazać: «Vykrucimsia, niešta prydumajem». Kali doma abo ŭ haściach niešta abmiarkoŭvajem, to adnošu telefon u inšy pakoj.

Ja nie adčuvaju, što zaraz jość miesca, dzie ja mahła b svabodna vykazvacca: dzie b i z kim ni była, jość adčuvańnie, što treba havaryć maksimalna akuratna. A lepš naohuł nie havaryć.

ŚMI zaraz nie čytaju. Naviny daviedvajusia ad znajomych ci z rekamiendacyj u TikTok. Bajusia, što mohuć vyklikać na niejkuju «hutarku» i pravieryć telefon. Tamu što kali kahości sa znajomych zatrymlivajuć, to šarściać absalutna ŭsio.

U maim asiarodździ ŭsie prykładna tak i isnujuć: nie havorać «lišniaha», abmiažoŭvajuć spažyvańnie infarmacyi. Viadoma, usio heta ŭpłyvaje na majo žyćcio. Ja znachodžusia ŭ vuzkim infapoli, nie zadumvajusia nad tym, što adbyvajecca. Hruba kažučy, «pražavała i prahłynuła» svaju pazicyju.

Ale ja tak rablu, tamu što mnie strašna. Užo prystasavałasia da takoha žyćcia.

Anfisa, 30 hadoŭ. «Imknusia raskazvać pry asabistaj sustrečy»

— Kali znachodžusia siarod małaznajomych ludziej, to saču za tym, što havaru. Da hetaha času nie viedaju, jakich pohladaŭ maje kalehi, ci mahu ja niejak pažartavać abo prosta niečym padzialicca. Choć u cełym u nas dobryja adnosiny.

Taksama saču za tym, što havaru pa telefonie, pišu ŭ sacsietkach. Kali niechta sa svajakoŭ pierasyłaje infarmacyju z resursaŭ, jakija ŭłady pryznali «ekstremisckimi», to paśla pračytańnia vydalaju ŭ siabie i kažu im zrabić toje ž samaje — a jašče adpisacca, kali dahetul hetaha nie zrabili.

Sama imknusia ničoha nie pierasyłać, a raskazvać pry asabistaj sustrečy. Ź niekatorymi siabrami i svajakami staić aŭtamatyčnaje vydaleńnie paviedamleńniaŭ praź dzień ci miesiac.

Pieryjadyčna mahu zajści ŭ instahram-akaŭnty abo ŭ Telegram niezaležnych ŚMI, ale ni na kaho zaraz nie padpisanaja. U cełym za tym, što adbyvajecca, asabliva nie saču.

Pra toje, što adbyvajecca va Ukrainie, viedaju z historyj ludziej, jakija tam žyvuć i na jakich padpisanaja. Pra novaŭviadzieńni ŭ Biełarusi — ad siabroŭ. Kali niešta zacikaviła, zachodžu i čytaju sama.

U mianie zakrytyja ŭsie sacyjalnyja sietki, u YouTube — niama rekamiendacyj i historyi prahladaŭ. A jašče nikoli nie adčyniaju dźviery, kali chtości stukaje, a ja nikoha nie čakaju. Vyklučaju ŭsie huki i rablu vyhlad, što doma nikoha niama.

• 3
• 0
• 1
• 1
• 0
• 7
• 1
• 0