У Полацку знеслі дарэвалюцыйны дом святара, які быў пад аховай на паперы

Ніжне-Пакроўская вуліца — адна з нешматлікіх у Полацку, дзе яшчэ захоўваецца гістарычны маштаб і атмасфера дарэвалюцыйнага горада. Дом пад нумарам чатырнаццаць быў яе неад'емнай часткай. Паводле звестак Нацыянальнага Полацкага гістарычна-культурнага музея-запаведніка, ён быў пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя святаром Свята-Мікалаеўскага сабора Фамой Антаневічам.

Павялічыць

Свята-Мікалаеўскім саборам называўся пасля перадачы праваслаўным касцёл Святога Стэфана, узведзены ў пачатку XVIII стагоддзя ў стылі барока. Галоўная дамінанта Полацка была ўзарваная бальшавікамі ў 1964 годзе на хвалі хрушчоўскай «барацьбы з рэлігіяй».

Павялічыць

Дом святара быў пабудаваны на схіле поймы Дзвіны, так што на ўзровень вуліцы выходзіў драўляны аб'ём, а цагляны цокальны паверх быў урэзаны ў схіл. 

Да апошніх дзён дом захоўваў традыцыйнае аблічча, уключаючы арыгінальныя аканіцы, ліштвы, разьбяныя падзоры і ўпрыгожаныя філёнгамі вуглавыя накладкі. Пасля вайны яго падзялілі на кватэры, а пазней ён перайшоў у прыватныя рукі.

Днямі ў краязнаўчай суполцы «Полацк: мінулае і сучаснасць» з'явіліся фатаграфіі: ад дома засталіся толькі руіны цаглянага цокаля. Увесь драўляны гістарычны аб'ём знішчаны падчыстую.

Павялічыць

Закон, які не працуе на практыцы

Звычайна ў такіх выпадках мясцовыя ўлады апраўдваюць знос тым, што будынак не ўнесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей. Фармальна дом №14 сапраўды не з'яўляўся асобным помнікам архітэктуры. Аднак тэлеграм-канал «Спадчына» звяртае ўвагу на прамую юрыдычную калізію.

У верасні 2023 года Міністэрства культуры зацвердзіла праект зон аховы гістарычнага цэнтра Полацка. Дакумент распрацоўваўся спецыялістамі «БелНДІПгорадабудаўніцтва» на падставе архіўных і натурных даследаванняў.

Павялічыць

Павялічыць

У дадатку да гэтай пастановы прыведзены спіс аб'ектаў «шараговай гістарычнай забудовы», якія фармуюць гістарычнае асяроддзе горада і падлягаюць захаванню. Знесены будынак па Ніжне-Пакроўскай быў наўпрост уключаны ў гэты афіцыйны пералік.

Рэгламенты дакумента катэгарычна забараняюць страту адметных духоўных, мастацкіх або дакументальных вартасцей шараговай гістарычнай забудовы, нават калі яна не мае статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці. Гэты ж пункт прама забараняе неабгрунтаванае змяненне характару архітэктуры фасадаў такіх дамоў.

Такім чынам, поўны знос будынка з'яўляецца наўпроставым парушэннем дзеючага беларускага заканадаўства ў сферы аховы спадчыны, але гэта не спыняе ўласнікаў. 

• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 1
• 1
• 0