Na śviet nasoŭvajecca «Hadziła» siarod klimatyčnych źjaŭ. Kali jana dasiahnie piku i čaho čakać Jeŭropie?
U Cichim akijanie praciahvaje ŭzmacniacca El-Nińjo — pryrodnaja źjava, jakaja ŭpłyvaje na nadvorje va ŭsim śviecie. Sioleta jana moža stać najmacniejšaj za ŭsiu historyju nazirańniaŭ, za što ŭžo atrymała mianušku «Hadziła». Kali čakać piku i jak heta adabjecca na nadvorji ŭ Jeŭropie, raskazvaje Euronews.
El-Nińjo ŭźnikaje prykładna raz na dva-siem hadoŭ, kali tempieratura pavierchni vady va ŭschodniaj i centralnaj častkach trapičnaha Cichaha akijana stanovicca niezvyčajna vysokaj. Heta źmianiaje ruch pavietranych mas i raźmierkavańnie apadkaŭ u roznych rehijonach płaniety.
Pra mahčymaść farmiravańnia mocnaha El-Nińjo navukoŭcy papiaredžvali jašče ŭ pačatku 2026 hoda. U červieni Suśvietnaja mietearałahičnaja arhanizacyja (SMA) aficyjna paćvierdziła pačatak źjavy. Da kanca leta prahnozy stali jašče bolš tryvožnymi: śpiecyjalisty dapuścili, što ciapierašni El-Nińjo moža pierasiahnuć usie padobnyja padziei z XIX stahodździa. Za niezvyčajnuju siłu jaho navat prazvali «Hadziła El-Nińjo».
Nakolki mocna nahreŭsia akijan?
Pavodle jeŭrapiejskaj klimatyčnaj słužby Copernicus, siaredniaja tempieratura pavierchni Suśvietnaha akijana ŭ vieraśni dasiahnuła 21,05 °C. Heta rekord dla hetaha miesiaca za ŭsiu historyju nazirańniaŭ.
Suśvietnaja mietearałahičnaja arhanizacyja prahnazuje, što ŭ kastryčniku — śniežni tempieratura pavierchni vady ŭ centralnaj i ŭschodniaj častkach trapičnaha Cichaha akijana taksama dasiahnie rekordnych značeńniaŭ.
Pra toje, nakolki chutka ŭzmacniajecca El-Nińjo, śviedčyć indeks Niño 3.4. Jon pakazvaje adchileńnie tempieratury pavierchni vady ad normy ŭ centralnaj i ŭschodniaj častkach ekvataryjalnaha Cichaha akijana.
U červieni 2026 hoda hetaje adchileńnie składała ŭ siarednim +1,6 °C, a ŭ žniŭni vyrasła da +2,5 °C. Pavodle prahnozaŭ, siaredni pakazčyk za kastryčnik — śniežań moža dasiahnuć +3,7 °C. Heta pieravysić papiaredni rekordnyja +2,6 °C, zafiksavanyja padčas El-Nińjo 2015‑2016 hadoŭ.
Dzie čakać zasuch, pavodak i pažaraŭ?
El-Nińjo zdolny istotna źmianiać zvykłaje nadvorje ŭ roznych častkach śvietu. Padčas papiarednich mocnych epizodaŭ hetaj źjavy adny rehijony sutykalisia z praciahłymi zasuchami i lasnymi pažarami, a inšyja — z razburalnymi pavodkami.
Pavyšanaja ryzyka pavodak isnuje ŭ Paŭdniovaj Amierycy, na poŭdni ZŠA, va Uschodniaj Afrycy i Centralnaj Azii. Aŭstralii, paŭnočnym rajonam Paŭdniovaj Amieryki i niekatorym krainam Azii, u tym liku Indaniezii, bolš pahražajuć zasuchi i pažary.
U Jeŭropie El-Nińjo moža pryvieści da bolš miakkaj i vilhotnaj zimy. Adnak jość i vierahodnaść rezkich pachaładańniaŭ. Sprava ŭ tym, što na piku svajoj siły El-Nińjo moža asłabić palarny vichor — sistemu pavietranych patokaŭ, jakaja strymlivaje raspaŭsiudžvańnie chałodnaha arktyčnaha pavietra na poŭdzień.
Navat kali ekstremalnaje nadvorje abminie Jeŭropu, jaho nastupstvy mohuć adbicca na pastaŭkach praduktaŭ. Śpiecyjalisty niderłandskaha Instytuta vodnaj adukacyi IHE Delft papiaredžvajuć, što zasuchi pahražajuć uradžajam u krainach, adkul Jeŭropa impartuje sielskahaspadarčuju pradukcyju.
Naprykład, u Nikarahua niedachop apadkaŭ moža pryvieści da straty ŭradžaju kukuruzy i fasoli. U Kałumbii, na paŭnočnym uschodzie Brazilii i ŭ Indyi źnižeńnie ŭzroŭniu vady ŭ rekach moža ŭskładnić arašeńnie paloŭ. Heta pahražaje nie tolki miascovym fiermieram, ale i ekspartnym pastaŭkam.
Kali El-Nińjo dasiahnie piku i skončycca?
Pavodle apošniaha prahnozu Suśvietnaj mietearałahičnaj arhanizacyi, najbolšaj siły El-Nińjo dasiahnie ŭ śniežni 2026 hoda. Ź imaviernaściu amal 100% źjava zachavajecca da lutaha 2027-ha, a jaje zaviaršeńnie čakajecca viasnoj. Pry hetym sioletniaje El-Nińjo moža stać adnym z najmacniejšych z 1950 hoda.
Taki prahnoz zasnavany nie na adnoj klimatyčnaj madeli. SMA abjadnała danyja akijaničnych bujoŭ, spadarožnikaŭ i atmaśfiernych nazirańniaŭ, atrymanyja ad 13 nacyjanalnych i mižnarodnych centraŭ.
Adnak navat paśla zaviaršeńnia El-Nińjo jaho ŭpłyŭ na nadvorje moža zachoŭvacca. Navukoŭcy nie vyklučajuć, što 2027 hod stanie samym haračym za ŭsiu historyju mietearałahičnych nazirańniaŭ.
Jak hłabalnaje paciapleńnie ŭzmacniaje El-Nińjo
Zvyčajna El-Nińjo pavyšaje siaredniuju tempieraturu na płaniecie prykładna na 0,2 °C. Adnak ciapier hetaja pryrodnaja źjava raźvivajecca na fonie hłabalnaha paciapleńnia. Praz spalvańnie vykapniovaha paliva siaredniaja tempieratura pavierchni Ziamli ŭžo vyrasła na 1,3-1,4 °C u paraŭnańni z daindustryjalnym pieryjadam.
U vyniku El-Nińjo moža dadatkova pavysić hłabalnuju tempieraturu i ŭzmacnić ekstremalnyja pahodnyja źjavy. Bolš za toje, pavodle niadaŭnich daśledavańniaŭ, źmiena klimatu mahła zrabić sami epizody El-Nińjo na 36% macniejšymi, čym da pačatku industryjalnaj epochi.
«El-Nińjo nie dadaje płaniecie novaha ciapła. Jano vyzvalaje ciapło, jakoje akijan užo nazapasiŭ pad svajoj pavierchniaj. Mienavita tamu hady z mocnym El-Nińjo tak časta stanoviacca adnymi z samych haračych za ŭsiu historyju nazirańniaŭ, jak heta było ŭ 2024 hodzie. Akijan, ź jakoha jano biare hetaje ciapło, ciapier samy ciopły za ŭsiu historyju našych vymiareńniaŭ. Tamu ciapła, jakoje moža vyzvalicca, prosta bolš», — cytuje vydańnie słovy hienieralnaj sakratarki Suśvietnaj mietearałahičnaj arhanizacyi Sielesty Saŭły na klimatyčnym forumie ŭ Banhkoku ŭ kastryčniku.
Ciapier čytajuć
Žycharka Daniecka zajechała praź Biełaruś va Ukrainu, kab pamianiać pašpart i pajechać žyć u Jeŭropu. Akazałasia, pierad tym jana vajavała za Rasiju88
Žycharka Daniecka zajechała praź Biełaruś va Ukrainu, kab pamianiać pašpart i pajechać žyć u Jeŭropu. Akazałasia, pierad tym jana vajavała za Rasiju8
«Z rasijan-naviednikaŭ pracentaŭ 70 akazvalisia vatnikami». Eks-hid z muzieja VAV, jakoha zatrymlivali jaho ž ekskursanty, ciapier papularny ŭ Varšavie — pahutaryli ź im1414
Kamientary