Minkult admoviŭsia dać najvyšejšy status cerkvam Paleśsia sa śpisa JUNIESKA, nazvaŭšy heta svaim «suvierennym pravam»
Ministerstva kultury aficyjna admoviłasia prysvojvać najvyšejšuju katehoryju kaštoŭnaści ŭnikalnym draŭlanym chramam Paleśsia. Siarod usich biełaruskich pretendentaŭ u śpis Suśvietnaj spadčyny tolki paleskija cerkvy dahetul jaho nie majuć.
Jašče 30 studzienia 2004 hoda Biełaruś uniesła naminacyju «Kultavaje draŭlanaje dojlidstva Paleśsia XVII—XVIII stst.» u Papiaredni śpis Suśvietnaj spadčyny JUNIESKA. Zhodna z artykułam 96 Kodeksa ab kultury Respubliki Biełaruś, historyka-kulturnyja kaštoŭnaści, prapanavanyja dla ŭklučeńnia ŭ hety śpis, aŭtamatyčna pavinny atrymlivać najvyšejšuju katehoryju «0», jakaja tak i tłumačycca: «historyka-kulturnyja kaštoŭnaści, uklučanyja abo prapanavanyja da ŭklučeńnia ŭ śpis suśvietnaj spadčyny».
Adnak za 22 hady nivodzin z paleskich chramaŭ jaje nie atrymaŭ, zastajučysia pad słabaj abaronaj (zvyčajna 2‑ia katehoryja). Jak paviedamlaje telehram-kanał «Spadčyna», aktyvisty nakiravali aficyjny zvarot u Ministerstva kultury z patrabavańniem vykanać normu zakanadaŭstva, ale atrymali admovu.
U aficyjnym adkazie za podpisam namieśnika ministra Siarhieja Sarakača viedamstva faktyčna raśpisałasia ŭ adsutnaści namieraŭ niešta źmianiać u hetaj situacyi.
Čynoŭniki zajavili, što ŭklučeńnie ŭ Papiaredni śpis JUNIESKA źjaŭlajecca vyklučna «dekłaracyjaj namieraŭ» i «abaviazkovaj techničnaj umovaj», jakaja nie nakładaje na dziaržavu nijakich jurydyčnych abaviazacielstvaŭ pa dalejšaj raspracoŭcy daśje.
Što tyčycca pramoha patrabavańnia artykuła Kodeksa ab kultury, Ministerstva traktuje jaho vyklučna jak «kłasifikacyjnuju normu». Pavodle łohiki viedamstva, zakon nie abaviazvaje pierahladać katehoryju, a tolki daje dziaržaŭnym orhanam prava heta zrabić.
«Dalejšaja raspracoŭka naminacyi i nadańnie katehoryi «0» abjektam draŭlanaha dojlidstva Paleśsia zastajecca suvierennym pravam i dobraachvotnym płanam dziaržavy i nie nosić dyrektyŭnaha charaktaru», — havorycca ŭ aficyjnym adkazie Minkulta.
Adsutnaść naležnaha achoŭnaha statusu pryvodzić da fizičnaj straty pomnikaŭ. Draŭlanyja cerkvy Paleśsia masava ašaloŭvajucca płastykavym sajdynham, hublajuć aŭtentyčnyja hontavyja dachi i ŭvienčvajucca załatymi rasijskimi «cybulinami» ź nitrydu tytanu, jak heta adbyłosia z chramam u Vałavieli.
Trahičnym prykładam staŭ los Śviata-Michajłaŭskaj carkvy ŭ Ściapankach Žabinkaŭskaha rajona, pabudavanaj kala 1780 hoda, jakaja źjaŭlałasia adnym ź jaskravych uzoraŭ zachodniepaleskaj škoły dojlidstva z rysami baroka. U lipieni 2025 hoda z-za parušeńniaŭ pry ramontna-adnaŭlenčych rabotach (karotkaje zamykańnie praź pierahruzku elektrasietki) budynak zhareŭ.
Niahledziačy na najaŭnaść detalovych abmieraŭ i fotafiksacyi, jakija dazvalajuć pravieści dakładnuju navukovuju restaŭracyju, Navukova-mietadyčnaja rada pry Ministerstvie kultury pryniała rašeńnie ab «niemahčymaści adnaŭleńnia». Pastanovaj ad 6 maja 2026 hoda viedamstva aficyjna pazbaviła zharełuju carkvu achoŭnaha statusu, što dazvoliła miascovym uładam rasčyścić učastak dla budaŭnictva novaha abjekta. Śpiecyjalisty adznačajuć, što hety precedent adkryvaje šlach da lehalizacyi źniščeńnia histaryčnaj zabudovy: spalić pomnik stanovicca praściej i tańniej, čym jaho restaŭravać.
Realnaje staŭleńnie dziaržavy da naminacyi paleskaha dojlidstva jaskrava ilustruje aficyjnaja staronka abjekta na sajcie Centra suśvietnaj spadčyny JUNIESKA.
U anhłamoŭnym apisańni, jakoje visić na sajcie JUNIESKA z 2004 hoda, zhadvajucca tolki dźvie carkvy: Śviatoha Mikity ŭ Ździtavie i Spasa-Praabraženskaja ŭ Ołtušy. Adnak adrazu paśla apisańnia ašaloŭki ździtaŭskaha chrama tekst litaralna abryvajecca na paŭsłovie i biez łahičnaha pierachodu pačynajecca apisańnie zabudovy praśpiekta Franciška Skaryny (ciapier Niezaležnaści) ŭ Minsku — jašče adnaho pretendenta na vysoki mižnarodny status.
I dalej u dakumiencie pra draŭlanaje dojlidstva Paleśsia padrabiazna raskazvajecca pra manumient Pieramohi, lichtarnyja słupy, urny i Dziaržaŭnuju premiju architektaraŭ Paruśnikava i Badanava.
Hety vynik nieakuratnaha kapiravańnia tekstaŭ z roznych naminacyj zastajecca niavypraŭlenym na mižnarodnym resursie ŭžo 22 hady, źjaŭlajučysia adzinaj dastupnaj śvietu infarmacyjaj pra biełaruskich kandydataŭ u śpis Suśvietnaj spadčyny — i nikomu da hetaha niama spravy ŭ Ministerstvie kultury.
Kamientary