Šekśpir pisaŭ pjesy razam sa svaim najviadomiejšym kankurentam. Navukoŭcy znajšli novyja dokazy

Kali siońnia havorać pra anhlijski teatr epochi Adradžeńnia, najpierš zhadvajuć Uiljama Šekśpira. Ale ŭ kancy XVI stahodździa adnym z najbolš viadomych i ŭpłyvovych dramaturhaŭ byŭ Krystafier Marła, čyja słava apiaredziła šekśpiraŭskuju.

Krystafier Marła naradziŭsia ŭ Kienterbiery ŭ siamji šaŭca i atrymaŭ adukacyju ŭ Kiembrydžskim univiersitecie. U druhoj pałovie 1580‑ch hadoŭ jon prasłaviŭsia pjesaj «Tamierłan Vialiki», jakaja mieła pośpiech u Łondanie. Paźniej napisaŭ «Trahičnuju historyju doktara Faŭsta», «Maltyjskaha jaŭreja» i «Eduarda II».

Marła byŭ viadomy vyraznaj paetyčnaj movaj, a jahonyja tvory mocna paŭpłyvali na raźvićcio anhlijskaj dramaturhii.

Šekśpir, jaki pryjechaŭ u Łondan sa Stratfarda-na-Ejvanie, pačynaŭ teatralnuju karjeru, kali Marła ŭžo ciešyŭsia papularnaściu. U adroźnieńnie ad svajho sučaśnika jon nie mieŭ univiersiteckaj adukacyi, ale pastupova taksama zavajavaŭ pryznańnie jak dramaturh i aktor.

Daśledčyki daŭno zaŭvažali ŭ rańnich pjesach Šekśpira ŭpłyŭ Marła. Adnak dakumientalnych śviedčańniaŭ taho, što jany asabista sustrakalisia ci siabravali, nie zachavałasia.

Pry hetym sumiesnaja praca dramaturhaŭ u toj čas nie była niezvyčajnaj. Łondanskija teatry pastajanna mieli patrebu ŭ novych tvorach, tamu aŭtary niaredka abjadnoŭvali namahańni, padzialajučy pamiž saboj sceny ci asobnyja častki siužeta. Ciapier brytanskija daśledčyki atrymali novyja dokazy taho, što Šekśpir i Marła taksama mahli pracavać takim čynam.

Zahadka «Eduarda III»

Jak piša The Guardian, u centry novaha daśledavańnia apynułasia histaryčnaja drama «Eduard III», pryśviečanaja anhlijskamu karalu i padziejam Stohadovaj vajny pamiž Anhlijaj i Francyjaj.

Pjesa była ŭpieršyniu nadrukavanaja ŭ 1596 hodzie biez ukazańnia aŭtara. Jana nie ŭvajšła i pieršy zbornik tvoraŭ Šekśpira, vydadzieny ŭ 1623 hodzie, praź siem hadoŭ paśla jaho śmierci. Adnak litaraturaznaŭcy daŭno zaŭvažali ŭ «Eduardzie III» padabienstva ź inšymi pjesami Šekśpira i mierkavali, što prynamsi častka tvora naležyć jamu.

U 2016 hodzie da takoj vysnovy pryjšoŭ i brytanski daśledčyk Rory Łafniejn, jaki pracavaŭ nad novym Oksfardskim vydańniem tvoraŭ dramaturha. Na jaho dumku, Šekśpir, imavierna, napisaŭ niekalki scen, ale dla bolš peŭnych vysnoŭ tady nie chapała dokazaŭ.

Tamu Łafniejn praciahnuŭ daśledavańnie razam z prafiesaram litaratury Bretam Hrejtli-Chiršam z Univiersiteta Lidsa. Kab vyznačyć aŭtarstva sprečnaj pjesy, jany vykarystali kampjutarny analiz tekstu, paraŭnaŭšy jaje moŭnyja asablivaści z tvorami dziesiaci dramaturhaŭ, jakija pracavali ŭ kancy 1580‑ch — siaredzinie 1590‑ch hadoŭ. Aŭtarstva hetych tvoraŭ było nadziejna vyznačana, što dazvoliła navukoŭcam vyjavić charakternyja asablivaści piśma kožnaha ź ich.

Vyniki akazalisia niečakanymi. Analiz pakazaŭ, što nad «Eduardam III» pracavali jak minimum dva aŭtary — Šekśpir i Marła. U adnym z testaŭ 23 frahmienty pjesy byli adniesienyja da Šekśpira, a dzieviać — da Marła. Inšyja mietady analizu dali padobnyja vyniki.

Na padstavie hetych danych daśledčyki pryjšli da vysnovy, što Šekśpir byŭ asnoŭnym aŭtaram pjesy, a Marła — jahonym suaŭtaram. Heta adkryćcio dapaŭniaje raniejšyja śviedčańni taho, što dva dramaturhi, jakich doŭhi čas ličyli kankurentami, nasamreč supracoŭničali.

Nie tolki kankurenty, ale i suaŭtary

Jašče ŭ 2016 hodzie daśledavańnie troch častak histaryčnaj pjesy Šekśpira «Hienrych VI» pakazała, što Marła, imavierna, taksama ŭdzielničaŭ u ich stvareńni. Na padstavie hetych vysnoŭ u novym Oksfardskim vydańni jaho imia paznačyli pobač ź imiem Šekśpira.

Ciapier da hetaha śpisu dadajecca «Eduard III», napisany, jak miarkujecca, kala 1592 hoda, kali abodvum dramaturham było prykładna pa 28 hadoŭ.

Na dumku Rory Łafniejna, novyja dokazy istotna źmianiajuć ujaŭleńnie pra stasunki dvuch piśmieńnikaŭ. Daśledčyk adznačaje, što my pryzvyčailisia ličyć ich kankurentami — dvuma talenavitymi aŭtarami, jakija naradzilisia z roźnicaj u niekalki tydniaŭ i adnačasova zavajoŭvali pryznańnie ŭ łondanskim teatralnym śviecie.

Adnak ciapier, pavodle Łafniejna, stanovicca zrazumieła, što ich adnosiny byli značna bolš składanymi. Jany nie prosta kankuravali ci ŭpłyvali adzin na adnaho. Sumiesnaja praca nad niekalkimi pjesami daje padstavy mierkavać, što pamiž imi isnavała davoli praciahłaje tvorčaje supracoŭnictva.

Pry hetym nieviadoma, jak mienavita jany pracavali razam: pisali asobnyja sceny, abmiarkoŭvali siužety ci pierapracoŭvali teksty adzin adnaho. Dakumientalnych śviedčańniaŭ pra ich asabistyja stasunki taksama nie zachavałasia.

Mahčyma, hetaje supracoŭnictva praciahnułasia b i nadalej, ale ŭ mai 1593 hoda Marła zahinuŭ va ŭzroście 29 hadoŭ. Pavodle aficyjnaha rasśledavańnia taho času, jaho śmiarotna paranili nažom padčas svarki ŭ Deptfardzie, niepadalok ad Łondana.

Šekśpir pieražyŭ svajho sučaśnika bolš čym na dva dziesiacihodździ i ŭžo paśla jaho śmierci stvaryŭ svaje najbolš viadomyja trahiedyi, u tym liku «Hamleta», «Ateła» i «Karala Lira».

• 4
• 0
• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 0