Navuka i technałohii33

Sučasnyja mietady sudovaj ekśpiertyzy pakazali: pieršyja cary Jehipta mahli adpraŭlacca ŭ zamahilny śviet nie adny

Doŭhi čas historyki spračalisia, ci sapraŭdy pieršych jehipieckich caroŭ adpraŭlali ŭ zamahilny śviet razam ź ich atačeńniem. Novaje daśledavańnie z užyvańniem mietadaŭ sudovaj miedycyny dakazała, što słuhi i čynoŭniki časoŭ I dynastyi sapraŭdy prymali hvałtoŭnuju śmierć.

Zdymak ilustracyjny. «Plita faraona Narmiera». Kala 3000 hoda da n. e. Fota: Wikimedia Commons

U 1920‑ia hady viadomy brytanski jehiptołah Flinders Pitry pravodziŭ raskopki ŭ staražytnym Abidasie vakoł mahilnych kompleksaŭ pieršych kiraŭnikoŭ Jehipta, jakija vaładaryli pryblizna ŭ 3078—2900 hadach da našaj ery. Pobač z carskimi hrabnicami jon vyjaviŭ sotni spadarožnych pachavańniaŭ. Pakolki ŭsie jany byli začynienyja adnačasova i ŭ vidavočnaj śpiešcy, archieołah vykazaŭ zdahadku, što hetych ludziej prynieśli ŭ achviaru adrazu paśla śmierci manarcha.

Adnak u toj čas Pitry nie mieŭ instrumientaŭ, kab vyśvietlić dakładnuju pryčynu ich hibieli. Adsutnaść dokazaŭ hvałtoŭnaj śmierci na doŭhija dziesiacihodździ pakinuła viersiju pra rytualnyja zabojstvy na ŭzroŭni niedakazanaj hipotezy.

Ślady hvałtu na staražytnych čarapach

Jak piša Science Alert, kropku ŭ hetaj sprečcy pastaviła amierykanskaja daśledčyca Rozelin Kempbeł (Roselyn Campbell) z Univiersiteta imia Džona Pierdju. Jana paŭtorna daśledavała kalekcyju z 46 čarapoŭ, jakija Pitry vyviez u Anhliju, vykarystaŭšy sučasnyja sudova-miedycynskija mietady analizu. Vyniki pakazali, što na 18 ź ich prysutničajuć vyraznyja ślady śmiarotnych pryžyćciovych traŭmaŭ.

U bolšaści vypadkaŭ ekśpiertyza zafiksavała liniejnyja pierałomy čerapa, charakternyja dla ŭdaraŭ płoskimi i šyrokimi pradmietami. Na niekatorych pareštkach taksama vyjavili ślady pranikalnych ranieńniaŭ vostraj zbrojaj u bakavuju častku hałavy i traŭmy ad mocnaha siakučaha ŭdaru ŭ vobłaści voka.

Kempbeł nie vyklučaje, što častka pachavanych pamierła naturalnaj śmierciu. Adnak charaktar paškodžańniaŭ śviedčyć ab tym, što mnohija ludzi zahinuli ad naŭmysnych i mahutnych udaraŭ niepasredna pierad pachavańniem.

Słuhi i čynoŭniki na słužbie ŭ viečnaści

Analiz pachavańniaŭ pakazvaje, što achviarami stanavilisia nie vypadkovyja ludzi, a pradstaŭniki dvara roznaha statusu: ad ramieśnikaŭ da čynoŭnikaŭ nižejšaha i siaredniaha ranhu, čyje imiony i tytuły byli paznačanyja na mahiłach. Ich chavali ŭ prostych kamierach, kładučy pobač kieramičnyja sasudy, miednyja pryłady abo nievialikija fihurki sa słanovaj kości.

Historyki miarkujuć, što hety zvyčaj hruntavaŭsia na viery ŭ abaviazkovuju słužbu svajmu manarchu i ŭ inšym śviecie. Pry hetym adny prydvornyja mahli iści na śmierć dobraachvotna dziela honaru i viečnaha žyćcia pobač z carom, a inšych mahli prymušać.

Sama Rozelin Kempbeł adznačaje, što pry najaŭnaści nieabchodnych resursaŭ chacieła b adšukać i vyvučyć astatnija pareštki hetych ludziej, bo Pitry zachavaŭ i vyviez u Anhliju tolki ich čarapy. Tym nie mienš, jaje praca jaskrava pakazvaje, jak šmat novaha pra minułaje možna daviedacca, kali pierahledzieć raniej sabranyja archieałahičnyja danyja z dapamohaj sučasnych navukovych mietadaŭ, navat kali hetyja materyjały zastajucca niapoŭnymi i niedaskanałymi.

Kamientary3

  • Čiemodanova
    06.10.2026
    Massandra kak tiebie kakije obyčai? Škłovskij Robin Had vystroił ststiemu tak, čto vierojatno vsie pojdiot kak drievniem Jehiptie.
  • Nužno łučšie kopať!
    06.10.2026
    Čiemodanova, a kak žie pośmiertnaja nahrada ot priezidienta Polši?
  • Chieops
    06.10.2026
    Vsie,komu dali kaktedž v drozdielach ,dołžny pojti v hrobnicy.

Ciapier čytajuć

Hieroj Biełarusi Maryna Vasileŭskaja naradziła dačku ad kasmanaŭta Aleha Navickaha16

Hieroj Biełarusi Maryna Vasileŭskaja naradziła dačku ad kasmanaŭta Aleha Navickaha

Usie naviny →
Usie naviny

150 hadoŭ Janu Bułhaku — majstru mastackaj fatahrafii1

«Abo na 15 hadoŭ, abo treba budzie dapamahčy krainie». Były palitviazień zajaŭlaje, što jaho zavierbavaŭ KDB i adpraviŭ u Polšču vykonvać zadańni21

Maskoŭskaje RUUS Minska zastałosia biez načalnika3

Vynieśli prysud maci, jakaja zabiła novanarodžanaha syna5

Pad Brestam kitajcy budujuć ciaplicu, dzie za ahurkami i pamidorami budzie sačyć štučny intelekt2

Bolš za 200 klijentaŭ paciarpieli ad firmy «Kuchni Čery», što rekłamavaŭ prapahandyst Tur z žonkaju3

49‑hadovaha prahramista z Babrujska asudzili pa palityčnaj spravie

Piśmieńnik Džefry Arčer pamior za sutki da vychadu svajoj novaj knihi1

«Ja — Džejn Dou». Sprava ab hrupavym zhvałtavańni ŭ elitnym univiersitecie zapuściła novy suśvietny fłešmob36

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Hieroj Biełarusi Maryna Vasileŭskaja naradziła dačku ad kasmanaŭta Aleha Navickaha16

Hieroj Biełarusi Maryna Vasileŭskaja naradziła dačku ad kasmanaŭta Aleha Navickaha

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić