Расіяне абурыліся, што ў Кыргызстане іх ацэньваюць як каланізатараў. Кыргызы кажуць, што ацэньваць інакш «архіскладана»
Паміж гісторыкамі Расіі і Кыргызстана ўзнікла падрабязная дыскусія пра тое, як у школьных падручніках трэба трактаваць агульную гісторыю, асабліва перыяду Расійскай імперыі і СССР, піша расійскае выданне РБК.
На спецыяльным пасяджэнні ў Расійскім вайскова-гістарычным таварыстве, на якім прысутнічалі прадстаўнікі дзвюх краін, эксперты з расійскага боку прааналізавалі некалькі кыргызскіх падручнікаў для 8, 9 і 11 класаў. Яны заявілі, што знаходзяць там шмат нібыта недакладнасцяў і інтэрпрэтацый, з якімі не згодныя. Паводле іх, розніца ў ацэнках звязана, маўляў, не толькі з рознымі поглядамі паміж краінамі, але і з рознымі навуковымі падыходамі ўнутры саміх гістарычных школ.
Асноўная спрэчка закранула савецкі перыяд і ролю Расіі. Калі ў расійскіх падручніках ён падаецца як час развіцця і прагрэсу, то ў кыргызскіх адзначаецца, што разам з гэтым існавалі і праблемы — напрыклад, абмежаванне нацыянальнай самастойнасці.
Найбольш вострую рэакцыю з расійскага боку выклікала выкарыстанне ў кыргызскіх падручніках тэрмінаў «каланіялізм» і «калонія». Расійскія эксперты лічаць, што гэта нібыта не зусім карэктна і мае негатыўную афарбоўку. Яны прапануюць замяніць гэтыя словы на больш нейтральныя — напрыклад, «адміністрацыя» або «адміністрацыйнае кіраванне», сцвярджаючы, што гэта зменіць успрыманне падзей.
Дырэктар Інстытута гісторыі, археалогіі і этналогіі Нацыянальнай акадэміі навук Кыргызстана Абылабек Асанканаў у адказ заўважыў, што расійскі бок паставіў перад кыргызскімі партнёрамі «архіскладаную задачу — адмовіцца ад слова «калонія». «Мне давялося паглядзець тэрміналогію па калоніі, імперыі, шавінізме», — сказаў Асанканаў.
«Калонія — гэта выкарыстанне працоўных рэсурсаў, багаццяў і тэрыторыі, гэта тры галоўныя характарыстыкі калоніі па ўсім свеце». Якая б калонія ні была — гэта адсутнасць самастойнасці, дзяржаўнасці, выкарыстанне прыродных багаццяў і працоўных рэсурсаў, заўважыў навуковец. «Нам вельмі складана адмовіцца ад гэтага тэрміна», — рэзюмаваў кыргызскі акадэмік.
Пры гэтым кыргызскі бок адзначыў, што савецкі перыяд у мясцовых падручніках не разглядаецца выключна негатыўна. Наадварот, прызнаецца, што менавіта ў той час сфармаваліся дзяржаўныя інстытуты, сістэма адукацыі і прамысловасць, што ў выніку прывяло да набыцця суверэнітэту. Але адначасова яны заклікалі не пераносіць гістарычныя ацэнкі мінулага на сучасную палітыку і не ідэалагізаваць гісторыю.
Расійскія прадстаўнікі, у сваю чаргу, адзначылі, што ў розных краінах пасля распаду СССР пачалі фарміравацца ўласныя гістарычныя наратывы, і часта ў іх Расія паказваецца як імперыя або прыгнятальнік. Яны лічаць гэта перабольшваннем і падкрэсліваюць нібыта станоўчы ўклад у развіццё рэгіёнаў.
«Узнікаюць уяўленні, што палітвязні мусяць быць стойкімі, сабранымі, удзячнымі. А рэальнасць розная». Пагаварылі з людзьмі, якія водзяць дэпартаваных літаральна за руку66
Каментары
нас маскавіты "вызвалялі" ад палякаў, ад каго маскоўскія імперыі "вызвалялі " Кіргізаў, Маньчжураў, Амерыканцаў, Інкаў ?
[Зрэдагавана]
Відавочна, што калі калонія ў імперыі працяглы перыяд, то будзе і нейкае развіццё.
Уся цывілізацыя развіваецца, бо мае глабальныя сувязі. Недзе больш, недзе менш.
Імперыі самой карысна неяк развіваць і калоніі, каб больш эфектыўна "выкарыстоўваць працоўныя рэсурсы, багацці і тэрыторыі".
Таму паспрабуйце даказаць, што без вас калонія, якая б не была калоніяй, не развівалася, а дэградавала б. Што нібыта толькі вы былі адзіныя, хто мог яе развіць.
І галоўнае. Нават калі вы лічыце, што рабілі і добрае - развівалі, ўсе рашэнні вы прымалі самі, ў сваіх інтарэсах, воля мясцовых для вас была другасная.
Нарэшце, а што піша пра гэта кіргізская прэса? Бо расейскі РБК мог цэнзураваць найбольш непрыемнае для сваіх.