Bialacki ŭ tekście dla New York Times: Śviet nie pavinien śpisvać Biełaruś jak krainu, jakaja kančatkova adyšła ŭ śfieru ŭpłyvu Rasii

Ja pračnuŭsia 13 śniežnia ŭ sumnaviadomaj biełaruskaj papraŭčaj kałonii № 9, jak i kožny dzień na praciahu čatyroch z pałovaj hadoŭ — jak palitviazień. Ale taja subota była inšaj. Mnie raptam zahadali sabrać rečy, zaviazali vočy i pavieźli. Ja paniaćcia nie mieŭ, kudy mianie viazuć i čamu.

Ale kali my pierasiekli miažu ź Litvoj, ja zrazumieŭ, što budu volny. U toj dzień ja byŭ adnym sa 123 źniavolenych, vyzvalenych u abmien na źniaćcie sankcyj ZŠA z klučavych punktaŭ biełaruskaha ekspartu. Ja ŭdziačny prezidentu Trampu za toje, što heta adbyłosia, ale sprava jašče nie skončana.

Maja historyja — častka vialikaj baraćby za svabodu biełaruskaha naroda. Ja byŭ zatrymany ŭ lipieni 2021 hoda padčas žorstkich represij suprać palityčnych apanientaŭ, raspačatych pa zahadzie kiraŭnika krainy Alaksandra Łukašenki ŭ adkaz na mirnyja pratesty 2020 hoda. Jak kiraŭnika Pravaabarončaha centra «Viasna», mianie abvinavacili ŭ «kantrabandzie» hrošaj i finansavańni hrupavych dziejańniaŭ, jakija «hruba parušajuć hramadski paradak».

3 sakavika 2023 hoda, paśla pakazalnaha pracesu, jaki byŭ paŭsiudna asudžany jak palityčna matyvavany, mianie pryznali vinavatym i prysudzili da 10 hadoŭ źniavoleńnia. Praz hod Arhanizacyja Abjadnanych Nacyj pryznała majo zatrymańnie advolnym i takim, što parušaje mižnarodnaje prava, i zapatrabavała majho nieadkładnaha i biezumoŭnaha vyzvaleńnia. Tym nie mienš ja zastavaŭsia pad vartaj u žachlivych umovach: mianie źmiaščali ŭ štrafny izalatar, pazbaŭlali dostupu da nieabchodnych lekaŭ i rehularnych kantaktaŭ ź siamjoj.

Situacyja z pravami čałavieka ŭ Biełarusi pahoršyłasia zadoŭha da majho zatrymańnia, u tym liku praz žorstkaje padaŭleńnie palityčnaha ŭdziełu i svabody vykazvańnia mierkavańniaŭ napiaredadni prezidenckich vybaraŭ u žniŭni 2020 hoda. Paśla tak zvanaj pieramohi Łukašenki na hetym hałasavańni, jakoje jeŭrapiejskija aficyjnyja asoby nie nazvali ni svabodnym, ni spraviadlivym, biełaruski narod mabilizavaŭsia, kab patrabavać pavahi da svaich demakratyčnych svabod.

Elektarat u 2020 hodzie byŭ maładziejšy i bolš zacikaŭleny ŭ pravach čałavieka, čym tady, kali Łukašenka pryjšoŭ da ŭłady bolš za 30 hadoŭ tamu. Jak stała jasna z šyrokaj padtrymki jaho apanientki, biełarusy byli hatovyja da pieramien. Zamiest hetaha Łukašenka abrynuŭ teror na ŭłasny narod, kab utrymać uładu: jaho pamahatyja ździajśniali hvałtoŭnyja represii suprać mirnych pratestoŭcaŭ, advolna sadžajučy ŭ turmu tysiačy ludziej i padviarhajučy sotni ci navat bolš čałaviek katavańniam.

Na praciahu ŭsiaho majho źniavoleńnia situacyja z pravami čałavieka praciahvała horšać. Sapraŭdy, u 2023 hodzie viarchoŭny kamisar AAN pa pravach čałavieka Folkier Ciurk znajšoŭ dokazy sistematyčnych, šyrokamaštabnych i hrubych parušeńniaŭ pravoŭ čałavieka i paviedamiŭ, što niekatoryja ź ich mohuć pryraŭnoŭvacca da złačynstvaŭ suprać čałaviečnaści. Pavodle źviestak na minuły miesiac, u Biełarusi pa-raniejšamu naličvałasia 1100 palitviaźniaŭ, choć realnaja ličba, chutčej za ŭsio, značna vyšejšaja, a svaboda słova i presy praktyčna źniščanyja.

Luby, chto krytykuje režym Łukašenki — pravaabaronca ci nie — ryzykuje stać achviaraj represij. Ludzi, jakija siadzieli razam sa mnoj, byli z roznych słajoŭ hramadstva — studenty, rabočyja zavodaŭ, sałdaty. Heta byli prosta ludzi, jakija advažylisia patrabavać demakratyi.

Čaho Łukašenka baicca nasamreč, dyk heta taho, što adbudziecca, kali biełaruski narod zdabudzie svabodu. Jon vidavočna choča zastavacca va ŭładzie, kab uzbahačać siabie i svaju siamju. Jon choča zachavać i ŭmacavać režym, jaki praciahvaje słužyć elitam, što vykonvajuć jaho pažadańni. Vialikaja častka biełaruskaha nasielnictva adnaznačna adchilaje jaho dyktaturu. Mnohija ź ich nie pahodziacca ni na što mienšaje, akramia jaho nieadkładnaha sychodu i mahčymaści pabudavać demakratyčnaje hramadstva.

Mižnarodnaja supolnaść adyhryvaje vyrašalnuju rolu ŭ padtrymcy biełaruskaha naroda. U dadatak da ekanamičnaha cisku na režym, uklučajučy sankcyi suprać asobnych asob i siektaraŭ ekanomiki, najbolš važnymi krokami mahła b stać padtrymka demakratyčnych arhanizacyj jak unutry Biełarusi, tak i za jaje miežami.

Naprykład, mnohija demakratyčnyja aktyvisty pracujuć u emihracyi. Demakratyčnym krainam nieabchodna abaraniać aktyvistaŭ za miažoj, jakija mohuć stać mišeńniu biełaruskich uładaŭ, akazvać finansavuju padtrymku ich arhanizacyjam i spryjać stvareńniu ŭ Biełarusi hramadzianskaha asiarodździa, nieabchodnaha dla prasoŭvańnia demakratyi i pravoŭ čałavieka.

Bolš za toje, niahledziačy na niebiaśpieku, mnohija mužnyja ludzi ŭnutry Biełarusi praciahvajuć pracavać dziela svabody, i pra ich nielha zabyvać. My pavinny znajści novyja sposaby pabudovy salidarnaści praź miežy, uličvajučy maštab vyklikaŭ, ź jakimi sutykajecca biełaruski narod.

Kali śviet razvažaje nad tym, jak palepšyć situacyju ŭ Biełarusi, važna adznačyć dźvie asablivaści.

Pa-pieršaje, my pavinny adroźnivać Biełaruś i Rasiju. Pamyłkova mierkavać, što Biełaruś zaŭsiody na baku Rasii. Niahledziačy na sajuz Łukašenki z prezidentam Uładzimiram Pucinym, niekatoryja apytańni pakazvajuć, što bolšaść biełarusaŭ vystupajuć suprać adpraŭki vojskaŭ dla ŭdziełu ŭ vajnie Rasii suprać Ukrainy. Śviet nie pavinien śpisvać Biełaruś jak krainu, jakaja kančatkova adyšła ŭ rasijskuju śfieru ŭpłyvu.

Pa-druhoje, my pavinny zaŭsiody i va ŭsich śfierach adroźnivać biełaruski narod i biełaruski režym. Nasielnictva Biełarusi znachodzicca ŭ zakładnikach u Łukašenki. Niaspynnaje niepadparadkavańnie biełaruskaha naroda pierad tvaram žorstkich represij śviedčyć pra toje, što čas Łukašenki zakančvajecca. Voś čamu nam treba paskoryć našy namahańni, kab prynieści demakratyju i pravy čałavieka ŭ našu krainu.

Uvieś čas znachodžańnia ŭ turmie ja nikoli nie hublaŭ viery ŭ biełaruski narod. Śviet taksama nie pavinien jaje hublać.

• 53
• 0
• 1
• 1
• 0
• 0
• 0
• 4