U Soniečnaj sistemie źjaviłasia novaja karlikavaja płanieta: znajomciesia, Hihieja!
Astranomy Jeŭrapiejskaj Paŭdniovaj absiervatoryi abviaścili ab vyjaŭleńni ŭ Soniečnaj sistemie novaj karlikavaj płaniety Hihieja — samaha malusieńkaha ź viadomych nam padobnych abjektaŭ. Pra adkryćcio piša Bi-bi-si.
Hihieja, nazvanaja tak u honar staražytnahreckaj bahini zdaroŭja, raźmieščanaja ŭ hałoŭnym pojasie asteroidaŭ, jakija vierciacca vakoł Sonca pamiž arbitami Marsa i Jupitera. Dyjamietr karlikavaj płaniety składaje ŭsiaho kala 430 km — heta jak ad Hrodna da Babrujska.
Pieršym Hihieju vyjaviŭ italjanski astranom Anibale de Hasparys jašče 170 hadoŭ tamu, u 1849 hodzie, ale da siońniašniaha dnia jana aficyjna ličyłasia asteroidam.
Padstavaj dla aficyjnaha źmieny kłasifikacyi pasłužyła toje, što navukoŭcam upieršyniu ŭdałosia padrabiazna razhledzieć Hihieju pry dapamozie Vielmi vialikaha teleskopa (VLT — Very Large Telescope), ustalavanaha ŭ Paranalskaj absiervatoryi, u čylijskaj pustyni Atakama.
Hihieja — nie samy bujny abjekt u pojasie asteroidaŭ. Pa pamierach jana sastupaje Cerery (950 km), Vieście (525 km) i Paładzie (512 km). Da pačatku XIX stahodździa ŭsie try ličylisia sapraŭdnymi płanietami, adnak paźniej byli «razžałavany» ŭ asteroidy.
Dziejnaja kłasifikacyja niabiesnych ciełaŭ była pryniataja ŭ 2006 hodzie na asamblei Mižnarodnaha astranamičnaha sajuza.
Kab ličycca płanietaj, niabiesnaje cieła pavinna vykonvać niekalki ŭmoŭ:
- krucicca pa arbicie vakoł Sonca;
- nie być pry hetym spadarožnikam inšaj płaniety;
- mieć dastatkovuju hravitacyju, kab padtrymlivać kruhłuju (abo blizkuju da kruhłaj) formu;
- vałodać dastatkovaj masaj, kab rasčyścić svaju arbitu ad inšych, bolš drobnych abjektaŭ.
Jak ciapier vyśvietliłasia, Hihieja maje amal idealnuju śfieryčnuju formu — a značyć, adpaviadaje vyznačeńniu karlikavaj płaniety.
Adpaviedny navukovy artykuł byŭ apublikavany ŭ paniadziełak u časopisie Nature Astronomy, adnak novy status Hihiei jašče pavinien być aficyjna zaćvierdžany Mižnarodnym astranamičnym sajuzam, jaki źbiarecca ŭ 2021 hodzie ŭ karejskim Pusanie.
U hadavinu śmierci Žanny Fryskie Dźmitryj Šepieleŭ raspavioŭ, čamu nie dazvalaje synu bačycca ź jaje svajakami16
Kamientary