Jak surjoznaje daśledavańnie mozhu muški pieratvaryłasia ŭ internet-miem — madel jaje mozhu navučyli hulać u Doom i handlavać kryptavalutaj

U kastryčniku 2024 hoda daśledčyki z Prynstanskaha ŭniviersiteta sumiesna z kansorcyumam FlyWire pradstavili ŭ časopisie Nature schiemu mozhu samki Drosophila melanogaster, jakaja naličvała amal 140 000 niejronaŭ i bolš za 50 miljonaŭ sinapsaŭ.

U vieraśni 2026 hoda kamanda z HHMI Janelia Research Campus, Kiembrydžskaha ŭniviersiteta i Google Research apublikavała ŭ vydańni Cell poŭny kaniektom mužčynskaj asobiny. Hetaja madel pad nazvaj MaleCNS achapiła nie tolki centralny mozh, ale i brušny niervovy łancužok — anałah śpinnoha mozhu chrybietnych. Baza dadzienych źmiaščaje źviestki pra 166 700 niejronaŭ i kala 125 miljonaŭ sinaptyčnych suviaziaŭ.

Mozh pładovaj muški maje pamiery kala 750 na 350 i 250 mikron, što mienš za makavaje ziernie, adnak jon źmiaščaje kala 150 mietraŭ niejronnych suviaziaŭ taŭščynioj ad 50 da 100 nanamietraŭ. Kab stvaryć jaho dakładnuju ličbavuju kartu, navukoŭcy vykarystali mietad sieryjnaj elektronnaj mikraskapii. Bijałahičny ŭzor pieratvaryli ŭ ćviordy błok i narezali ałmaznymi nažami na bolš čym 7 000 ultratonkich słajoŭ taŭščynioj kala 40 nanamietraŭ kožny. Kožny zrez byŭ adskanavany, u vyniku čaho daśledčyki atrymali 21 miljon vidarysaŭ z ahulnym abjomam zvyš 40 tryljonaŭ piksielaŭ.

Pavialičyć

Dla abjadnańnia dvuchmiernych zdymkaŭ u trochmiernuju madel vykarystoŭvalisia ałharytmy štučnaha intelektu, u pryvatnaści niejrasietkavaja technałohija Flood-Filling Networks ad Google.

Prahrama aŭtamatyčna vyznačała miežy kletak, adnak dla pravierki i vypraŭleńnia pamyłak kampjutarnaha raspaznavańnia spatrebiŭsia ŭdzieł ludziej. Kalektyŭnyja namahańni tysiač vałancioraŭ i navukoŭcaŭ skłali prykładna 33 čałavieka-hady ručnoj pravierki. Pavodle acenak daśledčykaŭ, biez vykarystańnia štučnaha intelektu taki praces madelavańnia zaniaŭ by kala 50 000 čałavieka-hadoŭ.

Pavialičyć

Admietnaściu madeli MaleCNS stała mienavita intehracyja brušnoha niervovaha łancužka, što ŭpieršyniu dazvoliła prasačyć šlachi ad sensarnych receptaraŭ da matornych niejronaŭ, jakija niepasredna kirujuć rucham nasiakomaha. Taksama daśledčyki vyjavili i nanieśli na kartu śpiecyfičnyja pałavyja dymorfnyja niejrony. Hetyja kletki adroźnivajucca ŭ samcoŭ i samak, adkazvajučy za roznyja paterny pavodzin padčas sparavańnia i apracoŭki sensarnych sihnałaŭ.

Pavialičyć

Jak zapuścić niervovuju sistemu ŭ prahramnym asiarodździ

Kaniektom nie źjaŭlajecca paŭnavartasnaj simulacyjaj žyvoha rozumu. Heta statyčnaja baza danych, dakładnaja «schiema elektrapravodki», jakaja pakazvaje tolki toje, jakija niejrony złučanyja pamiž saboj i kolki sinapsaŭ utvarajuć hetyja suviazi.

U ličbavaj karcie adsutničajuć źviestki ab biahučaj elektryčnaj aktyŭnaści kletak, kancentracyi chimičnych rečyvaŭ, najaŭnaści niejramadulataraŭ (takich jak dafamin abo sieratanin), stanie hlii i ahulnym harmanalnym fonie.

Kab hetaja statyčnaja schiema pačała funkcyjanavać u prahramnym asiarodździ, kožny niejron pieraŭtvarajecca ŭ sproščanuju matematyčnuju madel. Najčaściej dla hetaha vykarystoŭvajecca madel leaky integrate-and-fire (intehratar z uciečkaj). Virtualny niejron nazapašvaje ŭvachodnyja sihnały ad susiednich kletak, i pry dasiahnieńni peŭnaha parohavaha značeńnia hienieruje ŭłasny impuls, pieradajučy jaho dalej pa łancužku, paśla čaho viartajecca ŭ zychodny stan.

Dla ŭzajemadziejańnia simulacyi z vonkavym śvietam — videahulnioj, handlovym terminałam abo tekstavym redaktaram — raspracoŭščyki stvarajuć śpiecyjalnyja prahramnyja interfiejsy. Vonkavyja danyja (naprykład, piksieli na ekranie) kanviertujucca ŭ štučnyja sihnały i padajucca na virtualnyja sensarnyja niejrony muški (zvyčajna na hladzielnyja abo niuchalnyja receptary).

Dalej impulsy raspaŭsiudžvajucca pa sietcy stroha zhodna ź bijałahičnaj kartaj sinaptyčnych suviaziaŭ. Na finalnym etapie inšy prahramny kod fiksuje aktyŭnaść vychadnych (matornych) niejronaŭ, jakija ŭ realnaj muški adkazvajuć za ruch kryłaŭ, łapak abo chabatka, i pierakładaje hetuju aktyŭnaść u kamandy prahramy: nacisk kłavišy na kłavijatury, ruch u hulni abo vybar handlovaj apieracyi.

Sama madel pry hetym nie razumieje kantekstu i, u adroźnieńnie ad žyvoha mozhu, nie vałodaje zdolnaściu da naturalnaj niejrapłastyčnaści i navučańnia.

Ad Minecraft da handlu na kryptabiržy

Najaŭnaść adkrytaha interaktyŭnaha dataseta dazvoliła prahramistam pačać ułasnyja ekśpierymienty. Užo 7 vieraśnia jutubier Ro0oney apublikavaŭ videa, dzie zmadelavanaja sietka kiravała piersanažam u hulni Minecraft.

Na nastupny dzień inšy błohier vypuściŭ rolik, jaki pakazvaje jak madel hulaje ŭ rytm-hulniu Beat Saber. Jon sabraŭ 22 miljony prahladaŭ i sparadziŭ internet-miem, u jakim virtualnaj mušcy daručali samyja roznyja čałaviečyja zadačy.

the fly brain can play beat saber pic.twitter.com/AqKMqD6gzP

— lyra bubbles (@_lyraaaa_) September 9, 2026

U nastupnyja dni źjavilisia dziasiatki novych prajektaŭ. Adzin prademanstravaŭ, jak simulacyja paralelna parkuje aŭtamabil u simulatary vadžeńnia. U prajekcie pad nazvaj DOOM-x-Fly vizualnyja dadzienyja z kultavaha šutara tranślavalisia ŭ madel zroku nasiakomaha, a vychadny płast prahramy analizavaŭ aktyŭnaść tysiač niejronaŭ dla naciskańnia hulniavych kłaviš.

the fly has completed* the ultimate test: parallel parking pic.twitter.com/KqdDg8dvo6

— Breg Grockman (@alright_mark) September 10, 2026

Inžynier pad nikam SpikeCalls pajšoŭ dalej i źviazaŭ simulacyju ź fizičnym śvietam: jon padklučyŭ ličbavy mozh da kamiery i čatyroch matoraŭ realnaha bieśpiłotnika, dzie hladzielnyja sihnały naŭprost kiravali ciahaj vintoŭ.

Inžynier kryptabiržy Coinbase Aleks Vormut raspracavaŭ prajekt Stonkfly: jon pieratvaryŭ ličbavuju kopiju muški ŭ dzionnaha trejdara dla handlu valutnaj paraj BTC-USDC.

I gave the fly brain $100 to trade bitcoin.

Dopamine neurons are stimulated when the fly makes profit. Neuron activity controls buy/sell decisions and makes trades on coinbase.

Will the fly get rich? pic.twitter.com/XVWSFattGu

— Alex Wormuth (@wormuth) September 10, 2026

Prahrama kanviertuje standartny śviečny hrafik histaryčnych kacirovak u kalarovy malunak pamieram 320x180 piksielaŭ i pieradaje hetyja RGB-značeńni niepasredna na fotareceptary virtualnaha mozhu, raźmierkavaŭšy malunak pamiž levym i pravym «vokam» madeli.

U ramkach simulacyi mušcy dastupnyja try dziejańni: kupić, pradać abo ŭtrymlivać aktyŭ. Bazavy intervał pryniaćcia rašeńniaŭ («abdumvańnia») składaje 500 milisiekund, a rynkavyja danyja abnaŭlajucca kožnyja 60 siekund. Za adnu apieracyju ałharytm moža pastavić da 10 dołaraŭ, ale nie čaściej za 24 razy na sutki.

Aŭtar ukaraniŭ sistemu bijałahičnaha padmacavańnia: rost koštu partfiela imituje dafaminavy vykid, jaki aktyvuje 15 śpiecyfičnych kletak. I naadvarot, finansavyja straty abo śpisańnie handlovych kamisij aktyvujuć dźvie kletki ahidy.

Pry hetym ałharytm pazbaŭleny mahčymaści vykarystoŭvać kredytnyja plečy abo hulać na panižeńnie (šort).

Kod prajekta Stonkfly vykładzieny ŭ adkryty dostup na GitHub dla apieracyjnych sistem macOS i Linux. Dla zapusku ŭłasnaha «niejra-trejdara» patrabujecca 16 HB apieratyŭnaj pamiaci, ustalavany Python 3.11 i kampilatar z padtrymkaj C++ 17. Pa zmaŭčańni simulacyja pracuje ŭ testavym režymie sa startavym virtualnym bałansam u 100 dołaraŭ, adnak raspracoŭščyk pakinuŭ instrukcyi dla padklučeńnia ałharytmu da realnaha rachunku.

Etyčnyja pytańni

Masavaje vykarystańnie ličbavaj madeli ŭ zabaŭlalnych metach vyklikała etyčnyja dyskusii na placoŭkach kštałtu Reddit. Karystalniki pačali vykazvać zaniepakojenaść mahčymymi ličbavymi pakutami zmadelavanaj istoty.

Uźnikli pytańni nakont taho, ci adčuvaje virtualnaja muška stres abo bol, kali jaje prymušajuć bieśpierapynna apracoŭvać dadzienyja ź videahulniaŭ abo finansavych rynkaŭ. Situacyju navat paraŭnoŭvajuć z antyŭtopijami ŭzroŭniu sieryjała «Čornaje lusterka» i kancepcyjaj «Matrycy».

Niejrabijołahi abviarhajuć mahčymaść isnavańnia śviadomaści abo zdolnaści adčuvać u miežach biahučaj technałohii.

Kaniektom źjaŭlajecca vyklučna statyčnaj kartaj sinaptyčnych suviaziaŭ. Stvoranyja na jaje asnovie ličbavyja simulacyi vykarystoŭvajuć sproščanyja matematyčnyja madeli niejronaŭ, jakija nie adlustroŭvajuć usioj składanaści bijałahičnaha arhanizma.

Pavialičyć

U prahramnym asiarodździ adsutničajuć fizijałahičnyja pracesy, jakija zabiaśpiečvajuć žyćciadziejnaść i ŭsprymańnie: abmien rečyvaŭ, hlijalnyja kletki, harmanalny fon i zdolnaść da niejrapłastyčnaści.

Niahledziačy na toje, što žyvyja pładovyja muški majuć bolevyja receptary i reahujuć na niehatyŭnyja razdražnialniki, virtualnaja madel pazbaŭlenaja zdolnaści adčuvać bol ci stomlenaść.

«Dafaminavy vykid» u prajektach nakštałt Stonkfly źjaŭlajecca tolki matematyčnaj źmiennaj u kodzie prahramy, a nie realnym chimičnym rečyvam.

Realnaja navukovaja kaštoŭnaść prajektaŭ FlyWire i MaleCNS nie źviazanaja ź internet-trendami. Pakolki pładovyja muški majuć kala 75% hienaŭ, źviazanych z chvarobami čałavieka, dakładnaja karta ich mozhu dazvolić daśledčykam vyvučać miechanizmy raźvićcia takich zachvorvańniaŭ, jak chvaroba Parkinsana abo Alchiejmiera, na ŭzroŭni asobnych niejronnych łancužkoŭ.

Taksama struktura kaniektoma dapamoža ŭ raspracoŭcy bolš efiektyŭnych architektur dla štučnaha intelektu. Što datyčycca ličbavaha madelavańnia mozhu čałavieka, to z-za maštabaŭ (kala 86 miljardaŭ niejronaŭ u paraŭnańni z 166 tysiačami ŭ muški) hetaja zadača pakul zastajecca technałahična niedasiažnaj.

• 8
• 0
• 2
• 1
• 1
• 0
• 0
• 1