Ukraincy, jakija vajavali za Rasiju i byli ŭziatyja ŭ pałon, raskazali, čamu praciahvajuć jaje lubić
Na zachadzie Ukrainy, za vysokimi murami i niekalkimi začynienymi bramami, znachodzicca łahier dla vajennapałonnych. Tut utrymlivajuć mužčyn, jakija vajavali na baku Rasii i patrapili ŭ pałon. Šmat chto ź ich — nie vychadcy ź biednych i addalenych rehijonaŭ Rasii, jak heta časta było na pačatku paŭnamaštabnaha ŭvarvańnia. Ich zavierbavali ŭ vialikich haradach — Sankt-Pieciarburhu, Jekaciarynburhu i inšych. Ale siarod ich jość nie tolki rasijanie. Jość i ŭradžency Ukrainy — mužčyny, jakija pajšli vajavać suprać ułasnaj krainy, piša Ukrainskaja słužba Bi-bi-si.
«Ja liču siabie ruskim»
Razmaŭlać z vajennapałonnymi niaprosta. Spačatku treba pierakanacca, što na ich nichto nie ciśnie. Potym — zrazumieć, nakolki adkryta jany hatovyja havaryć u takich umovach.
Ale atrymać dostup da rasijskich vajskoŭcaŭ u samoj Rasii praktyčna niemahčyma. Tamu razmovy z pałonnymi dazvalajuć lepš zrazumieć, što adbyvajecca na vajnie i što padachvočvaje ludziej brać u joj udzieł. U tym liku ŭkraincaŭ, jakija vajujuć na baku Rasii.
Kožnamu surazmoŭcu žurnalisty dali mahčymaść admovicca ad intervju. Z tymi, chto pahadziŭsia, razmaŭlali biez kamier i dalej ad achovy. Akramia niekalkich hetych aficyjnych intervju, udałosia asabista pahavaryć z pałonnymi pa-rusku ŭ roznych miescach.
Antonu było dziesiać, kali častka ŭkrainskaha Danbasa, dzie jon žyŭ, apynułasia pad kantrolem prarasijskich sił.
U 2022 hodzie, kali Uładzimir Pucin pačaŭ užo poŭnamaštabnuju vajnu, Antonu spoŭniłasia 18. Jon adrazu pajšoŭ dobraachvotnikam — vajavać za Rasiju.
«Ja nie škaduju pra svoj vybar. Ja pajšoŭ abaraniać svaju ziamlu», — ćviorda kaža Anton.
Jahonyja siabry taksama pajšli dobraachvotnikami.
«A potym pačynaješ atrymlivać SMS. Zahinuŭ. Zahinuŭ. Zahinuŭ».
Inšyja pałonnyja raskazvajuć amal toje ž samaje: usie, chto vypraviŭsia na vajnu razam ź imi, zahinuli.
Pavodle ich słoŭ, achvotnych vajavać stanovicca ŭsio mienš — niahledziačy na vialikija vypłaty za padpisańnie kantrakta. Heta moža aznačać, što Pucinu ŭsio ciažej paźbiahać novaj masavaj mabilizacyi.
Kali Ukraina biare ŭ bai ŭ pałon ułasnych hramadzian, ich sudziać za dziaržaŭnuju zdradu. Ale spačatku adpraŭlajuć u łahiery dla vajennapałonnych razam z rasijanami.
Aficyjna Kijeŭ i dalej ličyć ich ukraincami, a rasijski kantrol nad ich rehijonami — časovym. Ale realnaść značna składaniejšaja.
«Jany vielmi prarasijska nastrojenyja, a sami nie majuć vyraznaha adčuvańnia, kim siabie ličać», — kaža Piatro Jacenka z Kaardynacyjnaha štaba pa pytańniach abychodžańnia z vajennapałonnymi.
Anton, u kožnym razie, zdradnikam siabie nie ličyć.
«Ja liču siabie ruskim. Kraina nie maje značeńnia, usio zaležyć ad nacyjanalnaści. Usia maja siamja z Rasii. Usie maje karani adtul», — kaža jon.
Kali jaho zapytvajuć pra ŭkrainskaje proźvišča, jon tolki admachvajecca. Na jaho dumku, heta ničoha nie mianiaje.
Cełaje pakaleńnie ludziej, narodžanych va Ukrainie, vyrasła ŭžo va ŭmovach akupacyi — z rasijskaj sistemaj adukacyi i miedyja, jakija całkam kantraluje Kreml. Hadami jany čuli ad ich adno i toje ž: ukrainskaja ŭłada ŭ Kijevie — «nacysckaja» i nielehitymnaja. Paśla pačatku vialikaj vajny pad heta ŭździejańnie trapiła jašče bolš ludziej i terytoryj.
Anton uvabraŭ hetuju prapahandu i ciapier amal dasłoŭna paŭtaraje jaje hałoŭnyja tezisy. Jon nazyvaje Pucina «maim prezidentam» i ličyć, što toj musić praciahvać nastup i zachapić reštu Danbasa — navat niahledziačy na toje, što dziela hetaha ŭžo zahinuli sotni tysiač ludziej.
«Škada, što ludzi zahinuli, asabliva nievinavatyja, — kaža Anton. — Ale vajna jość vajna. Jaje možna było skončyć. Ale nichto nie chacieŭ hetaha rabić».
«U nas svaje kryŭdy»
U turemnaj balnicy Arciom lažyć na łožku ŭ kucie. Jaho cieła ŭsiejana šnarami ad ranieńnia. Na vajnie jon prabyŭ tolki dva miesiacy.
Jak i Anton, Arciom rodam z Daniecka i pajšoŭ vajavać dobraachvotna — a nie tolki dziela hrošaj.
«U nas svaje kryŭdy», — kaža Arciom, uzhadvajučy, jak u 2014 hodzie jahony rehijon mocna abstrelvali, kali ŭkrainskija vojski namahalisia nie dać jamu pierajści pad kantrol Rasii.
Ale vajenny vopyt dadaje harkaty.Kaža, što kamandzir byŭ «drenny». A sam Arciom tak i nie atrymaŭ abiacanych 400 tysiač rasijskich rubloŭ ($5000) za padpisańnie kantrakta.
I heta jašče nie ŭsio. Paranieny Arciom lažyć pobač z rasijskim sałdatam, jakomu za taki ž kantrakt zapłacili ŭ piać razoŭ bolš.
Usie ŭkraincy, ź jakimi žurnalisty parazmaŭlali ŭ pałonie, byli z terytoryj, akupavanych Rasijaj jašče ŭ 2014 hodzie. I amal usie jany dobraachvotna pajšli ŭ rasijskuju armiju.
Ale adzin mužčyna z Danieckaj vobłaści raskazaŭ, što vajavać jaho prymusili. Padčas razmovy jon pastajanna aziraŭsia, niby nie byŭ upeŭnieny, kamu ŭvohule moža daviarać.
Pavodle danych raźviedki, na akupavanych terytoryjach suprać voli mabilizavali bolš za 50 tysiač ukraincaŭ. U inšych krynicach ličby značna vyšejšyja.
Hety mužčyna raskazaŭ, što paśla rasijskaha ŭvarvańnia jaho siamja nie vyjechała nie praź niejkija palityčnyja ci nacyjanalnyja pierakanańni, a prosta tamu, što Danieck byŭ ich rodnym horadam. Ciapier jon chacieŭ tolki adnaho — viarnucca da žonki i dziaciej, a potym zrabić usio, kab bolš nie trapić na front.
«Ja prosta budu chavacca», — pryznaŭsia jon.
Ad trun da jełak
Pad voknami balnicy pałonnyja raźbili hradki z sunicami i ahurkami.
Trochi dalej z haspadarčaha budynka čuvać rezki pach łaku. Adzin z rabotnikaŭ dastaje z pakieta płastykavuju ručku załacistaha koleru.
«Uhadajcie, dla čaho heta?» — uśmichajecca jon.
Zajšoŭšy ŭsiaredzinu, spačatku navat nie razumieješ, što bačyš. Mužčyny tut majstrujuć draŭlanyja truny. Jany tłumačać, što apošnim zakazam byli sadovyja domiki. Ciapierašni vyhladaje značna sumniejšym.
U inšym kancy dvara, u susiedniaj majsterni, niekalki vajennapałonnych vyrablajuć štučnyja navahodnija jalinki. Na vierstakach visiać jarkija jołačnyja ŭpryhožvańni.
Jak i tyja, chto robić truny, jany raskazvajuć, što zaroblenyja hrošy vydatkoŭvajuć na dadatkovuju ježu i cyharety.
Siarhiej naradziŭsia va ŭkrainskim Łuhansku, ale kaža, što jon ruski — jak i jahonyja baćki, jakija pierajechali na Danbas, kali Ukraina i Rasija jašče ŭvachodzili ŭ SSSR.
Jon ustupiŭ u rasijskuju armiju dziesiać hadoŭ tamu, kab, pavodle jaho słoŭ, «abaraniać Baćkaŭščynu». Ciapier choča viarnucca dadomu, pakinuć armiju i bolš nie vajavać:
«Ja svajo ŭžo zrabiŭ».
Bolšaść pałonnych takoha vybaru nie majuć.
Pobač ź Siarhiejem składaje płastykavyja haliny były narkahandlar. Jak i šmat chto ź inšych źniavolenych, jon pajšoŭ na vajnu «vyklučna» dla taho, kab paźbiehnuć tryvałaha turemnaha terminu.
«Dla mianie 15 hadoŭ turmy — zanadta šmat, — tłumačyć Kanstancin. — Ja razumieju, što heta, mabyć, mianie nie apraŭdvaje, ale heta fakt. Mnie zaraz 44. A vyjšaŭ by ja ŭ 60. Tak što nie».
Ale V-šniki — tak nazyvajuć źniavolenych, jakija stali sałdatami, — musiać dažyć da kanca vajny, kab vyści na svabodu. A ŭ šturmavych padraździaleńniach šancy na heta nievialikija.
Troje asudžanych za zabojstvy raskazali, što spačatku raźličvali vyjści na svabodu paśla hoda słužby. Ale potym ich kantrakty aŭtamatyčna praciahnuli.
Kali Siarhieja pytajuć, jak jon pačuvaŭsia, kali zabivaŭ u bai svaich suajčyńnikaŭ, jon nazyvaje heta pytańnie «pravakacyjnym» i admaŭlajecca adkazvać.
Kanstancin adkazvaje aściarožna:
«Ja nie baču ničoha dobraha ni ŭ adnoj vajnie. A ŭ takoj vajnie, jak hetaja, ničoha dobraha być nie moža. Ja nie kažu, što my takija ž, jak ukraincy, ale my blizkija. Va ŭsich tam jość svajaki. Heta prosta niapravilna».
Niahledziačy na heta, jon i dalej ličyć, što rašeńnie pajści vajavać było pravilnym.
Ni Siarhiej, ni Kanstancin nie vierać, što vajna chutka skončycca. Abodva ličać, što Pucin nie spynicca, pakul nie zachopić uvieś Danbas.
«Ale ŭsie, kaho ja tam viedaju, užo stamilisia, — kaža Kanstancin. — Ja prosta chaču, kab usio heta skončyłasia. Jak maha chutčej».
«Padobna, nas nie chočuć abmieńvać»
U abied pałonnyja ŭ ciomna-sinich kambiniezonach moŭčki iduć da stałovaj. Hałovy apuščanyja, ruki za śpinaj.
Jany jaduć sup i tušanaje miasa. Na ekranie tym časam biez prypynku pakazvajuć videa «Mify pra Krym». U im abviarhajuć rasijskija śćviardžeńni pra nibyta histaryčnaje prava Rasii na paŭvostraŭ, jaki jana zachapiła va Ukrainy ŭ 2014 hodzie.
Ale pałonnyja na ekran nie hladziać. Sproby pierakanać ich u čymści chutčej padobnyja da farmalnaści.
Dla Kijeva hałoŭnaje — vykarystać hetych vajennapałonnych dla abmienu i viarnuć dadomu svaich. Ale kali składajuć śpisy na abmien, akazvajecca, što mužčyny z Danbasa dla Rasii nie ŭ pryjarytecie.
«U hetym hodzie pieradali tolki kala dziasiatka ludziej, — skardzicca Kanstancin. — Padobna, jany nie chočuć nas abmieńvać. Dumaju, my budziem apošnimi».
Błohiera Zołkina, jaki braŭ skandalnaje intervju ŭ Babaryki, mabilizavali
U Kijevie nazvali kolkaść uziatych u pałon biełarusaŭ
Zabojca ź Minska padpisaŭ kantrakt prosta ŭ rasijskaj kałonii. Pavajavać da pałonu atrymałasia dva dni
«Nas u hrupie było 240. U pałonie — siamiora. Astatnija dvuchsotyja». Andrej ź Viciebska, toj samy čałaviek-adkryvačka staŭ adnym ź siami ščaśliŭcaŭ
Ciapier čytajuć
Na aŭtašou ŭ Lidzie ledź nie zahinuŭ adzin z samych znakamitych kaskadzioraŭ Biełarusi — jaho videa sabrali amal paŭmiljarda prahladaŭ. Što ź im ciapier?2
Kamientary
Cackami na jalinkach voraha na vajnie nie pieramožaš.
Lepš by karysny zaniatak dali vajennapałonym akupantam. Karysny dla armii Ukrainy. Kab vyrablali što-niebudź, što patrebna na froncie.