Pravał śpiecsłužbaŭ troch krain: jak uvohule piłot-radykał apynuŭsia za šturvałam FlyDubai
Sproba druhoha piłota zachapić samalot avijakampanii FlyDubai na rejsie ŭ Tel-Aviŭ ahaliła surjozny zboj u sistemie mižnarodnaj avijacyjnaj biaśpieki. Ułady Amana, Abjadnanych Arabskich Emirataŭ i Izraila mieli dastatkova mahčymaściej nie dapuścić ekstremista da palotaŭ, adnak łancužok biurakratyčnych pamyłak i adsutnaść kaardynacyi ledź nie pryviali da katastrofy. Z padrabiaznaściami znajomić The Wall Street Journal.
30 vieraśnia samalot avijakampanii FlyDubai vykonvaŭ rejs 1073 z Dubaja ŭ Tel-Aviŭ. Pasiarod palotu 29‑hadovy druhi piłot Chamam al-Chamami, adłučyŭšysia nibyta dla malitvy, niečakana napaŭ na kapitana karabla Śmita Mačchara i nanios jamu niekalki ŭdaraŭ avaryjnaj siakieraj. Paranieny kapitan paśpieŭ razbłakavać dźviery kabiny, paśla čaho pasažyry i členy ekipaža niejtralizavali napadnika i vyvieli łajnier ź niebiaśpiečnaha pikiravańnia.
Śledčyja orhany AAE, Saudaŭskaj Aravii i Izraila kvalifikavali heta jak sprobu teraktu. Pavodle papiarednich źviestak, druhi piłot mieŭ namier raźbić samalot u Tel-Avivie. Pramyja suviazi al-Chamami z bujnymi terarystyčnymi hrupoŭkami pakul nie vyjaŭleny, adnak rasśledavańnie pakazała, što sihnały ab jaho radykalizacyi ihnaravalisia na praciahu niekalkich hadoŭ.
Pieršyja papiaredžańni, jakija zastalisia ŭ Amanie
29‑hadovy Chamam al-Chamami naradziŭsia ŭ siamji amanca i siryjki. Padletkam jon časta jeździŭ u Siryju padčas hramadzianskaj vajny, paźniej vučyŭsia ŭ Aŭstralii. U 2018 hodzie mužčyna ŭładkavaŭsia ŭ dziaržaŭnuju avijakampaniju Oman Air, a ŭ pačatku 2022‑ha staŭ piłotam.
U 2024 hodzie amanskija ŭłady źviarnuli ŭvahu na toje, što mužčyna naviedvaje ekstremisckija sajty i błohi. Jaho pohlady vyklikali ŭ śpiecsłužbaŭ nastolki surjoznyja padazreńni, što al-Chamami zabaranili lotać, nakiravali na prahramu deradykalizacyi i pieraviali na administracyjnuju pracu.
Adnak Aman zrabiŭ fatalnuju pamyłku. Mužčynu nie pazbavili licenzii piłota aficyjna i nie ŭnieśli ŭ mižnarodnyja bazy źviestak. U vyniku infarmacyja pra jaho niebiaśpiečnyja pohlady zastałasia ŭnutry krainy i nie była pieradadziena susiednim dziaržavam Piersidskaha zaliva.
Deficyt kadraŭ i niedahlad avijakampanii
U pačatku 2025 hoda al-Chamami pakinuŭ Oman Air. Uletku jon pasprabavaŭ uładkavacca ŭ marakanskuju Royal Air Maroc i prajšoŭ tam trochmiesiačnuju padrychtoŭku, adnak na pracu jaho ŭ vyniku nie pryniali.
U lutym 2026 hoda al-Chamami ŭładkavaŭsia ŭ biudžetnuju avijakampaniju FlyDubai. Łaŭkostar, jaki imkliva pašyraje maršrutnuju sietku i maje patrebu ŭ sotniach novych piłotaŭ, abmiežavaŭsia farmalnaj pravierkaj na najaŭnaść sudzimaściej. Pradstaŭniki pieravozčyka nie źviazalisia z papiarednim miescam pracy suajčyńnika ŭ Amanie, kab vyśvietlić pryčyny jaho adchileńnia ad šturvała.
Bolš za toje, maładoha piłota pastavili na adzin z samych adkaznych i palityčna adčuvalnych napramkaŭ — rejsy ŭ Izrail, kudy jon paśpieŭ zrabić niekalki vyletaŭ. Ciapier ułady AAE viaduć rasśledavańnie ŭ dačynieńni da supracoŭnikaŭ FlyDubai, jakija adkazvali za pravierku kandydata.
Biurakratyčnaja niaŭzhodnienaść u Izraili
Apošnim barjeram dla praduchileńnia teraktu pavinny byli stać izrailskija słužby biaśpieki. Zhodna ź miascovym zakanadaŭstvam, piłotam z krain, jakija nie majuć dypłamatyčnych adnosin ź Izrailem, zabaroniena vykonvać rejsy ŭ hetuju krainu. Aman dypłamatyčnych adnosin ź Izrailem nie maje, tamu al-Chamami nie pavinien byŭ trapić u kabinu samalota, jaki lacieŭ u Tel-Aviŭ.
Izrail zahadzia atrymlivaje ad zamiežnych avijakampanij śpisy pasažyraŭ i členaŭ ekipažaŭ. FlyDubai pieradała taki śpis i pierad rejsam 1073. Z 2023 hoda ŭ krainie dziejničaje śpiecyjalnaja baza hetych źviestak, stvoranaja ŭ tym liku dla praduchileńnia teraryzmu. Dostup da śpisaŭ mohuć zapytvać Ministerstva transpartu i śpiecsłužby, uklučajučy Šyn-Bet i Masad.
Adnak naležnaj pravierki nie adbyłosia. Ministerstva transpartu Izraila, jakoje adkazvaje za biaśpieku zamiežnych rejsaŭ, zajaviła, što paličyła siabie nieŭpaŭnavažanym praviarać zamiežnyja ekipažy i spadziavałasia na toje, što hetyja patrabavańni vykonvaje sam pieravozčyk.
Chacia zakryty dziaržaŭny aŭdyt jašče ŭ mai 2024 hoda papiaredžvaŭ ab razmytaj adkaznaści i niedachopach u kantroli zamiežnych palotaŭ, situacyja nie źmianiłasia, i padazrony piłot bieśpieraškodna atrymaŭ dazvoł na ŭvachod u pavietranuju prastoru.
Vysnovy dla avijacyjnaj śfiery
Zdareńnie vyklikała surjoznuju zaniepakojenaść ekśpiertaŭ, pakolki jak AAE, tak i Izrail vałodajuć adnymi z samych pieradavych sistem sačeńnia i raźviedki ŭ śviecie.
Incydent vyjaviŭ hałoŭnuju słabaść sučasnaj avijabiaśpieki. Paśla teraktaŭ 11 vieraśnia 2001 hoda avijacyja zrabiła kabiny piłotaŭ maksimalna niedastupnymi dla patencyjnych napadnikaŭ. Ale katastrofa Germanwings u 2015 hodzie, kali druhi piłot naŭmysna nakiravaŭ samalot u haru, pakazała advarotny bok takoj abarony: pahroza moža zychodzić ad čałavieka, jaki ŭžo znachodzicca ŭ kabinie.
Tamu, ličać śpiecyjalisty pa avijacyjnaj biaśpiecy, klučavuju rolu pavinna adyhryvać pravierka čałavieka jašče da taho, jak jon trapić u aeraport. U vypadku rejsa FlyDubai 1073 takich mahčymaściaŭ było niekalki. Nivodnaja nie spracavała.
Kamientary
Dadam što za niekalki dzień da teraktu 07. 10. Jehipiet papiarebziŭ Izrail ab mahčymym terakcie ale adbyłosia toje što adbyłosia.
Časy Masada jak adnoj ź lepšych śpiecsłužbaŭ - historyja. Masad bolš nie budzie raniejšym.