«Rychtujucca novyja spravy». Jak adbyvajuć 15‑hadovyja terminy byłyja majory KDB Akinčycy

Pieršyja 5 hadoŭ u turmie, astatnija — u kałonii  

«Biełsat» atrymaŭ infarmacyju pra znachodžańnie za kratami Juryja i Iryny Akinčycaŭ i zrabiŭ zapyt u Belpol, jaki padzialiliŭsia vypiskaj z prysudu Viarchoŭnaha suda. 

Jon byŭ abvieščany Akinčycam 10 vieraśnia 2014 hoda. Spravu Viarchoŭny sud razhladaŭ u zakrytym režymie. Staršynstvavaŭ tady sudździa Alaksandr Łupinovič. Paźniej jon, u pryvatnaści, razhladaŭ spravu kapitana Hienštaba Dzianisa Urada, jakoha ŭ 2021 hodzie asudzili na 18 hadoŭ pavodle art. 356 KK, za zdradu dziaržavie. Pravaabarončaja supolnaść pryznała Urada palityčnym źniavolenym, adznačajučy, što jon dziejničaŭ u hramadskich intaresach. U 2022 hodzie Łupinovič vyjšaŭ u adstaŭku z pasady sudździ Viarchoŭnaha suda.

Dziaržaŭnaje abvinavačańnie ŭ spravie Akinčycaŭ padtrymlivaŭ staršy prakuror Hienieralnaj prakuratury Mikałaj Žečka, jaki ŭ tyja hady vystupaŭ abvinavaŭcam i ŭ šerahu inšych hučnych kryminalnych pracesaŭ — u tym liku ŭ spravie Alaksandra Hrunova, asudžanaha da śmiarotnaha pakarańnia, i paźniej u spravie byłych sudździaŭ Ekanamičnaha suda Minska.

Juryj Akinčyc naradziŭsia 20 červienia 1978 hoda ŭ Rudziensku Puchavickaha rajona. Jon mieŭ vyšejšuju adukacyju, raniej nie byŭ sudzimy i sa žniŭnia 2000 hoda słužyŭ u KDB. Pavodle infarmacyi «Biełsata», jon pracavaŭ u ekanamičnym padraździaleńni KDB. 

U prysudzie jon paznačany jak major vajskovaj čaści 10091. Akinčyc byŭ uznaharodžany miedalom «Za biezdakornuju słužbu» III stupieni. Na momant jahonaha aryštu ŭ siamji było dvoje dziaciej — 2002 i 2012 hadoŭ naradžeńnia. Juryja zatrymali 31 traŭnia 2013 hoda. 

Iryna Akinčyc naradziłasia 19 sakavika 1978 hoda ŭ Minsku. Jana taksama mieła vyšejšuju adukacyju, nie była raniej sudzimaja, słužyła ŭ toj ža vajskovaj čaści 10091 i mieła zvańnie majora. U KDB jana pracavała sa žniŭnia 1999 hoda i taksama mieła miedal «Za biezdakornuju słužbu» III stupieni. Pavodle infarmacyi «Biełsata», jaje praca była źviazanaja sa źniešniaj raźviedkaj. Pad vartu Irynu ŭziali 11 červienia 2013 hoda.

Juryja Akinčyca pryznali vinavatym pavodle častki 1 artykuła 356 Kryminalnaha kodeksa. U prysudzie havorycca pra «vydaču zamiežnaj dziaržavie i jaje pradstaŭniku dziaržaŭnych sakretaŭ Respubliki Biełaruś», špijanaž i inšuju dapamohu zamiežnaj dziaržavie ŭ dziejnaści na škodu nacyjanalnaj biaśpiecy Biełarusi. Pavodle infarmacyi «Biełsata», zamiežnaj dziaržavaj, pra jakuju išła havorka ŭ spravie, była Polšča.

Ci sapraŭdy byŭ fakt špijanažu? Pavodle infarmacyi Belpol, tak. Miarkujecca, što Juryj Akinčyc nibyta zdaŭ biełaruskich ahientaŭ, jakija ŭ tyja hady pracavali ŭ Polščy. Dakumientalnych paćviardžeńniaŭ hetamu niama, ale takaja viersija isnuje.

Vypiska z prysudu nie raskryvaje, jakija mienavita sakretnyja źviestki byli pieradadzienyja, kamu i pry jakich abstavinach. Niama ŭ joj i infarmacyi pra kankretnych pradstaŭnikoŭ polskaha boku. Praces byŭ zakrytym, tamu značnaja častka abstavin spravy dahetul nieviadomaja. 

Akramia dziaržaŭnaj zdrady, Juryja pryznali vinavatym u padrobcy paśviedčańnia i vykarystańni zaviedama padroblenaha dakumienta. Za heta jamu asobna pryznačyli try miesiacy aryštu. Pa sukupnaści złačynstvaŭ kančatkovaje pakarańnie skłała 15 hadoŭ i adzin miesiac pazbaŭleńnia voli. Pieršyja piać hadoŭ Akinčyc pravioŭ ŭ turmie, astatni termin — u kałonii ŭzmocnienaha režymu.

Irynu Akinčyc taksama asudzili pavodle častki 1 artykuła 356 KK. Sud pryznaŭ jaje vinavataj u vydačy dziaržaŭnych sakretaŭ zamiežnaj dziaržavie i jaje pradstaŭniku, a taksama ŭ akazańni dapamohi zamiežnaj dziaržavie ŭ dziejnaści na škodu nacyjanalnaj biaśpiecy Biełarusi. Joj pryznačyli 15 hadoŭ pazbaŭleńnia voli: pieršyja piać hadoŭ — u turmie, nastupnyja — u kałonii ahulnaha režymu.

Były palitviazień Dźmitryj Michajłaŭ, jaki znachodziŭsia ź Juryjem Akinčycam za kratami, kaža, što jahonaja žonka faktyčna «pajšła za im ciahnikom». Pa jaho infarmacyi, jana nie była datyčnaja da spravy. Aficyjnych paćviardžeńniaŭ hetamu niama. 

Abodvuch pazbavili zvańnia majora. Akramia hetaha, Juryju i Irynie na piać hadoŭ zabaranili zajmać pasady ŭ siłavych strukturach i pasady, źviazanyja z dostupam da dziaržaŭnych tajamnic. 

Adlik pakarańnia sud pastanaviŭ vieści z 10 vieraśnia 2014 hoda, ale zaličyŭ u termin čas, praviedzieny pad vartaj da suda: Juryju — z 31 traŭnia 2013 hoda, Irynie — z 11 červienia 2013-ha. 

Pavialičyć

215 miljonaŭ rubloŭ, polskaja harełka i šabla

Akramia turemnych terminaŭ, Viarchoŭny sud pastanaviŭ salidarna spahnać z muža i žonki 215 miljonaŭ 680 tysiač niedenaminavanych biełaruskich rubloŭ (21 568 rubloŭ paśla denaminacyi). U prysudzie hetyja hrošy nazvanyja «dachodam, atrymanym złačynnym šlacham».

Spahnańnie nakłali ŭ tym liku na majomaść Juryja Akinčyca: aŭtamabil Hyundai Accent 2011 hoda vypusku, telefony Motorola L6 i Nokia E71, 112 dalaraŭ ZŠA i 1 700 150 biełaruskich rubloŭ da denaminacyi. 

Asobna ŭ prysudzie pieraličanyja rečavyja dokazy. Sud pastanaviŭ kanfiskavać 3000 jeŭra, šablu ŭ nožnach, butelku polskaj harełki Dębowa Polska i DVD-dysk Bitwa pod Wiedniem. 

Prysud Viarchoŭnaha suda nabyŭ moc adrazu paśla abviaščeńnia i, jak paznačana ŭ dakumiencie, nie padlahaŭ kasacyjnamu abskardžańniu ci apratestavańniu.

«Pieršyja dva z pałovaj hady — u adzinočnych kamierach»

Pra toje, jak Akinčycy adbyvali pakarańnie paśla suda, «Biełsatu» raskazali ludzi, jakija paznajomilisia ź Juryjem jašče ŭ kałoni. Jany padkreślivajuć, što sam Akinčyc nikoli nie dzialiŭsia detalami kryminalnaj spravy, praces prachodziŭ u nadzvyčajna zakrytym režymie, i kab nie atrymać dadatak da terminu, Juryj abraŭ taktyku maŭčać, jak i jahonaja žonka.

Pa słovach surazmoŭcy, paśla prysudu i Juryj, i Iryna byli adpraŭlenyja ŭ krytyja turmy. Pieršyja dva z pałovaj hady, śćviardžaje jon, abodva praviali ŭ adzinočnych kamierach. Jany nie atrymlivali infarmacyi ni adno pra adnaho, ni pra dziaciej. Paśla hetaha, pavodle jaho, jašče prykładna dva z pałovaj hady jany zastavalisia ŭ turmach, ale ŭžo ŭ ahulnych kamierach.

Paśla Juryja pieraviali ŭ papraŭčuju kałoniju № 3 u Viciebsku, a Irynu — u žanočuju kałoniju ŭ Homieli.

Adnoj z najbolš ciažkich detalaŭ u historyi Akinčyca Dźmitryj Michajłaŭ nazyvaje jahonyja adnosiny ź dziećmi. Jon kaža, što asabista byŭ u kałonii ŭ toj čas, kali dzieci ŭpieršyniu paśla zatrymańnia pryjechali da Juryja na spatkańnie. Pavodle jahonych uspaminaŭ, heta było na pačatku 2024-ha. 

Juryj i Iryna taksama šmat hadoŭ faktyčna nie mieli kantaktu adno z adnym. Inšy surazmoŭca śćviardžaje, što niejkija naviny pra žonku Juryj upieršyniu zmoh atrymać ad dziaciej, kali tyja pryjechali na spatkańnie.

«Dziesiać hadoŭ u ich nie było adno pra adnaho nijakaj infarmacyi, naturalna, nijakaj infarmacyi i mahčymaści niejak pamiž saboj pierapisvacca ci razmaŭlać», — kaža surazmoŭca. 

Biełaruskaja mova i prafiłaktyčny ŭlik

Były palitviazień Dźmitryj Michajłaŭ, jaki siadzieŭ razam z Akinčycam, apisvaje jaho jak zakrytaha, ale mocnaha čałavieka. U kałonii Juryj šmat čytaje, hulaje u šachmaty i, pavodle słoŭ niekalkich surazmoŭcaŭ, staŭ viernikam, chodzić u carkvu. Pracuje Akinčyc u kałonii na pramzonie. Spačatku — u drevaapracoŭčym cechu, dzie piłavaŭ biarvieńni na doški. Paśla zakryćcia hetaha cechu jaho pieraviali na razborku mietału. Pavodle inšaha surazmoŭcy «Biełsata», Akinčyc imknuŭsia ŭvieś čas być zaniatym i šukaŭ sabie pracu.

Michajłaŭ uzhadvaje staŭleńnie Juryja Akinčyca da biełaruskaj movy. Pavodle jaho, Juryj šmat čytaŭ, cikaviŭsia biełaruskaj kulturaj i pisaŭ svaje zvaroty ŭ dziaržaŭnyja orhany pa-biełarusku. 

Adnojčy Akinčyc napisaŭ pa-biełarusku zvarot u Viarchoŭny sud. Paśla hetaha jaho vyklikali ŭ administracyju kałonii i pastavili na prafiłaktyčny ŭlik jak «schilnaha da suicydu». Zrabiŭ heta namieśnik načalnika papraŭčaj kałonii № 3 pa režymie i apieratyŭnaj pracy, major unutranaj słužby Dzianis Fiedčanka.

Na praktycy heta aznačaje bolš žorstki kantrol: źniavoleny čaściej znachodzicca pad nahladam supracoŭnikaŭ kałonii i prachodzić dadatkovyja pravierki. Surazmoŭcy «Biełsata» udakładniajuć, što suicydalnych schilnaściaŭ i sprob suicydu ŭ Akinčyca nikoli nie było. 

 Cikavaść Akinčyca da biełaruskaj movy fiksavałasia jašče zadoŭha da jahonaha aryštu. U 2009 hodzie «Naša Niva» apublikavała zvarot 203 pradstaŭnikoŭ navuki, kultury, biznesu i studentaŭ z zaklikam pašyryć užyvańnie biełaruskaj movy. Siarod padpisantaŭ byŭ paznačany «Juryj Akinčyc, słužboviec». 

Pavialičyć

Pra spravu ab špijanažy kazaŭ sam Łukašenka 

Jašče da suda sprava atrymała publičny praciah, choć imionaŭ jaje fihurantaŭ ułady nie nazyvali.

26 lipienia 2013 hoda Alaksandr Łukašenka zajaviŭ žurnalistam, što ŭ Biełarusi zatrymali supracoŭnika śpiecsłužbaŭ, jakoha jon nazvaŭ «zdradnikam». Pavodle jaho, hety čałaviek byŭ źviazany z zamiežnymi dziaržavami praz pradstaŭnikoŭ Katalickaha kaścioła. 

«Jon nie tolki pieradavaŭ infarmacyju, ale praź jaho dziejnaść paciarpieli ludzi, jakija pracujuć za miažoj», — kazaŭ Łukašenka.

Imia zatrymanaha Łukašenka tady nie nazvaŭ. Ale viadoma, što Juryj Akinčyc byŭ zatrymany 31 traŭnia 2013 hoda i paźniej asudžany za dziaržaŭnuju zdradu i špijanaž.

U toj ža dzień, 31 traŭnia, byŭ zatrymany katalicki śviatar Uładzisłaŭ Łazar. Pra jahonaje zatrymańnie publična stała viadoma paźniej. U lipieni pradstaŭnik Katalickaj carkvy Juryj Sańko paćvierdziŭ sam fakt zatrymańnia, ale tady nie staŭ śćviardžać, što sprava Łazara źviazanaja mienavita z tym «špijonskim skandałam», pra jaki niekalkimi dniami raniej kazaŭ Łukašenka. 

U vieraśni 2013 hoda źjaviłasia bolš kankretnaja infarmacyja. Pavodle paviedamleńnia KDB, na jakoje spasyłalisia Katalicki kaścioł i niezaležnyja miedyi, Łazaru stavili ŭ vinu pieradaču hrošaj i materyjalnych kaštoŭnaściaŭ čałavieku, jakoha abvinavačvali ŭ špijanažy na karyść inšaj dziaržavy. Sam Łazar viny nie pryznavaŭ.

Łazara abvinavačvali pavodle taho ž artykułu 356 KK — «zdrada dziaržavie», ale jak saŭdzielnika. Jon bolš za paŭhoda pravioŭ u SIZA KDB, paśla byŭ vyzvaleny pad padpisku ab niavyjeździe. Da suda jahonaja sprava ŭ vyniku nie dajšła.

Ksiondz Uładzisłaŭ Łazar. Fota: Catholic.by

Novaja kryminalnaja sprava

Sužency Akinčycy pavinny byli b vyjści na volu ŭ červieni 2028 hoda. Ale surazmoŭcy «Biełsata», u tym liku Dźmitryj Michajłaŭ, śćviardžajuć, što i Juryju, i Irynie rychtujuć novyja kryminalnyja spravy za złosnaje niepadparadkavańnie patrabavańniam administracyi papraŭčaj ustanovy.

U turemnym asiarodździ takuju praktyku časta nazyvajuć «raskrutkaj»: asudžanamu paśladoŭna vypisvajuć dyscyplinarnyja spahnańni, pryznajuć złosnym parušalnikam režymu, paśla čaho materyjały mohuć stać padstavaj dla novaj kryminalnaj spravy.

U vyniku, kaža jon, administracyja fiksuje vialikuju kolkaść parušeńniaŭ i śćviardžaje, što źniavoleny sistematyčna nie padparadkoŭvajecca jaje patrabavańniam. 

Na momant razmovy, pavodle surazmoŭcy, Irynu ŭžo vyvieźli z homielskaj kałonii ŭ SIZA, a Juryj znachodziŭsia ŭ PKT — pamiaškańni kamiernaha typu — u IK-3 u Viciebsku.

Jon śćviardžaje, što administracyja IK-3 taksama padrychtavała dakumienty adnosna Juryja i nakiravała ich dla razhladu pytańnia ab pryciahnieńni jaho da adkaznaści pavodle artykuła 411. 

Nakolki viadoma, uvohule prykładna ŭ 2024 hodzie staŭleńnie administracyi kałonii da Juryja Akinčyca rezka pahoršyłasia. Jaho pačali pieryjadyčna adpraŭlać u štrafny izalatar. Surazmoŭca kaža pra praciahłyja terminy — 30—40 sutak ŠIZA, a taksama pra pieravody z adnaho atrada ŭ inšy. 

Prykładna ŭ hety ž pieryjad cisk pačaŭsia i na jaho žonku. U traŭni 2026 hoda «Viasna» pisała, što Iryna Akinčyc stała rehularna traplać u ŠIZA i PKT. Byłaja palitźniavolenaja, na jakuju spasyłałasia «Viasna», ličyła, što heta źviazana mienavita z artykułam, pavodle jakoha Akinčyc była asudžanaja.

Pry hetym «Biełsat» nie maje sudovych rašeńniaŭ, jakija b paćviardžali, što Akinčycaŭ užo asudzili pavodle artykuła 411. Tamu infarmacyju pra mahčymy novy termin treba razhladać mienavita jak śviedčańnie krynicy.

Sam surazmoŭca miarkuje, što kožnamu ź ich mohuć dadać jašče hod ci dva źniavoleńnia. Akramia taho, jon kaža, što ŭ Iryny jość surjoznaje ankałahičnaje zachvorvańnie, źviazanaje z hałaŭnym mozham, i što jaje rodnyja nie majuć poŭnaj infarmacyi pra jaje ciapierašni stan. 

Na pytańnie, čamu na sužencaŭ mohuć tak cisnuć, surazmoŭca adkazvaje tak: «Jany ich asabistyja vorahi, bo byli dziaržsłužboŭcami. Prajšło šmat hadoŭ ź ich prysudu, ale pra ich pieryjadyčna ŭzhadvajuć u haziecie «Na stražie» jakaja vydajecca dla unutranaha karystańnia i raspaŭsiužvajecca tolki siarod supracoŭnikaŭ KDB (nie błytać z ahulnadastupnaj hazietaj «Na stražie», jakuju vydaje Ministerstva unutranych spraŭ)». 

Ci možna ličyć cisk na ich palityčna matyvavanym? 

U kamientary «Biełsatu» jurystka «Viasny» Śviatłana Hałaŭniova tłumačyć, što sam pa sabie status čałavieka — ci źjaŭlajecca jon apazicyjnym palitykam, žurnalistam, pravaabaroncam abo inšaj publičnaj asobaj — nie źjaŭlajecca vyznačalnym.

Pad «palityčnym matyvam» pravaabaroncy razumiejuć schavanuju za jurydyčnym abvinavačańniem zacikaŭlenaść uładaŭ u pieraśledzie čałavieka dziela ŭmacavańnia abo ŭtrymańnia ŭłady, a taksama prymusovaha spynieńnia ci źmieny charaktaru jahonaj publičnaj dziejnaści. Takoje razumieńnie vypracavanaje kaalicyjaj biełaruskich pravaabarončych arhanizacyj i abapirajecca ŭ tym liku na praktyku Parłamienckaj asamblei Rady Jeŭropy.

Pravaabaronca padkreślivaje: dla vysnovy pra palityčny charaktar pieraśledu istotna nie stolki toje, kim źjaŭlajecca sam čałaviek, kolki toje, što mienavita jamu inkryminujuć, jak dziejničajuć ułady i jakija mohuć być ich realnyja matyvy.

U niekatorych vypadkach pra palityčny charaktar pieraśledu moža śviedčyć užo sam artykuł Kryminalnaha kodeksa. U inšych vypadkach pravaabarončaja supolnaść aryjentujecca na sukupnaść abstavin spravy — naprykład, na hrubyja parušeńni standartaŭ spraviadlivaha suda abo adsutnaść dostupu da detalaŭ abvinavačańnia.

Pavodle słoŭ pravaabaroncy, heta asabliva aktualna dla spraŭ, źviazanych z ahienturnaj dziejnaściu, špijanažam abo teraryzmam, dzie z-za zakrytaści pracesaŭ pravaabaroncy časta nie majuć mahčymaści ŭ poŭnaj miery vyvučyć sutnaść abvinavačańnia.

Pavialičyć

Što da katavańniaŭ, žorstkaha abo biesčałaviečnaha abychodžańnia, sami pa sabie jany jašče nie dazvalajuć aŭtamatyčna zrabić vysnovu, što pieraśled maje palityčny matyŭ. Dla hetaha, tłumačyć pravaabaronca, treba razumieć metu takoha abychodžańnia. Kali hetaja meta adpaviadaje kryteram palityčnaha matyvu, tady i samo žorstkaje abychodžańnie moža razhladacca jak častka palityčna matyvavanaha pieraśledu.

Adnak takaja vysnova, padkreślivaje pravaabaronca, patrabuje detalovaha vyvučeńnia matyvaŭ tych, chto prymaje rašeńni adnosna źniavolenaha. 

Pry hetym «Viasna» ŭžo niekatory čas fiksuje bolš šyrokuju tendencyju: žorstkija praktyki ŭ biełaruskaj pienitencyjarnaj sistemie zakranajuć nie tolki ludziej, čyj pieraśled pryznany palityčna matyvavanym.

Katavańni, žorstkaje i biesčałaviečnaje abychodžańnie, jakija vykarystoŭvajucca ŭ miežach palityčna matyvavanaha pieraśledu, raspaŭsiudžvajucca i na inšych ludziej, jakija traplajuć u pienitencyjarnuju sistemu.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0