Brytanskija chirurhi praviali pieršuju ŭ śviecie apieracyju pa vydaleńni puchliny mozhu z dapamohaj štučnaha intelektu
Rys Chibiert, baćka dvaich dziaciej ź Biedfardšyra, biez hetaj apieracyi moh stracić zrok.
Pieršamu ŭ śviecie pacyjentu paśpiachova vydalili puchlinu mozhu padčas apieracyi, praviedzienaj z vykarystańniem štučnaha intelektu ŭ realnym časie, piša BBC.
Rys Chibiert, baćka dvaich dziaciej ź Biedfardšyra, biez hetaj apieracyi moh by stracić zrok, paviedamili chirurhi balnicy Univiersiteckaha kaledža Łondana.
Padčas apieracyi sistema ŠI ŭ realnym časie analizavała videazapis i padkazvała chirurham, jak paźbiehnuć paškodžańnia žyćciova važnych, ale schavanych kryvianosnych sasudaŭ i niervaŭ hałaŭnoha mozhu. Dziakujučy hetamu daktary zdoleli biaśpiečna vydalić maksimalna mahčymuju častku puchliny.
«Z punktu hledžańnia biaśpieki pacyjenta ja zusim vidavočna baču pieravahi hetaj technałohii. Unutry našaj hałavy niama darožnych ukazalnikaŭ», — skazaŭ Chibiert.
Jašče 18 miesiacaŭ nazad 48‑hadovy Rys Chibiert, jaki pracuje mieniedžaram pa absłuhoŭvańni klijentaŭ, byŭ zusim zdarovy i kožny dzień padčas abiedziennaha pierapynku prachodziŭ kala dvuch mil.
Padčas adnoj z takich prahułak jon straciŭ prytomnaść i ŭ jaho pačalisia sutarhi prosta na vulicy.
Skanavańnie mozhu pakazała, što ŭ jaho na hipofizie raście dabrajakasnaja puchlina pamieram 11 mm. Sam hipofiz — orhan pamieram prykładna z maleńki šaryk, raźmieščany ŭ padstavie čerapa.
Hetaja załoza vypracoŭvaje žyćciova važnyja harmony, jakija ŭdzielničajuć u takich pracesach, jak rost, abmien rečyvaŭ, rehulavańnie arteryjalnaha cisku i tempieratury cieła.
Asabliva važna, što hipofiz raźmieščany zusim pobač z sonnymi arteryjami — žyćciova važnymi sasudami, jakija zabiaśpiečvajuć mozh kryvioj, — i zrokavymi niervami, adkaznymi za zrok.
Kali puchlina Chibierta pačała naciskać na zrokavyja niervy, jaho pieryfieryčny zrok pačaŭ ściskacca.
Mocnaja stoma i hałavakružeńnie
Choć nieadkładnaja apieracyja Chibiertu nie patrabavałasia, jon pačaŭ pakutvać ad istotnaj stomy i hałavakružeńniaŭ.
«Za 18 hadoŭ siamiejnaha žyćcia ja zaŭsiody ŭstavaŭ z łožka i rychtavaŭ žoncy kubak kavy, — raspavioŭ Chibiert. — I ja nie źbiraŭsia dazvalać hetaj puchlinie mnie pieraškadžać».
Pa jaho słovach, najbolšaje ŭździejańnie chvaroba mieła na jaho emacyjny i psichałahičny stan.
«Choć mnohija ludzi vietliva prapanavali mnie dapamohu, nikomu nie chočacca stanavicca ciažaram dla navakolnych», — dadaŭ jon.
Kali chirurhi prapanavali Chibiertu stać pieršym pacyjentam, jakomu praviaduć apieracyju z vykarystańniem śpiecyjalna raspracavanaha instrumienta na asnovie ŠI, jon pahadziŭsia biez vahańniaŭ.
«Kali pacyjenty nie hatovyja ŭdzielničać u daśledavańniach, jak daktary zmohuć vučycca i jak miedycyna zmoža raźvivacca?» — rastłumačyŭ jon svajo rašeńnie.
Padčas apieracyi praz nos da asnovy čerapa ŭviali endaskop — tonki instrumient z kamieraj.
Na hetym etapie puchlina znachodziłasia zusim blizka, ale była schavanaja za płastami kość i ščylnaj abałonkaj.
Vyznačyć najbolš biaśpiečnaje miesca dla jaje vydaleńnia było nie prosta, asabliva tamu, što anatamičnaja struktura ŭ kožnaha čałavieka indyvidualnaja.
Vierahodnaść taho, što puchlinu nie ŭdasca vydalić całkam, składała ad 25 da 50%, a ryzyka paškodžańnia vialikaha kryvianosnaha sasuda — ad 0,5 da 2%.
Mienavita tut na dapamohu pryjšoŭ štučny intelekt.
«Chirurhičny ChatGPT»
Na druhim ekranie sistema analizavała videapatok z apieracyi ŭ realnym časie, adsočvała chirurhičnyja instrumienty i adznačała zony, dzie najbolš vierahodna znachodzilisia sasudy i niervy, adnačasova vyłučajučy ŭčastki, u jakich puchlinu možna było vydalać najbolš biaśpiečna.
Technałohija nahadvaje sistemu raspaznańnia tvaraŭ u smartfonach, tolki zamiest tvaraŭ jana raspaznaje važnyja i časta schavanyja anatamičnyja struktury.
U siarednim brytanski chirurh pravodzić kala 10—20 padobnych apieracyj u hod, aryjentujučysia na zroblenyja pierad umiašańniem zdymki, kab zahadzia vyvučyć anatomiju kankretnaha pacyjenta.
Daśledčyki navučyli i pratestavali svaju sistemu ŠI na sotniach videazapisaŭ apieracyj pa vydaleńni puchlin hipofiza. Na kožnym videa jany staranna paznačali sasudy i niervy, dapamahajučy sistemu źbirać dadzienyja i vučycca «raspaznavać» najbolš važnyja struktury.
«Jana navučana na bolšaj kolkaści apieracyj, čym bolšaść chirurhaŭ ubačać abo praviaduć za ŭsiu svaju karjeru, i moža pracavać jak druhaja para vačej vopytnaha śpiecyjalista», — raspavioŭ prafiesar Chani Markus, jaki ŭdzielničaŭ u apieracyi.
Da taho ž, u adroźnieńni ad inšych ekśpierymientalnych instrumientaŭ na asnovie ŠI, hetaja sistema pracuje ŭ realnym časie, dadaŭ jon.
Kamanda padkreślivaje, što instrumient na asnovie ŠI tolki dapamahaje daktaram, a poŭny kantrol nad apieracyjaj zastajecca ŭ chirurhaŭ.
U doŭhaterminovaj pierśpiektyvie daśledčyki chočuć stvaryć svajho rodu ChatGPT dla chirurhaŭ — kab «u apieracyjnaj byŭ jašče adzin ekśpiert, da jakoha pry žadańni možna źviarnucca za paradaj abo praihnaravać jaho rekamiendacyi, kali chirurh ź imi nie zhodny», — kaža prafiesar Markus.
Raspracoŭka finansavałasia Nacyjanalnym instytutam daśledavańniaŭ u halinie achovy zdaroŭja i dohladu (NIHR) i Google, a samuju sistemu stvaryli daśledčyki Univiersiteckaha kaledža Łondana (UCL). Na praciahu niekalkich hadoŭ jany vypraboŭvali i ŭdaskanalvali technałohiju ŭ łabaratornych umovach.
Daśledčyki zadavoleny rezultatami pieršaha vykarystańnia sistemy padčas realnaj apieracyi i ciapier pracujuć nad bolš maštabnym daśledavańniem.
«Mnie viarnuli žyćcio»
«Kali ja adkryŭ vočy paśla apieracyi, mnie zdałosia, byccam da mianie viarnułasia poŭnaje, 360‑hradusny zrok — ceły hod ja nie bačyŭ nastolki dobra», — raspavioŭ Chibiert.
Za vosiem tydniaŭ, što prajšli paśla apieracyi, jon zaŭvažaje, što zrok praciahvaje palapšacca litaralna kožnyja niekalki dzion.
«Da mianie viarnułasia enierhija, a ŭsie pabočnyja simptomy, ad jakich ja pakutavaŭ da apieracyi, źnikli. Heta viarnuła mnie majo žyćcio», — kaža jon.
Ministr pa inavacyjach u śfiery achovy zdaroŭja Džejms Fryt zajaviŭ, što rady toj akaličnaści, što apieracyja, jakaja źmianiła žyćcio pacyjenta, była praviedziena ŭ ramkach daśledavańnia, finansavanaha dziaržavaj.
«Dla vykarystańnia ŠI nieabchodnyja naležnyja miery biaśpieki, i my zaŭsiody budziem sačyć za tym, kab pytańniam biaśpieki nadavałasia naležnaja ŭvaha. Ale my taksama pakłapocimsia ab tym, kab skarystacca mahčymaściami, jakija jon pradastaŭlaje», — dadaŭ ministr.
U SIZA KDB adšukaŭsia padpałkoŭnik Zara, jakoha siłaviki ličać analitykam Sachaščyka. Jak jon apynuŭsia ŭ Biełarusi — nieviadoma12
Kamientary