U Miensku raźbirajuć apošni zachavany dom na Nižnim Rynku, pad saboram. Uładzimier Papruha: «Minkult robić złačynstva».
Dom pa vulicy Handlovaj 27, pastaŭleny ŭ druhoj pałovie XIX—pač.XX st., uniesieny ŭ dziaržaŭny Śpis historyka-kulturnych kaštoŭnaściaŭ. Kala histaryčnaha budynku, što mieścicca la Śviata-Duchavaha saboru, 2 listapada prajšoŭ pikiet u jaho abaronu. Na abaronu pomnika architektury sabrałosia try dziasiatki čałaviek — studenty, mastaki, muzyki. Jany byli bieź plakataŭ, tamu ŭsio adbyłosia niezaŭvažna.
Budaŭniki, što pracujuć na «abjekcie», kažuć, što dom majuć źnieści ŭ śniežni.
U 1996 h. budynak z ułasnaści Fondu kultury pierajšoŭ Ekzarchatu RPC, jaki miarkuje stvaryć tut duchoŭna-adukacyjny centar. Byli praviedzienyja kanservacyjnyja raboty, unutry dahetul vidać niadaŭniuju cehłu.
Namieśnik načalnika ŭpraŭleńnia pa achovie historyka-kulturnaj spadčyny Ministerstva kultury Ihar Čarniaŭski zaznačyŭ, što budynak raźbirajuć, bo jon «visić u pavietry: na praciahu mnohich hadoŭ jaho padmyvała vada». Pavodle Čarniaŭskaha, dom raźbiaruć, a na jaho miescy adnoviać budynak u pieršapačatkovym vyhladzie ź pieršapačatkovym dekoram.
Ale były hałoŭny dziaržaŭny inspektar pa achovie historyka-kulturnaj spadčyny pa Miensku Ŭładzimier Papruha ličyć: «U adpaviednaści z zakonam heta złačynstva, u adpaviednaści z praceduraj — lehitymny akt». Pavodle jahonych słoŭ, heta adziny histaryčny budynak, jaki zastaŭsia na spusku da Nižniaha rynku. «Usio adbyvajecca pa adnoj i toj samaj schiemie: inśpirujecca zvarot lehitymnaj ustanovy, u hetym vypadku — RPC, a potym orhany, jakija pavinny sačyć za vykanańniem zakonu, prymajuć rašeńnie, jakoje parušaje ŭsie zakony i metodyki. Vierchni horad užo adrestaŭravali tak: vyčyščali całkam kulturny słoj, zalivali padmurki betonam i na ich stavili zusim novyja damy».
Pry kancy savieckaj epochi dziakujučy pratestam hramadzkaści hety budynak udałosia ŭratavać ad razbureńnia. Ciapier usio zajšło dalej.
∎
Dom sijanistaŭ ścierty ź ziamli
U kastryčniku źnik jašče adzin vydatny pomnik architektury XIX st. — kompleks damoŭ №3 i №3a pa vulicy Kalektarnaj, na rahu ź Niamihaju. Hetyja dźvie dvuchpaviarchovyja kamianicy z aryhinalnym zakrytym dvarom z halerejami byli apošnimi, što acaleli ad kolišniaje vulicy Habrejskaje. U adnym ź ich 4—10 vieraśnia 1902 h. prajšła druhaja Usierasiejskaja kanferencyja sijanisckich arhanizacyjaŭ. Heta byŭ pieršy lehalny ŭ Rasiei schod sijanistaŭ, dazvoł na jaki daŭ sam ministar unutranych spravaŭ. Na tuju słavutuju kanferencyju źjechałasia ažno 526 čałaviek z roznych krainaŭ. Adnym macham była ściertaja pamiatka pra ceły raździeł historyi Biełarusi.
U adroźnieńnie ad prezydenta Iranu, što prahnie ścierci z mapy dziaržavu Izrail, našyja ŭłady, musić, źniščyli «sijaniscki» dom nieśviadoma. Kali historyja dla ciabie pačynajecca z 1994 hodu, jak ty budzieš jaje šanavać?
Kamientary