Sioletniaja łaŭreatka Nobieleŭskaj premii miru raniej zajmałasia i biełaruskim pytańniem — jana asudžała represii paśla Płoščy 2010‑ha

Sioleta Nobieleŭskuju premiju miru prysudzili paŭdniovaafrykanskaj jurystcy Navi Piłej za jaje ŭniosak va ŭmacavańnie mižnarodnaha prava i abaronu pravoŭ čałavieka. U 2008‑2014 hadach jana zajmała pasadu Viarchoŭnaha kamisara AAN pa pravach čałavieka.

U hety pieryjad Piłej nieadnarazova vykazvałasia pra palityčnyja represii ŭ Biełarusi. Užo 21 śniežnia 2010 hoda, praz dva dni paśla prezidenckich vybaraŭ i razhonu pratestu ŭ Minsku, Upraŭleńnie Viarchoŭnaha kamisara AAN pa pravach čałavieka raspaŭsiudziła zajavu Navi Piłej, pryśviečanuju padziejam u Biełarusi.

U joj Piłej vykazała hłybokuju zaniepakojenaść užyvańniem siły suprać demanstrantaŭ, jakija nie ŭdzielničali ŭ hvałtoŭnych dziejańniach, zatrymańniami apazicyjnych kandydataŭ i ich prychilnikaŭ, a taksama pieratrusami i ciskam na niezaležnyja hramadskija arhanizacyi.

Pry hetym jana asudziła i zakliki da hvałtu z boku asobnych radykalnych hrup apazicyi, ale padkreśliła, što ŭłady abaviazanyja zabiaśpiečvać prava svaich palityčnych apanientaŭ na mirnyja demanstracyi i svabodu słova.

U lutym 2011 hoda Piłej znoŭ źviarnułasia da biełaruskaj temy. Nahodaj staŭ prysud Vasilu Parfiankovu — pieršamu asudžanamu pa kryminalnaj spravie ab padziejach 19 śniežnia. Parfiankoŭ atrymaŭ čatyry hady pazbaŭleńnia voli ŭ kałonii strohaha režymu pavodle abvinavačańnia va ŭdziele ŭ masavych biesparadkach.

21 lutaha Viarchoŭny kamisar AAN vykazała hłybokuju zaniepakojenaść surovaściu pakarańnia. Jana adznačyła, što Parfiankoŭ i dziasiatki inšych apazicyjnych aktyvistaŭ apynulisia pad kryminalnym pieraśledam za realizacyju prava na mirnyja schody i svabodu vykazvańnia mierkavańniaŭ.

Piłej taksama nazvała praciah utrymańnia pad vartaj palityčnych apanientaŭ, pieraśled hramadzianskaj supolnaści i zapałochvańnie niezaležnych ŚMI surjoznymi parušeńniami pravoŭ čałavieka.

Na hetym jaje ŭvaha da Biełarusi nie skončyłasia. U červieni 2011 hoda Rada AAN pa pravach čałavieka pryniała rezalucyju, u jakoj vykazała zaniepakojenaść parušeńniami pravoŭ čałavieka ŭ krainie i daručyła Viarchoŭnamu kamisaru padrychtavać adpaviedny dakład.

Dakład, datavany 10 krasavika 2012 hoda, achoplivaŭ pieryjad ad prezidenckich vybaraŭ 19 śniežnia 2010 hoda da sakavika 2012-ha. U im razhladalisia parušeńni hramadzianskich i palityčnych pravoŭ u Biełarusi. Asobny dadatak byŭ pryśviečany ludziam, jakich pryciahnuli da kryminalnaj adkaznaści ŭ suviazi z padziejami na Płoščy. U asnoŭnym tekście dakłada zhadvaŭsia i aryšt kiraŭnika pravaabarončaha centra «Viasna» Alesia Bialackaha ŭ žniŭni 2011 hoda. 

U červieni dakumient abmierkavali na pasiadžeńni Rady AAN pa pravach čałavieka, a 5 lipienia Rada AAN pa pravach čałavieka pryniała novuju rezalucyju pa Biełarusi i zasnavała pasadu śpiecyjalnaha dakładčyka pa situacyi z pravami čałavieka ŭ krainie.

Pastajanny pradstaŭnik Biełarusi pry AAN u Ženievie Michaił Chvastoŭ tady zajaviŭ, što Biełaruś nie pryznaje mandat śpiecdakładčyka i nie budzie ź im uzajemadziejničać.

«Matyvy hetaj inicyjatyvy Jeŭrasajuza nijakim čynam nie źviazanyja z pravami čałavieka. (…) Heta metanakiravanaja antyŭradavaja dziejnaść u Biełarusi pad prykryćciom AAN», — davodziŭ Chvastoŭ.

Biełaruskija ŭłady zaprašali Navi Piłej naviedać krainu, adnak vizit tak i nie adbyŭsia.

U červieni 2012 hoda, padčas abmierkavańnia situacyi ŭ Biełarusi ŭ Radzie AAN pa pravach čałavieka, Piłej paviedamiła, što tahačasny ministr zamiežnych spraŭ Siarhiej Martynaŭ zaprašaŭ jaje naviedać krainu. Adnak, pavodle jaje słoŭ, biełaruski bok nastojvaŭ, kab vizit nie byŭ źviazany ź jaje abaviazkami pa padrychtoŭcy dakłada ab pravach čałavieka.

Sioleta Navi Piłej stała łaŭreatkaj Nobieleŭskaj premii miru. Siarod tych, chto pryvitaŭ jaje ŭznaharodžańnie, byŭ i kiraŭnik pravaabarončaha centra «Viasna», nobieleŭski łaŭreat 2022 hoda Aleś Bialacki, vyzvaleńnia jakoha AAN patrabavała jašče ŭ 2012 hodzie.

U kamientary «Viaśnie» 9 kastryčnika jon źviarnuŭ uvahu na simvaličnaje značeńnie rašeńnia Nobieleŭskaha kamiteta va ŭmovach, kali mižnarodnyja pravaabarončyja i sudovyja instytuty sutykajucca z usio bolšym ciskam.

«Hety sihnał, mnie padajecca, pasłany ŭ padtrymku jaje asabistaj zasłuhi i ŭ padtrymku pracy pravaabaroncaŭ», — skazaŭ Bialacki.

• 3
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0