Блогер «Жыве», якога вызвалілі ў Беларусі праз літоўскае грамадзянства: Я пабачыў пісталет, накіраваны на мяне, і на дыскусіі ўжо не было часу

Вячаслаў — грамадзянін Літвы, яго жонка — грамадзянка Беларусі, але жыве ў Літве больш за 10 гадоў. Ён з жонкай зрэдзьчасу ездзіў па сямейных справах да цешчы ў Гродна.

— Напэўна, не прайшло і 24 гадзін [пасля прыезду ў Беларусь], як моцна пагрукалі ў дом маёй цешчы. Яны не адказвалі на пытанне «Хто гэта?». Я адразу зразумеў, што прыйшлі менавіта па мяне (Вячаслаў быў блогерам пад нікам «Жыве», крытыкаваў Аляксандра Лукашэнку і — зацята — Святлану Ціханоўскую — НН). Адчыніўшы дзверы, мяне паклалі тварам у зямлю, рукі былі сплецены, і мяне хутка вывелі на вуліцу і паклалі ў аўтобус тварам уніз.

Чытайце таксама: Што вядома пра Вячаслава Папшо — блогера «Жыве», які паехаў у Беларусь і быў арыштаваны

— Колькі іх было?

— Складана сказаць, я не лічыў, але, напэўна, 6—7 чалавек.

— Але вашу жонку не чапалі?

— Не, жонку не чапалі, бо яна адчыніла дзверы, і яе проста адсунулі ў бок і ўвайшлі ў кватэру. Мне сказалі павярнуцца да іх спінай. Першая рэч, якую я ўбачыў, быў шчыт. Другая — пісталет, накіраваны на мяне, і на дыскусіі ўжо не было часу.

— Куды вас павезлі і што было далей?

— У так званы ізалятар часовага ўтрымання.

— У тым жа Гродне?

— Так, там ужо адбылося знаёмства з іншымі супрацоўнікамі.

— У чым вас абвінавачвалі?

— Абвінавачвалі, што я дрэнны чалавек, што я кепска кажу пра рэжым Лукашэнкі. Галоўная другая думка была, што я нібыта агент літоўскай бяспекі і яны думаюць, што я шпіёню.

— Але вы мелі якія-небудзь справы з літоўскай бяспекай?

— Не, ніякіх.

— Праўда, што вас правяралі на паліграфе менавіта з гэтай прычыны?

— Так, менавіта з гэтай прычыны.

— І ўпэўніліся, што вы не шпіён?

— Так, пасля некаторага часу яны зразумелі, што я не Джэймс Бонд.

— Як праходзілі апытанні? Што ад вас патрабавалі?

— Апытанні… вельмі цяжкія, пастаянны псіхалагічны ціск. Галоўная ідэя ад пачатку была: я сяду, потым сядзе мая жонка, цешча, а дзіця адправіцца ў дзіцячы дом.

— І ў абмен патрабавалі…

— У абмен патрабавалі аддаць доступ да майго YouTube– і Telegram-канала, ім гэта вельмі трэба было.

— Ці выкарыстоўваўся супраць вас фізічны гвалт?

— Калі лічыць моцна скаваную кайданкамі руку — фізічны гвалт быў, бо тыя кайданкі я адчуваў яшчэ тыдзень.

— Але псіхалагічны гвалт быў пастаянны.

— Так, пастаянна.

— Вы пагадзіліся аддаць ім свае сацсеткі?

— Так, бо сям’я важней за канал. Аддаючы Telegram ці YouTube, я нічога не змяняю, ніхто не пацярпіць.

— Вам трэба было казаць штосьці станоўча пра рэжым?

— Так, вядома.

— Пра што менавіта?

— Прыйшлося казаць вельмі станоўчыя рэчы. Праз два дні было інтэрв’ю з журналісткай, нібыта ўсё добра, што я амаль свабодна хаджу, але ўезд у парк быў заблакаваны з усіх бакоў, усю тэрыторыю зачынілі, была камера, за журналісткай стаяў узброены чалавек і казаў, што мне трэба сказаць: усё тут добра, Беларусь — цудоўная.

— А пра Літву што трэба было казаць?

— Што там нібыта няма дэмакратыі, што ўсё не так, што няма свабоды слова, у беларусаў больш свабоды.

— А што тычылася краін NATO, што Літва з’яўляецца адной з дзяржаў NATO з вайскоўцамі НАТО, ці былі там такія тэмы?

— Так, былі тэмы пра вайскоўцаў NATO. Каб наперад сказаць, я для іх быў як «гаворачая літоўская галава», якая павінна была трансляваць пэўныя прапагандысцкія думкі. Да гэтага часу я не зразумеў, дзе гэта выкарыстоўвалася, бо, выйшаўшы, нідзе не знайшоў.

— Гэта на вашых каналах не паказвалі?

— Не, не паказвалі. Яны праз свае каналы транслявалі пра вайскоўцаў NATO, напрыклад, калі ў Літве вайскоўцы NATO патанулі ў балотах, быў такі іх «рэпартаж», нібыта вайскоўцы добра праводзяць час, купляюць алкаголь у краме, выязджаюць невядомым маршрутам на ваеннай тэхніцы.

— Вы павінны былі сказаць гэты тэкст, і вы сказалі?

— Так, я прамовіў.

— Колькі такіх здымкаў было, у якіх вы ўдзельнічалі?

— Нямнога, гэта мяне таксама здзіўляла. Спачатку я думаў, што гэта будзе амаль пастаянная праца, але не, было максімум каля 7 здымак.

— Якая была іх працягласць? Як гэта адбывалася? Дзе?

— Гэта было як фармат TikTok. Паколькі я вяду YouTube-канал, разумею: калі тэлефон павернуты ў адзін бок, гэта шырокі фармат, калі вертыкальна — для Instagram або TikTok. Яны казалі, тэкст павінен быць не даўжэй за хвіліну. Гэта былі кароткія відэа для сацыяльных сетак.

— Але гэта адбывалася на месцы вашага ўтрымання, у ізалятары, як вы казалі?

— Тут ужо ў турме.

— Калі вас перавезлі ў турму і дзе гэта было? У Гродне?

— Так, Гродзенская турма.

— Колькі часу ўвогуле вы правялі ў ізалятары?

— 20—22 гадзіны ў ізалятары, а 20 жніўня мяне перавезлі ў турму.

— І там былі да снежня 2025 года?

— Так, да снежня.

— Але суд адбыўся?

— Не.

— А ваша сям’я, жонка, дачка, цешча з цесцем, ці былі супраць іх якія-небудзь дзеянні?

— Не.

— А жонцы дазволілі вярнуцца ў Літву?

— Дазволілі, бо гэта была адна з умоў, чаму дазволілі выехаць жонцы і дзіцяці. Я пагадзіўся супрацоўнічаць, аддаў усе паролі і доступ да YouTube і Telegram.

— Як вы даведаліся, што вас вызваляюць? Вам хто сказаў ці як?

— Калі везлі ў Літву, я думаў, што мяне вядуць на расстрэл, бо ўсё было як у экшн-фільме: скаваны, з павязкай на вачах, стаім у лясочку, ніхто не гаворыць, потым прывезлі ў іншае месца. Здымаюць кайданкі, павязку, і ты бачыш аўтобус, куды цябе вядуць. Людзі таксама не размаўлялі, бо строга загадалі ўсім маўчаць. Я зразумеў, што вяртаюся дадому толькі тады, калі ўбачыў літоўскія сцягі на мяжы. Гэта быў мой другі дзень народзінаў.

— Ці вінаваціце сябе ў тым, што не паслухаліся і ўсё ж паехалі, сам вінаваты, так?

— Сам вінаваты, я ўвесь час сябе вінаваціў, пакуль там знаходзіўся. Іншых вінаватых няма.

— А псіхалагічны стан усё яшчэ такі складаны ці з цягам часу ўжо крыху супакоіліся?

— Ведаеце, я даволі пазітыўны чалавек. Нават у турме я стараўся жартаваць пра гэтую складаную сітуацыю і мне здаецца, што я дастаткова псіхалагічна моцны, каб усё гэта вытрымаць.

• 2
• 0
• 1
• 1
• 0
• 4
• 5
• 2