Kašalok ź siurpryzami. Ci zmoža X Iłana Maska stać supierdadatkam dla ŭsiaho?
Viasnoj 2026 hoda, praz 20 hadoŭ paśla zapusku tvitara, sacsietka Ch, jakaja pryjšła jamu na źmienu, źbirajecca abnarodavać svoj servis dla pracy ź finansami. Majučy bazu, jakuju jaje ŭładalnik Iłan Mask aceńvaje ŭ 600 młn aktyŭnych karystalnikaŭ, Ch maje ambicyi stać adnym z hałoŭnych finansavych dadatkaŭ u śviecie, a patencyjna i supierdadatkam, jaki daje dostup da ŭsich asnoŭnych štodzionnych pasłuh.
Hetamu buduć pieraškadžać jak rehulatary z roznych krain, tak i reputacyja samoj sacsietki, piša Bi-bi-si.
Kapitan Kirk prezientuje
Akcior Uiljam Šetnier — nie vypadkovy čałaviek u suśviecie ŭładalnika Ch Iłana Maska. Ciapier jamu 94 hady, jašče ŭ 1960‑ia jon hraŭ kapitana zorkalota Kirka ŭ lehiendarnym fantastyčnym sieryjale «Zorny šlach», a Iłan Mask byŭ jaho fanatam. Ciapier jany z Maskam siabrujuć, abmieńvajučysia replikami ŭ sacsietcy.
Tamu nievypadkova, što 4 sakavika 2026 hoda mienavita ŭ akaŭncie Šetniera ŭ Ch źjaviłasia sieryja paviedamleńniaŭ pra toje, jakim budzie servis X-Money (X-Hrošy). Da ich byli prykładzieny niekalki skrynšotaŭ, na jakich upieršyniu možna było ŭbačyć, jak na Ch buduć vyhladać pryncypova novyja funkcyi.
Historyja tvitara, jaki staŭ Ch, pačałasia 20 hadoŭ tamu, 21 sakavika 2006-ha, z karotkaha zapisu suzasnavalnika Džeka Dorsi: «Prosta naładžvaju svoj tvitar». Napieradzie byŭ vybuchovy rost — servis, jaki pieršapačatkova davaŭ mahčymaść publikavać paviedamleńni da 140 simvałaŭ, repościć ich ci kamunikavać ź inšymi karystalnikami ŭ ramkach tych ža 140 simvałaŭ, akazaŭsia vielmi papularny.
Da siomaha hoda isnavańnia tam publikavalisia tysiačy paviedamleńniaŭ u siekundu; hłabalnaja papularnaść pryviała ŭ tvitar zorak, palitykaŭ, lidaraŭ mierkavańniaŭ i ekśpiertaŭ; u 2019 hodzie kvartalnaja vyručka ŭpieršyniu pieravysiła 1 młrd dalaraŭ. Miljony karystalnikaŭ viali tam samyja padrabiaznyja dziońniki ŭ svaim žyćci.
Iłan Mask, jaki kupiŭ Twitter za 44 młrd dalaraŭ u 2022 hodzie, pačaŭ z taho, što skaraciŭ prykładna 50% supracoŭnikaŭ, u tym liku tych, chto adkazvaŭ za maderacyju.
Častka palityki maderacyi była pierahledžana, niekatoryja zabłakavanyja karystalniki adnoŭleny ŭ pravach, a «siniuju ptušačku», jakaja słužyła dla vieryfikacyi karystalnikaŭ, stali davać ananimnym, zatoje płatnym akaŭntam. Usio heta pryviało da abvinavačvańniaŭ u istotnym roście dezynfarmacyi i chejtśpiču na płatformie.
Dla Iłana Maska hałoŭnym u Twitter byli nie tolki mahčymaść tranślavać svoj punkt hledžańnia na vielizarnuju aŭdytoryju (niekalki daśledavańniaŭ śviedčyli pra toje, što jaho dopisy mahli ŭzmocniena prasoŭvacca sacsietkaj), ale i baza z sotniami miljonaŭ karystalnikaŭ.
Mask paabiacaŭ maštabnuju transfarmacyju servisu, dzie ŭ budučyni, pa jaho zadumie, paviedamleńni stanuć nie hałoŭnaj funkcyjaj. Ubačyć heta ŭpieršyniu možna budzie ŭžo sioleta.
11 lutaha, vystupajučy na ŭnutranaj prezientacyi Ch, Mask paćvierdziŭ, što X-Money užo pracuje ŭ testavym režymie dla supracoŭnikaŭ kampanii.
U sakaviku adzin z karystalnikaŭ pachvaliŭsia, što ŭ ramkach testavańnia raspłaciŭsia płastykavaj kartkaj ad Ch na zapraŭcy.
Pa słovach Maska, bolš šyroka X-Money pavinien zapuścicca ŭ krasaviku.
Miesca, dzie zachoŭvajucca ŭsie hrošy
«Čakajem, što na praciahu nastupnych miesiaca-dvuch piarojdziem da abmiežavanaha vonkavaha beta-testavańnia, a potym i da hłabalnaha zapusku dla ŭsich karystalnikaŭ X. Heta pavinna stać miescam, dzie buduć zachoŭvacca ŭsie hrošy <…> Heta sapraŭdy źmienić praviły hulni», — kazaŭ Mask.
Miarkujučy pa skrynšotach u akaŭncie Uiljama Šetniera — pakul ubačyć interfejs novaha servisu možna tolki na ich, Ch vyjdzie na rynak płaciežnych sistem.
Jašče ŭ studzieni 2025‑ha Ch zaklučyŭ stratehičnaje partniorstva z płaciežnaj sistemaj Visa. Heta dazvolić kampanii Maska vypuskać jak fizičnyja, tak i virtualnyja kartki. Čakajecca, što akramia imia i proźvišča na ich možna budzie ŭkazvać svoj nik u sacyjalnaj sietcy.
Startavaja prapanova — 25 dalaraŭ kožnamu novamu karystalniku, pakupki z opcyjaj kešbieka, pryviazka asnoŭnaha bankaŭskaha rachunku i 6% hadavych na depazity.
U budučyni, jak miarkujecca, Ch zmoža pracavać i z kryptavalutami.
Supierdadatak dla ŭsiaho
Ale i finansy — heta tolki častka ekasistemy, jakuju Mask płanuje stvaryć na bazie tvitara. Da sakavika 2026‑ha Ch inkarparavaŭ u sacsietku ŠI-pamočnika, Grok. Jon moža jak vystupać u roli situatyŭnaha asistenta karystalnika, tak i vykonvać bolš składanyja zadačy, źviazanyja z napisańniem koda.
Ch z 2023 hoda raźvivaje sistemu vypłat dla papularnych aŭtaraŭ. U 2026‑m servis paabiacaŭ hanarar u 1 młn dalaraŭ tamu, chto napiša samy značny tekst, jaki «farmiruje dyskusii, stanovicca navinoj i ŭpłyvaje na kulturu». Treba napisać nie mienš za tysiaču słoŭ, klučavy kryteryj pośpiechu — kolkaść pakazaŭ.
U Ch źjaviłasia ahulnadastupnaja opcyja aŭdyja– i videazvankoŭ biez paznačeńnia numara telefona. U stadyi aktyŭnaha testavańnia znachodzicca servis Ch-Chat, jaki moža być vyłučany ŭ asobny dadatak. Jon vykarystoŭvaje skraznoje šyfravańnie i stanie kankuravać z WhatsApp i miesiendžaram ad Facebook.
U pierśpiektyvie niekalkich hadoŭ Ch choča pašyrycca jašče bolš — zajści na rynak anłajn-handlu, stvaryć svoj videaservis, davieści ŭzrovień ŠI da paŭnavartasnaha asistenta, jaki, da prykładu, sam by moh filtravać kantent pad kožnaha karystalnika.
Čałaviek i jaho Ch
Iłan Mask jašče na stadyi pakupki Twitter kazaŭ pra žadańnie stvaryć na jaho bazie sistemu, jakaja b zamknuła na sabie značnuju častku štodzionnaha žyćcia čałavieka.
Mask taksama nikoli nie chavaŭ, jakaja mienavita ideja natchniaje jaho na heta, — kitajski dadatak WeChat. Jon raźvivaŭsia pa svajoj trajektoryi — pačynajučy ad kitajskaha anałaha ICQ da servisu, jakim karystajucca bolš za miljard karystalnikaŭ.
Unutry hetaha supierdadatka — sacsietka, dziaržpasłuhi, servisy dla asabistych i prafiesijnych znosin, finansavyja apieracyi, hulni, miedyja, dastaŭki i inšaje. A taksama bolš drobnyja dadatki, jakija moža stvaryć luby achvotny. Ich sotni tysiač, i jany prapanujuć vialikuju kolkaść pasłuh: ad raspaznańnia muzyki da vykliku taksi.
Ale ekśpierty źviartajuć uvahu na klučavyja adroźnieńni, jakija zaŭvažna pieraškodziać zrabić WeChat dla zachodniaha śvietu na bazie Twitter i Ch.
Staršy redaktar vydańnia TechForge Rajan Doŭz pisaŭ, što daminavańnie WeChat u Kitai častkova abumoŭlena ŭnikalnaj technałahičnaj ekasistemaj krainy i narmatyŭna-pravavoj bazaj. Tam niama kankurujučych płatformaŭ, jaho padtrymlivaje dziaržava — i nahladaje za im.
«Na zachodnich rynkach Masku daviadziecca sutyknucca z vysokaj kankurencyjaj, pryznanymi technałahičnymi hihantami i bolš frahmientavanym naboram spažyvieckich pieravah», — piša Doŭz.
Časopis Foreign Policy taksama pisaŭ, što ŭ pośpiechu WeChat u Kitai byli zanadta śpiecyfičnyja padstavy: masavaja aŭdytoryja pierajšła ad najaŭnych nie da płastykavych kartak, jak u zachodnim śviecie, a adrazu da mabilnych dadatkaŭ u tannych i šyroka raspaŭsiudžanych smartfonach. Dziaržava nie puskała na rynak zamiežnych kankurentaŭ i sama była zacikaŭlenaja ŭ supierdadatku, bo tak za im praściej nazirać.
Ptuška, jakaja lotaje pa praviłach ES
Iłanu Masku taksama daviadziecca sutyknucca z rehulavańniem na ŭzroŭni jeŭrapiejskich dziaržaŭ ci ES u cełym. Pakul na hetym poli Ch cierpić parazy.
U śniežni 2025‑ha sacsietka atrymała ad Jeŭrakamisii štraf 120 młn jeŭra za parušeńnie zakona ab ličbavych pasłuhach — «siniuju ptušačku», jakaja ŭvodzić u zman i nibyta paćviardžaje nie sapraŭdnaść akaŭnta, ale tolki toje, što jon — płatny; nieprazrystaść archiva rekłamy i infarmacyi ab jaje zakazčykach — što, na dumku ES, pavyšaje ryzyki machlarstva.
Reakcyja z amierykanskaha boku na słovach była žorstkaj. Vice-prezident Džej Dzi Vens zajaviŭ, što Jeŭrasajuz štrafuje Ch za admovu zajmacca cenzuraj, kiraŭnik Dziarždepartamienta Marka Rubia nazvaŭ štraf «atakaj na ŭsie amierykanskija technałahičnyja płatformy i amierykanski narod z boku zamiežnych uradaŭ».
Sam Iłan Mask pažadaŭ Jeŭrasajuzu raspaścisia.
Ciapier Jeŭrakamisija viadzie ŭžo novaje rasśledavańnie suprać Ch — Hrok, jaje AI-pamočnik, «raspranaŭ» fatahrafii (časam havorka išła pra niepaŭnaletnich). Rasśledavańni viaduć Vialikabrytanija, Aŭstralija i Hiermanija. U Francyi ŭ ofis Ch u lutym 2026‑ha prychodziła ź pieratrusam prakuratura. U Indaniezii i Małajzii Grok navat časova zabaraniali.
U płanach Ch — praca z hrašyma, a tut rehulacyja jašče bolš žorstkaja. Naprykład, u ZŠA treba atrymać licenziju ad kožnaha sa štataŭ, a ich kantralujučym orhanam, jak piša vydańnie Tech Startups, nie padabajecca staŭka na technałohii pry minimalnaj kolkaści piersanału, vysokaja ciakučka kadraŭ — u tym liku ŭ padraździaleńni, jakoje zajmajecca płaciažami.
Pa stanie na sakavik 2026 hoda kampanija Iłana Maska atrymała dazvoł na praviadzieńnie finansavych apieracyj bolš čym u 40 štatach ZŠA z 50 (a siarod tych, chto ŭsio jašče sumniavajecca, naprykład, Ńju-Jork), to-bok navat unutry krainy servis pakul nie zmoža zarabić.
Kanfliktnyja hrošy
Pierad jeŭrapiejskimi rehulatarami budzie stajać nietryvijalnaja zadača: vyrašyć, ci daviarać hrošy hramadzian kampanii, čyj pradukt — Grok — «raspranaŭ» fatahrafii ludziej, dazvalaŭ sabie antysiemickija vykazvańni i davaŭ parady, jak ździejśnić zamach na svajho stvaralnika — Iłana Maska. U adnym ź inšych skandałaŭ kampanija dapuściła trapleńnie ŭ adkryty dostup socień tysiač pierapisak z Grok i niekalki razoŭ, apošni ŭ lutym 2026-ha, nie praduchiliła hłabalnyja zboi ŭ pracy X.
Ź inšaha boku, dadatak prapanuje pryncypova novyja rečy dla rynku. Inviestar ź Silikonavaj daliny Čamat Palichapityja piša, što novaja madel Ch dazvolić pieratvaryć zvyčajny profil čałavieka ŭ sacsietcy ŭ «najvažniejšy finansavy aktyŭ» — čym aŭtarytetniej i papularniej jaho mierkavańnie, tym bolš u jaho šancaŭ atrymlivać finansavuju prybytak ad inšych karystalnikaŭ ci rekłamadaŭcaŭ.
Ale i hramadzianie, a nie tolki palityki ź ES chacieli b atrymać hetyja novaŭviadzieńni tolki pry ŭmovie, što jany biaśpiečnyja i adpaviadajuć zakonam. 47% udzielnikaŭ apytańnia, jakoje pravodziłasia ŭ Hiermanii, Ispanii, Italii i Polščy, padtrymali b zabaronu Ch na terytoryi Jeŭrasajuza — kali jon budzie parušać jaho praviły.
Ekśpierty amierykanskaj kampanii pa raspracoŭcy ličbavych praduktaŭ HeyInnovatons u 2024 hodzie nazvali pryčyny, pa jakich Ch moža nie damahčysia čakanaha — siarod ich byli prablemy z rehulatarami i niedavier aŭdytoryi.
Ale na pieršaje miesca jany pastavili adsutnaść identyčnaści. Vydańnie cytuje vysnovu zasnavalnika technałahičnaj kampanii Super.com Chusiejna Fazała: «Budavać masty pamiž hetymi praduktami i servisami niaprosta, i spatrebicca čas i niekalki iteracyj, kab spažyviec zrazumieŭ, navošta jon vykarystoŭvaje tvitar nie tolki dla taho, kab tvicić, ale i dla apłaty, pakupak ci čahości jašče».
Kamientary
[Zredahavana]