Kreml stvaraje kłony Vikipiedyi na zamiežnych movach, kab navučyć niejrasietki raspaŭsiudžvać svaju prapahandu

Jak paviedamlaje vydańnie Bloomberg, u ruki žurnalistaŭ i daśledčykaŭ patrapiŭ vialiki masiŭ dakumientaŭ rasijskaha «Ahienctva sacyjalnaha prajektavańnia» (ASP). Hetaja struktura, jakaja ŭžo znachodzicca pad sankcyjami ZŠA i Jeŭrasajuza za raspaŭsiud dezynfarmacyi, raspracavała ambicyjny płan pad kodavaj nazvaj «Prajekt 2026».

Jaho hałoŭnaja meta — stvaryć alternatyŭnuju infarmacyjnuju ekasistemu, zdolnuju kantralavać vydačy pošukavych sistem i navučać čat-boty vyhadnym dla Kramla naratyvam.

Zasnavanaje jašče ŭ 2002 hodzie Iljoj Hambašydze, siońnia ASP pracuje zusim nie jak zvyčajnaja fabryka trolaŭ časoŭ Jaŭhiena Pryhožyna. Uciečka bolš jak siamidziesiaci fajłaŭ, siarod jakich prezientacyi i skrynšoty ŭnutranych čataŭ za pieryjad z maja 2023 pa krasavik 2026 hoda, demanstruje isnavańnie strohaj karparatyŭnaj ijerarchii. Jana kirujecca praz pakazčyki efiektyŭnaści, analiz kiejsaŭ i składanyja sistemy adsočvańnia hramadskaj dumki.

Dakumienty vyrazna ŭkazvajuć na ščylnuju suviaź ahienctva z Kramlom. U pryvatnaści, u čatach časta fihuruje kuratarka pad psieŭdanimam «Kryścin Kiler». Heta iraničnaja adsyłka da brytanskaj madeli z časoŭ Chałodnaj vajny, za jakoj, imavierna, chavajecca supracoŭnica prezidenckaj administracyi Sofja Zacharava. Mienavita jana ŭzhadniała finansavańnie prajektaŭ, čakajučy admaški ad čałavieka ź inicyjałami «SVK» — Siarhieja Uładzilenaviča Kiryjenki, pieršaha namieśnika kiraŭnika administracyi Uładzimira Pucina.

Kłony Vikipiedyi i «atručvańnie» danych

Asnoŭny ŭdar «Prajekta 2026» nakiravany na padmienu bazisnych viedaŭ. Prapahandysty zrazumieli, što zmahacca z aryhinalnaj Vikipiedyjaj składana, tamu vyrašyli stvarać jaje dakładnyja vizualnyja kopii i manipulavać pošukavikami.

Naprykład, dla Armienii napiaredadni červieńskich vybaraŭ 2026 hoda raspracavali płan pa zapusku sajta-kłona.

Maskoŭskija aŭtary kapijavali sapraŭdnyja artykuły, ale ŭšyvali ŭ ich falšyvyja źviestki pra nibyta kryminalnuju dziejnaść premjer-ministra Nikoła Pašyniana i inšyja zručnyja naratyvy.

Žurnalisty vyjavili minimum try takija armianskija sajty-padrobki. Jany fizična raźmiaščalisia na adnym i tym ža rasijskim IR-adrasie, choć i maskiravalisia pad amierykanski i turecki chostynh, kab schavać svajo pachodžańnie. Niahledziačy na ŭsie namahańni maskoŭskich palittechnołahaŭ, Pašynian atrymaŭ pierakanaŭčuju pieramohu na vybarach, a pravajdary niadaŭna zabłakavali falšyvyja resursy.

Adnak kudy bolš maštabnaja i technałahičnaja apieracyja płanavałasia dla Hiermanii. Pavodle studzieńskich dakumientaŭ, ahienctva zhienieravała 200 tysiač veb-staronak i pastaviła zadaču štomiesiac redahavać sotniu artykułaŭ, kab sistematyčna manipulavać pošukavymi ałharytmami.

Hałoŭnaja meta hetaha infarmacyjnaha śmiećcia — «navučyć» jak minimum šeść hłabalnych płatformaŭ štučnaha intelektu hienieravać patrebnyja Maskvie adkazy. Śpiecyjalisty pa kibierbiaśpiecy nazyvajuć hety mietad «atručvańniem danych» (data poisoning). Zalivajučy internet miljonami pierakryžavanych spasyłak na ŭłasnyja falšyŭki, prapahandysty spadziajucca, što ałharytmy čat-botaŭ pačnuć usprymać hetuju chłuśniu jak aŭtarytetnuju i paćvierdžanuju krynicu.

Byłaja čynoŭnica Dziarždepartamienta ZŠA Kaciaryna Siadova papiaredžvaje, što kali anhłamoŭnyja čat-boty jašče zdolnyja abaranicca ad padobnych napadaŭ praź vialikuju kolkaść maderataraŭ, to ałharytmy na inšych jeŭrapiejskich movach zastajucca nadzvyčaj uraźlivymi pierad takimi manipulacyjami.

Falšyvyja instytuty i manitorynh emocyj

Kab nadavać salidnaści svaim ukidam, ASP masava stvaraje falšyvyja analityčnyja centry.

Adzin z takich resursaŭ chavajecca pad hučnaj nazvaj «Suśvietny centr stratehičnych daśledavańniaŭ». Jon prosta pierapisvaje artykuły z aŭtarytetnych jeŭrapiejskich časopisaŭ, dadajučy tudy vysnovy pra niepaźbiežny ekanamičny i palityčny krach Jeŭropy, jakich u aryhinalnym dakładzie nikoli nie isnavała.

Ahienctva ŭvažliva sočyć za efiektyŭnaściu svajoj pracy ŭ ličbavym asiarodździ. U dakumientach fihuruje spravazdača ab raspaŭsiudzie vydumanaj naviny pra toje, što Uładzimir Zialenski nibyta kupiŭ svajoj maci dźvie kvatery ŭ dubajskim chmaračosie Burdž-Chalifa. Prapahandysty padličyli, što hetaja historyja sabrała 86 miljonaŭ prahladaŭ.

Anałahičny fejk pra viłu Pašyniana ŭ Francyi dasiahnuŭ 10 miljonaŭ prahladaŭ i prymusiŭ palityka apraŭdvacca, što maskoŭskija kuratary paličyli svaim biezumoŭnym pośpiecham.

Asobny napramak dziejnaści — manitorynh jeŭrapiejskich palitykaŭ. U Francyi ahienctva štodnia adsočvała sacyjalnyja sietki dziasiatka pradstaŭnikoŭ jak ultrapravych, tak i levych siłaŭ.

Kuratary ŭvažliva fiksavali temy i cheštehi, jakija vyklikajuć najbolšy raskoł u hramadstvie, kab potym sintetyčna ich maštabavać i raspalvać unutranyja kanflikty. Padobnyja sistemy adsočvańnia pracavali taksama ŭ Vialikabrytanii i Hiermanii.

Źlityja dakumienty rasijskaha ahienctva jasna pakazvajuć, što pole bitvy za rozumy ludziej imkliva źmianiłasia. Kali raniej dezynfarmacyju možna było abvierhnuć, źviarnuŭšysia da encykłapiedyi abo ŭvioŭšy zapyt u pošukavik, to ciapier sama architektura hetych bazavych instrumientaŭ apynułasia pad pahrozaj.

Sproba atrucić štučny intelekt na etapie jaho navučańnia — heta stratehija ź vielmi doŭhim prycełam. I hałoŭnaja prablema nie ŭ tym, kolki jašče falšyvych sajtaŭ stvoryć prapahanda, a ŭ tym, ci zdolejuć raspracoŭščyki abaranić ałharytmy ad metanakiravanaha skažeńnia praŭdy.

• 1
• 0
• 0
• 3
• 0
• 1
• 6
• 0