U Rasii źniali šalona papularny sieryjał pra jadziernyja vučeńni, u jakich udzielničali biełarusy. Voś što nie tak z «Paŭraspadam»
Vialikuju histaryčnuju dramu «Paŭraspad» užo nazyvajuć hałoŭnym sieryjałam hoda — jaje premjeru ŭ servisie Okko čakali bolš za miljon čałaviek. My pahladzieli pieršyja sieryi rasijskaha prajekta i raskazvajem, što ŭ im moža być cikavaha dla biełarusaŭ — historyja atrymałasia vielmi sprečnaja.
Historyja «Paŭraspadu» raspačynajecca ŭ pierabudovu, kali arenburhskaja žurnalistka Nadzieja Kieler naviedvaje pachavańnie baćki, ź jakim daŭno nie trymała kantakt. Na pachavańni Nadzieja zaŭvažaje dziŭnaje: šmat ludziej u tym rehijonie pamierli maładymi. I ŭ miascovych jość teoryja, čamu ŭsio mienavita tak — jany źviazvajuć padzieju z sakretnymi vučeńniami, što prajšli ŭ Savieckim Sajuzie na 30 hadoŭ raniej.
Tady, 14 vieraśnia 1954-ha, na Tockim palihonie ładzili vialikija vučeńni z sapraŭdnaj jadziernaj zbrojaj. Na palihon skinuli jadziernuju bombu ŭ dva razy macniejšuju za tuju, što raniej amierykancy skinuli na Chirasimu, pačakali paŭhadziny i raspačali naziemnyja vučeńni na miescy jadziernaha vybuchu.
U vučeńniach pryniali ŭdzieł 45 tysiač sałdat, a asnovaj toj hrupoŭki byŭ Brescki harnizon. Zrazumieła, što ŭ tyja časy ŭ Biełarusi słužyli sałdaty i ź inšych sajuznych respublik, ale biełarusy na Tockim palihonie dakładna byli, bo siarod publičnych uspaminaŭ udzielnikaŭ jość i ŭspaminy biełarusaŭ.
Ź pieršych kadraŭ «Paŭraspad» pakazvaje, jak, na dumku stvaralnikaŭ, treba hladzieć na tyja padziei. Pavodle tekstavaj pradmovy, jakuju pakazvajuć u pačatku sieryjała, pa stanie na 1954‑ty jadziernaja honka raskručvałasia: ZŠA ŭžo praviali vučeńni ź jadziernaj zbrojaj i raspracavali płany ŭdaraŭ pa savieckich haradach.
Dalej u toj pradmovie kažuć, što Saviecki Sajuz vymušany reahavać, tamu i ładzić Tockija vučeńni. 45 tysiač udzielnikaŭ «bliskuča dajuć rady zadačy», i dalej «kraina całkam hatovaja da jadziernaj vajny i adbićciu pahrozy napadu». Naprykancy pradmovy stvaralniki pryśviačajuć sieryjał «podźvihu i pamiaci» ŭdzielnikaŭ vučeńniaŭ.
Stryminh Okko vypuściŭ da premjery «Paŭraspadu» dakumientałku pra tyja padziei, dzie jašče bolš naviazvaje ŭra-patryjatyčnuju traktoŭku Tockich vučeńniaŭ. Voś uryvak ź jaje anonsa:
«Pad kamandavańniem maršała Pieramohi Hieorhija Žukava była padarvanaja atamnaja bomba mahutnaściu kala 40 kiłatonaŭ. Heta byŭ simietryčny adkaz na ahresiŭnuju vajennuju palityku ZŠA, pavodle jakoj Pientahon raspracavaŭ płan udaru 300‑mi jadziernymi bombami pa haradach SSSR u vypadku eskałacyi».
Taki płan, jaki zhadvajuć, sapraŭdy isnavaŭ. Ale ž cikavaja detal: płan Dropshot, pra jaki idzie havorka, byŭ adklikany zadoŭha da Tockich vučeńniaŭ. Dyj uvohule praduhledžvaŭ dziejańni abarončaha charaktaru, a nie napad na SSSR.
Ci mahčyma, adnak, u naš čas vypuścić ahitku biez kropli praŭdzivaj infarmacyi? Stvaralniki «Paŭraspadu» pradstaŭlajuć dziejańni savieckich uładaŭ jak adzina mahčymyja, ale nie mohuć zmaŭčać pra niebiaśpieku Tockich vučeńniaŭ — niezdarma pierad vučeńniami baćka hałoŭnaj hieraini šukaje sposaby vyvieźci siamju jak maha dalej.
Pakazalny momant — baćka hieraini prahavorvaje płan źjechać u hutarcy ź inšym hierojem. U adkaz jaho ledź nie prysaromlivajuć — maŭlaŭ, my ž nastaŭniki, chiba možna pakinuć svaich vučniaŭ?
Ciapier vyjšli tolki dźvie sieryi «Paŭraspadu», i pakul niajasna, što ŭ tym sieryjale pieramoža — ahitka abo historyja pra supraciŭ sistemie. Sam sieryjał pakul źbiraje dyfiramby: na śvieckaj premjery jaho nazyvali hałoŭnym sieryjałam hoda. Sam Okko piša pra prajekt toje ž samaje, to-bok stvaralniki robiać na «Paŭraspad» vialikija staŭki. Na heta pakazvaje i zorny skład, bo ŭ hałoŭnych rolach jość viadomyja rasijskija akciory: Hanna Michałkova, Filip Jankoŭski i Jaŭhien Styčkin.
Što da stvaralnikaŭ, jany ŭmiejuć rabić nieadnaznačnyja historyi. Scenaryst Aleh Małavička rychtavaŭ, naprykład, scenar da «Lichich» — prajekta pra złačynnyja rasijskija hrupoŭki ŭ 90-ja, a vytvorčaściu zajmałasia pradziusarskaja kampanija «Srieda» — vy napeŭna ž čuli pra ich «Autsors». Vyhladaje, adnak, što ciapier i jany nie mohuć pracavać biez «patryjatyčnych» revieransaŭ.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
Biełaruskija repietytary ŭ panicy: praz prablemy «Jandeksa» jany mohuć stracić materyjały, jakija napracoŭvali hadami22
Kamientary
Odni lepiat ura-patriotičieskuju ahitku na kostiach obłučiennych likvidatorov, a vtoryje iz koži von lezut, čtoby vystaviť mirotvorcami riebiat, płanirovavšich kovrovuju jadiernuju bombardirovku.